Một quốc gia nhỏ bé biến dầu mỏ thành ‘cỗ máy in tiền’ vĩnh cửu nhờ cách tiêu xài lạ đời
Không chọn cách ‘đốt tiền’ như nhiều cường quốc, Na Uy đã tạo nên kỳ tích khi biến nguồn dầu mỏ hữu hạn thành khối tài sản hơn 2,2 nghìn tỷ USD. Với chiến lược đầu tư xuyên biên giới, quốc gia Bắc Âu này đang sở hữu ‘của để dành’ khổng lồ cho muôn đời sau.
Tại Bắc Âu, Na Uy đang khiến cả thế giới kinh ngạc bởi khả năng quản trị tài chính thượng thừa. Dù dân số chỉ hơn 5,6 triệu người, quốc gia này đã thành công trong việc chuyển hóa tài nguyên hóa thạch thành tài sản tài chính bất tận, đảm bảo sự thịnh vượng cho nhiều thế hệ tương lai.
Câu chuyện bắt đầu từ những năm 1970 khi mỏ Ekofisk tại Biển Bắc được phát hiện. Giữa thời điểm khủng hoảng năng lượng toàn cầu, Na Uy bỗng chốc nắm giữ nguồn "vàng đen" quý giá. Thay vì chi tiêu ngắn hạn, họ chọn lộ trình biến dầu khí thành trụ cột kinh tế bền vững và dài hạn.
Số liệu từ Norway EITI cho thấy tầm vóc khổng lồ của ngành này. Hiện tại, dầu và khí đốt đóng góp tới 22% GDP và chiếm khoảng 48-51% tổng kim ngạch xuất khẩu. Nguồn thu này cũng bảo đảm từ 27-32% ngân sách chính phủ, tạo nền tảng tài chính cực kỳ vững chắc.
Chính phủ Na Uy duy trì quyền kiểm soát nghiêm ngặt với lĩnh vực then chốt này. Nhà nước hiện nắm giữ 67% cổ phần tại Equinor, tập đoàn năng lượng hàng đầu quốc gia. Đặc biệt, mức thuế áp dụng cho hoạt động khai thác dầu khí được duy trì ở con số kỷ lục: khoảng 78%.
Điểm khác biệt lớn nhất của Na Uy nằm ở tư duy quản lý dòng tiền. Năm 1990, Quỹ Tài sản Quốc gia (GPFN) ra đời để tích lũy toàn bộ lợi nhuận từ dầu mỏ. Thay vì đổ tiền vào thị trường nội địa, toàn bộ quỹ được mang đi đầu tư tại các thị trường quốc tế lớn.
GPFN rót vốn vào cổ phiếu, trái phiếu và bất động sản tại Mỹ, châu Âu và châu Á. Chiến lược này giúp giảm thiểu rủi ro lệ thuộc vào kinh tế trong nước. Tính đến cuối năm 2025, giá trị quỹ đã chạm mốc 21,27 nghìn tỷ kroner, tương đương khoảng 2,2 nghìn tỷ USD.
Để tránh lạm phát và chi tiêu hoang phí, Na Uy áp dụng quy tắc ngân sách nghiêm ngặt. Theo đó, mức chi tiêu hàng năm từ quỹ chỉ tương đương lợi tức thực tế dự kiến, hiện khoảng 3%. Điều này giúp bảo toàn gốc vốn trong khi vẫn có nguồn lực phát triển đất nước.
.jpg)
Với quy mô hiện tại, Na Uy vận hành như một "tập đoàn đầu tư toàn cầu". Quỹ này nắm giữ cổ phần trong gần 1,5% tổng số công ty niêm yết trên toàn thế giới. Khối tài sản khổng lồ này trở thành "cỗ máy tạo tiền" hoạt động bền bỉ, bất chấp biến động giá dầu.
Trang tin CNBC từng bình luận về sự giàu có của quốc gia này: “Mọi người ở Na Uy đã trở thành triệu phú theo lý thuyết (tính theo đồng kroner)”. Nếu chia đều giá trị quỹ, mỗi công dân sẽ sở hữu khối tài sản tương đương hàng trăm nghìn USD, một con số đáng mơ ước.
Không chỉ tập trung vào lợi nhuận, Na Uy còn đặt ra các tiêu chuẩn đạo đức khắt khe. Quỹ kiên quyết loại trừ các danh mục đầu tư liên quan đến thuốc lá, vũ khí bị cấm hoặc vi phạm nhân quyền. Đây là minh chứng cho sự phát triển gắn liền với trách nhiệm xã hội.
Thành công của Na Uy khẳng định một triết lý quan trọng: Cách quản lý tài nguyên mới là yếu tố quyết định tương lai, thay vì bản thân khoáng sản. Trong khi nhiều nơi rơi vào "lời nguyền tài nguyên", Na Uy đã biến dầu mỏ thành tài sản vĩnh cửu cho con cháu.
