Giá xăng dầu biến động mạnh trong 15 ngày qua: Loạt mặt hàng thiết lập đỉnh lịch sử mới
Trong 15 ngày qua, thị trường xăng dầu trong nước chao đảo dữ dội khi giá dầu liên tiếp xô đổ mọi kỷ lục lịch sử. Trước áp lực từ xung đột địa chính trị, Chính phủ đã phải cấp tốc kích hoạt Quỹ bình ổn và điều chỉnh cơ chế giá linh hoạt để ngăn chặn "cú sốc" cho nền kinh tế.
Theo VietNamNet, xung đột tại khu vực Trung Đông bùng phát từ cuối tháng 2 đã đẩy thị trường năng lượng Việt Nam vào tình thế cấp bách. Chỉ trong nửa tháng, từ 26/2 đến 12/3, giá xăng dầu nội địa đã trải qua tới 6 lần điều chỉnh. Tần suất này phá vỡ quy định điều hành cố định vào thứ Năm hằng tuần.
Biến động mạnh nhất tập trung vào các mặt hàng dầu. Ngày 10/3, giá dầu diesel chạm mốc 30.710 đồng/lít, tăng hơn 59% so với thời điểm 26/2. Đặc biệt, dầu hỏa xác lập kỷ lục vô tiền khoáng hậu khi vọt lên 35.091 đồng/lít vào ngày 7/3, vượt xa đỉnh cao nhất của năm 2022.
So với giai đoạn tháng 6/2022, trong khi giá xăng vẫn thấp hơn khoảng 3.700 - 4.700 đồng/lít, thì giá các loại dầu đã đồng loạt "vượt đỉnh". Dầu mazut tại kỳ điều hành ngày 10/3 cũng ghi nhận mức cao hơn đỉnh cũ gần 4.000 đồng/kg, gây áp lực trực tiếp lên sản xuất.
Hệ lụy từ đà tăng phi mã này đã lan tỏa nhanh chóng đến thị trường tiêu dùng. Các chi phí đầu vào như vận tải, vé tàu xe đồng loạt tăng theo giá nhiên liệu. Điều này khiến người dân và cộng đồng doanh nghiệp rơi vào tình trạng lo lắng trước "cú sốc" chi phí sinh hoạt và vận hành.
Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam, ông Nguyễn Tiến Thỏa, nhận định đà tăng này tác động tiêu cực đến chỉ số giá tiêu dùng. Theo phân tích của ông, chỉ riêng hai kỳ điều chỉnh ngày 5/3 và 7/3 đã khiến chỉ số CPI vòng 1 tăng khoảng 1,11% theo lý thuyết.
Nhiều ngành kinh tế mũi nhọn đang phải gồng mình gánh chịu chi phí nhiên liệu. Ông Thỏa tính toán: “Giá thành sản phẩm của nhiều ngành sử dụng nhiều xăng dầu cũng tăng rất nhanh, như vận tải tăng 19,89–22,74%, thủy sản đánh bắt xa bờ tăng 28,42–34,11%, khai thác than tăng khoảng 25,58%...”
Trước diễn biến khó lường, Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng đã được thành lập vào ngày 4/3. Nhiệm vụ trọng tâm là theo dõi sát sao, dự báo và tháo gỡ mọi rào cản để đảm bảo nguồn cung cho sản xuất và tiêu dùng, không để xảy ra tình trạng đứt gãy.
Từ chiều 6/3, Chính phủ đã cho phép liên Bộ Công Thương - Tài chính thay đổi phương thức điều hành. Thay vì đợi đủ chu kỳ 7 ngày, giá xăng dầu được điều chỉnh linh hoạt theo sát diễn biến thế giới. Cơ chế này giúp giảm thiểu độ trễ và hạn chế tối đa các tác động tiêu cực.
Song song đó, chính sách thuế cũng được điều chỉnh quyết liệt. Thuế nhập khẩu ưu đãi với một số mặt hàng xăng dầu đã được kéo giảm về mức 0% từ ngày 9/3. Chính sách này dự kiến kéo dài đến hết tháng 4/2026 nhằm tạo nguồn cung ổn định và hạ nhiệt giá thành.
Lãnh đạo Chính phủ cũng đã chỉ đạo nghiên cứu phương án đưa thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu về 0. Những nỗ lực này cho thấy sự quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc đồng hành cùng doanh nghiệp và người dân vượt qua giai đoạn biến động năng lượng.
Công cụ quan trọng nhất để "phanh" đà tăng chính là Quỹ Bình ổn giá. Với quy mô hơn 5.600 tỷ đồng, liên Bộ đã chi sử dụng quỹ ở mức rất cao, từ 4.000 đến 5.000 đồng/lít/kg tùy loại. Nhờ đó, giá xăng dầu đã có những nhịp giảm mạnh trong các ngày 11/3 và 12/3.
Bộ Công Thương khẳng định, việc “kích hoạt” chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các chủ thể tham gia thị trường. Dù giá xăng vẫn tăng so với cuối tháng 2, nhưng sự can thiệp của Quỹ đã chặn đứng đà tăng "phi mã" của thị trường.
Về vấn đề an ninh năng lượng, Bộ Công Thương cam kết nguồn cung trong nước vẫn được kiểm soát tốt. Hiện tại, Việt Nam chưa cần sử dụng đến nguồn dự trữ quốc gia. Đây là nguồn lực dự phòng chỉ dùng khi sản xuất hoặc nhập khẩu bị thiếu hụt nghiêm trọng.
