Kinh ngạc dòng họ sản sinh 59 tể tướng, 59 đại tướng: Lộ tuyệt chiêu giữ 'ghế' quan trường 20 thế kỷ
Vượt qua quy luật nghiệt ngã của thời gian, gia tộc họ Bùi tại Sơn Tây (Trung Quốc) đã duy trì quyền lực và sự vinh hiển suốt hơn 2.000 năm. Bí ẩn nào giúp một dòng họ sản sinh hàng trăm vĩ nhân và giữ vững nếp nhà liêm khiết qua hàng chục triều đại?
Trong dòng chảy của lịch sử Trung Quốc, hiếm có một gia tộc nào giữ vững được sự hưng thịnh và vị thế chính trị bền bỉ như họ Bùi tại huyện Văn Hỷ, tỉnh Sơn Tây. Nằm cách trung tâm huyện Văn Hỷ khoảng 20km, làng Bùi Bách hiện lên với vẻ tĩnh lặng của một vùng quê cao nguyên. Đây chính là đất tổ của gia tộc họ Bùi nổi tiếng Trung Quốc trong suốt hơn 2.000 năm.
Số liệu thống kê của gia phả khiến bất cứ ai cũng phải kinh ngạc. Từ thời nhà Hán đến thời nhà Thanh, gia tộc họ Bùi đã sản sinh tổng cộng 59 tể tướng và 59 đại tướng quân. Dòng họ này còn đóng góp 14 hoàng hậu, 21 phò mã, và hơn 3.000 vị quan cấp cao từ trung ương đến địa phương.
Trong sử sách Trung Hoa, có tới hơn 600 nhân vật họ Bùi được ghi danh chính thức nhờ những đóng góp kiệt xuất trên nhiều lĩnh vực từ chính trị, quân sự đến khoa học và văn chương. Người dân Trung Quốc vẫn hay gọi đây là "Làng tể tướng". Sự thành công của họ Bùi không chỉ nằm ở số lượng quan chức mà còn ở chất lượng của những đóng góp cho nền văn minh.
Điển hình như Bùi Tú thời Tây Tấn, người được mệnh danh là "cha đẻ của bản đồ học Trung Quốc". Ông là người thiết lập ra hệ thống sáu nguyên tắc vẽ bản đồ (trị đồ lục thể), đặt nền móng khoa học cho ngành địa lý thế giới thời bấy giờ. Những đóng góp này đã khẳng định trí tuệ vượt bậc của dòng tộc họ Bùi.
Lĩnh vực sử học ghi dấu ấn của Bùi Tùng Chi thời Lưu Tống. Nếu không có những phần chú giải tỉ mỉ và khách quan của ông cho tác phẩm "Tam Quốc chí" của Trần Thọ, hậu thế sẽ khó lòng biết được những chi tiết lịch sử chân thực về thời đại này. Ông đã giúp lưu giữ những giá trị văn hóa vô giá.
Trên phương diện chính trị, Bùi Độ thời nhà Đường là một tể tướng lừng danh với công lao dẹp loạn, duy trì sự ổn định triều đại. Ông không chỉ là chính trị gia bản lĩnh mà còn là một tấm gương về đức độ, được dân chúng kính trọng. Sự nghiệp của ông là minh chứng cho tinh thần phụng sự quốc gia.
Đến thời hiện đại, Bùi Văn Trung (1904 – 1982) tiếp nối truyền thống khi trở thành nhà cổ sinh vật học, khảo cổ học và nhân chủng học lỗi lạc. Ông được coi là một trong những vị cha đẻ của nhân chủng học hiện đại Trung Quốc. Ngày nay, gia tộc họ Bùi vẫn tiếp tục cống hiến cho đất nước trong nhiều lĩnh vực khác nhau.
Trong các bài báo của Tân Hoa Xã, bí quyết hưng thịnh của họ Bùi được tóm gọn trong hai từ "trọng giáo" (coi trọng giáo dục) và "liêm khiết". Gia huấn họ Bùi viết rất rõ: "Con cháu dù thông minh hay chậm chạp đều phải được học hành; dù giàu hay nghèo đều không được rời bỏ sách vở".
Đối với gia tộc này, tài sản lớn nhất mà tổ tiên để lại cho con cháu không phải vàng bạc hay ruộng vườn, mà là những pho sách và tinh thần hiếu học. Họ quan niệm rằng tiền bạc có thể mất, quyền lực có thể tan, nhưng tri thức và nhân cách là thứ sẽ bảo vệ con người qua mọi biến cố.
Điều lớn nhất làm nên sự khác biệt chính là thái độ không khoan nhượng với tham nhũng. Gia huấn quy định: bất kỳ con cháu nào làm quan mà phạm tội tham ô, hủ hóa, khi chết đi sẽ không được chôn cất trong nghĩa trang của tổ tiên và tuyệt đối không được ghi tên vào gia phả.
Bản gia huấn gồm 12 điều cốt lõi, đề cao tinh thần “coi trọng giáo dục, sùng văn thượng võ, hành đức đi đôi với hành nghiệp, liêm khiết tự giác và có kỷ luật". Việc bị dòng họ từ bỏ là hình phạt cực kỳ nặng nề trong văn hóa Á Đông xưa, được coi là sự sỉ nhục lớn nhất.
Chính nhờ kỷ luật này, các thế hệ con cháu họ Bùi khi bước chân vào quan trường đều lấy sự liêm khiết làm trọng. Ngày nay, làng Bùi Bách vẫn là hình mẫu về gia phong và liêm chính. Nhiều đài truyền hình tại Trung Quốc thường xuyên chia sẻ câu chuyện này như một bài học giáo dục cho công dân.
