Giáo sư Ngô Bảo Châu rời Mỹ sau 15 năm gắn bó: Bến đỗ mới khiến giới học thuật chú ý
Sau 15 năm gắn bó với Đại học Chicago, Giáo sư Ngô Bảo Châu xác nhận sẽ chuyển sang Đại học Hong Kong (Trung Quốc) từ tháng 6/2026. Thông báo từ HKU lập tức tạo chú ý khi liên quan đến một trong những nhà toán học có ảnh hưởng nhất của Việt Nam.
Theo báo Dân Việt, Đại học Hong Kong (HKU) vừa chính thức xác nhận Giáo sư Ngô Bảo Châu sẽ gia nhập Khoa Toán thuộc Trường Khoa học của trường. Bắt đầu từ tháng 6/2026, ông sẽ đảm nhiệm vị trí Giáo sư chính (Chair Professor). Đây là quyết định kết thúc hành trình 15 năm làm việc của ông tại Đại học Chicago, Hoa Kỳ.
Hiệu trưởng HKU, Giáo sư Xiang Zhang, đánh giá việc GS Ngô Bảo Châu đầu quân là một “khoảnh khắc quan trọng” trong lộ trình tìm kiếm đỉnh cao học thuật của trường. Ông tin sự hiện diện này sẽ tạo ra các hướng nghiên cứu mới, giúp HKU trở thành tâm điểm giao thoa tri thức Đông – Tây.
Về phía mình, Giáo sư Ngô Bảo Châu kỳ vọng vào môi trường làm việc có tính kết nối toàn cầu tại đây. Ông mong muốn thúc đẩy các nghiên cứu liên ngành, cộng tác cùng những nhà khoa học ưu tú để không chỉ phát triển toán học mà còn “định hình tương lai của ngành trong nhiều thập kỷ tới.”
GS Ngô Bảo Châu sinh năm 1972, lớn lên trong một gia đình trí thức với bố là GS.TSKH Ngô Huy Cẩn và mẹ là PGS.TS Trần Lưu Vân Hiền. Ông sớm bộc lộ tài năng với hai huy chương Vàng Olympic Toán học Quốc tế vào các năm 1988 và 1989 trước khi trở thành giáo sư trẻ nhất Việt Nam ở tuổi 33.
Đỉnh cao sự nghiệp của ông gắn liền với Huy chương Fields năm 2010 sau khi chứng minh Bổ đề Cơ bản thuộc Chương trình Langlands. Thành tựu này đưa Việt Nam trở thành quốc gia châu Á thứ hai có người đoạt giải thưởng danh giá này. Trước đó, năm 2004, ông cũng đã nhận Giải thưởng Toán học Clay.
Dù làm việc tại các môi trường quốc tế hàng đầu, GS Châu vẫn dành nhiều tâm huyết cho khoa học nước nhà. Với vai trò Giám đốc khoa học Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM), ông thường xuyên chủ trì hội thảo, xuất bản sách và đóng góp ý kiến xây dựng chính sách phát triển khoa học tại Việt Nam.
Ít ai biết, con đường đến với Toán học của ông từng bắt đầu từ sức ép gia đình. Tuy nhiên, sự "máu" lửa và tính kiên trì đã giúp ông vượt qua những thất bại ban đầu. Ông từng kể: “Vào năm lớp 6 tôi không được giỏi lắm”, thậm chí từng trượt kỳ thi vào lớp chuyên Toán.
Sự tiến bộ của ông đến từ quá trình tự luyện nghiêm túc và cảm giác "bứt rứt" khi gặp bài toán khó. Ông chia sẻ: “Càng học càng cảm thấy mình kém, càng học càng thấy... sướng”. Chính sự nhiệt huyết này đã giúp ông bứt phá mạnh mẽ từ những năm cấp hai sau khi vượt qua hàng loạt thử thách tự học.
Nhiều người tò mò về phương pháp "đào tạo thiên tài" của gia đình GS Châu, nhưng thực tế cha mẹ ông không có chiến lược đặc biệt nào. GS Ngô Huy Cẩn cho biết họ chỉ tạo môi trường sống bình thường, không áp lực và không đặt kỳ vọng sớm trong điều kiện đất nước còn khó khăn.
PGS.TS Trần Lưu Vân Hiền khẳng định gia đình không "ép chín" con bằng cách cho học trước chương trình. Bà quan niệm học tập là hành trình bền bỉ, không phải cuộc đua nước rút. Theo bà, việc nắm vững kỹ năng cơ bản và học tập hiệu quả ngay trên lớp mới là nền móng vững chắc nhất.
