Nguồn cung dầu từ Trung Đông đã dần phục hồi, nhưng giá dầu thế giới vẫn quanh 100 USD/thùng. Năm yếu tố đang cùng lúc tạo sức ép, từ rủi ro xung đột, chi phí vận chuyển đến tồn kho và nhu cầu phòng ngừa lạm phát.
Giá dầu thế giới vẫn duy trì ở vùng trên 100 USD/thùng, dù lượng dầu thô xuất khẩu từ Trung Đông đã gần trở lại mức trước khi xung đột bùng phát. Mức giá hiện nay cao khoảng 40% so với thời điểm chiến sự bắt đầu, tiếp tục tạo áp lực lên lạm phát và chi phí của doanh nghiệp, người tiêu dùng.
Việc G7 cùng các đối tác dự kiến đưa tới 100 triệu thùng dầu và diesel từ các kho dự trữ khẩn cấp ra thị trường cũng chưa tạo ra cú hạ nhiệt đáng kể. Theo các dữ liệu và nhận định được đưa ra, giá dầu đang chịu tác động đồng thời từ nhiều vấn đề trong chuỗi cung ứng.
Rủi ro xung đột vẫn phủ bóng thị trường
Yếu tố đầu tiên là tâm lý lo ngại chiến sự tại Trung Đông có thể tái diễn hoặc leo thang. Mỹ và Iran vẫn chưa đạt được đồng thuận về các điều kiện chấm dứt xung đột, trong khi những vụ tấn công qua lại chưa hoàn toàn chấm dứt.
Một vụ máy bay không người lái tấn công đường ống Đông – Tây của Ả Rập Xê Út hồi tháng trước từng khiến tuyến vận chuyển dầu quan trọng này phải tạm dừng. Diễn biến này cho thấy chỉ một sự cố tại các cơ sở hoặc tuyến vận chuyển chủ chốt cũng có thể nhanh chóng tác động tới kỳ vọng nguồn cung.
Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nhạy cảm khác. Trước chiến tranh, khoảng 20% lượng dầu toàn cầu đi qua tuyến hàng hải chiến lược này. Trong khi đó, lực lượng Houthi ở Yemen tuyên bố phong tỏa tàu thuyền của Ả Rập Xê Út trên Biển Đỏ tại eo Bab el-Mandeb, làm gia tăng thêm rủi ro đối với hoạt động vận chuyển.
.jpg)
Đưa dầu ra thị trường ngày càng tốn kém
Nguồn cung phục hồi không đồng nghĩa dầu thô có thể được vận chuyển bình thường như trước. Hoạt động tại các điểm nghẽn hàng hải bị xáo trộn khiến doanh nghiệp phải sử dụng những phương án vận chuyển phức tạp hơn, trong đó có tàu con thoi, sang mạn giữa các tàu và các tuyến đường không thông thường.
Cước vận chuyển vì thế tăng mạnh. Chi phí thuê tàu chở dầu trên chặng từ Vịnh Ba Tư tới Trung Quốc đã vượt 1,2 triệu USD/ngày, mức cao kỷ lục được đề cập trong nguồn tin. Khoản chi phí này làm tăng giá thành đưa dầu đến nơi tiêu thụ.
“Vấn đề cốt lõi là khối lượng cung phục hồi không đồng nghĩa với việc hệ thống cung ứng đã hoàn toàn bình thường trở lại”, Xuyi Zhao, chuyên gia phân tích dầu mỏ cấp cao tại Guotai Junan Futures, nhận định. Ông cho rằng thị trường còn tính đến khả năng dầu được giao an toàn, ổn định và với chi phí thấp.
Tồn kho dầu toàn cầu xuống thấp
Một lực cản khác đến từ lượng dầu dự trữ. Theo Energy Aspects, tồn kho dầu toàn cầu hiện còn khoảng 4,3 tỷ thùng, giảm hơn 400 triệu thùng kể từ tháng 3, thời điểm được xem là tháng trọn vẹn đầu tiên của cuộc chiến.
Trong khi nguồn dự trữ suy giảm, nhu cầu tiêu thụ dầu lại phục hồi. Energy Aspects ước tính nhu cầu toàn cầu hiện khoảng 104,8 triệu thùng/ngày, cao hơn 6,5 triệu thùng/ngày so với mức thấp nhất được ghi nhận trong thời chiến hồi tháng 5.
.jpg)
Thiếu nhiên liệu thành phẩm vẫn là vấn đề
Dòng dầu thô quay trở lại thị trường chưa thể lập tức giải quyết tình trạng thiếu hụt các sản phẩm đã qua chế biến, đặc biệt là diesel. Hoạt động xuất khẩu từ hai trung tâm lọc dầu lớn là Trung Đông và Nga vẫn bị hạn chế, khiến nguồn cung nhiên liệu thành phẩm chưa thể phục hồi tương ứng.
Các nhà máy lọc dầu tại những khu vực khác đang phải tăng công suất nhằm bù đắp phần thiếu hụt. Điều này khiến nhu cầu về dầu thô duy trì ở mức cao, bởi các đơn vị lọc dầu cần đảm bảo nguyên liệu để duy trì hoạt động liên tục.
“Chúng ta đã mất nguồn cung, rút cạn tồn kho và làm gián đoạn khả năng chế biến dầu thô thành các sản phẩm như diesel. Việc dầu được lưu thông trở lại không thể ngay lập tức khắc phục được những điều đó”, ông Haris Khurshid, Giám đốc đầu tư của Karobaar Capital LP tại Chicago, cho biết.
Dầu còn được mua để phòng ngừa lạm phát
Giá dầu cũng chịu tác động từ hoạt động đầu tư. Khi lợi suất trái phiếu tăng và áp lực lạm phát được quan tâm, dầu mỏ trở thành một trong những tài sản được giới giao dịch lựa chọn để phòng ngừa rủi ro mất giá.
Đây không phải nhu cầu tiêu thụ dầu trực tiếp của nền kinh tế, nhưng vẫn có thể tạo thêm lực đẩy cho giá. Các lãnh đạo ngân hàng trung ương trên thế giới đã cảnh báo nhiên liệu đắt đỏ có thể làm áp lực lạm phát gia tăng, qua đó tác động đến mặt bằng lãi suất.
Như vậy, việc dầu thô từ Trung Đông trở lại thị trường mới chỉ giải quyết một phần bài toán nguồn cung. Rủi ro xung đột, chi phí vận tải cao, tồn kho thấp, thiếu nhiên liệu thành phẩm và nhu cầu phòng ngừa lạm phát vẫn đồng thời tồn tại, khiến giá dầu chưa dễ rời vùng 100 USD/thùng.
