Hà Nội dự kiến từng bước thay thế hoa sữa trồng quá dày bằng các loài cây phù hợp với cảnh quan đô thị. Đáng chú ý, phố Nguyễn Du được định hướng lấy sao đen làm cây đặc trưng, thay vì chỉ có hàng hoa sữa như hiện nay.
Hà Nội hiện có khoảng 14.400 cây hoa sữa
Hoa sữa là một trong những loài cây bóng mát quen thuộc tại Hà Nội, bên cạnh sấu, xà cừ, bằng lăng và phượng vĩ. Theo số liệu được cung cấp trong đề án “Quản lý phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước”, toàn thành phố hiện có khoảng 14.400 cây hoa sữa.
Mức độ phổ biến của loài cây này cũng thể hiện qua khả năng nhận diện của người dân. Hoa sữa đứng thứ tư trong số những loài cây quen thuộc nhất với người Hà Nội, đồng thời gắn với dấu ấn cảnh quan của nhiều khu vực trong nội đô.
Xét theo từng tuyến đường, trục Kim Mã - Xuân Thủy - Hồ Tùng Mậu - Cầu Diễn có 670 cây hoa sữa, nhiều nhất trong số các chủng loại cây trên toàn tuyến. Khu vực Vành đai 1 ghi nhận 481 cây, trong khi Vành đai 2,5 có 272 cây.
Tại trục Văn Cao - Liễu Giai - Nguyễn Chí Thanh - Trần Duy Hưng - Đại lộ Thăng Long, số lượng hoa sữa là 350 cây. Trục Kim Ngưu - Tam Trinh có 29 cây thuộc loài này.
Vì sao Hà Nội cần điều chỉnh mật độ hoa sữa?
Theo đánh giá của Sở Xây dựng trong đề án về phát triển hệ thống cây xanh, hoa sữa có giá trị cảnh quan nhưng cũng tồn tại những hạn chế về đặc tính sinh học. Đáng chú ý, việc trồng tập trung với mật độ cao tại một số tuyến phố khiến mùi hương đặc trưng trở nên nồng, gây khó chịu cho người dân.
Đề án nêu rõ: “Hoa sữa trồng dày ở một số tuyến phố gây ô nhiễm mùi”. Đây là một trong những vấn đề được đặt ra khi thành phố xem xét phương án quản lý, điều chỉnh số lượng cây trên các tuyến đường, đặc biệt tại những khu vực có mật độ hoa sữa lớn.
Bên cạnh vấn đề mùi hương, hoa sữa còn thuộc nhóm cây thường bị sâu bệnh trong môi trường đô thị. Vì vậy, đề án đặt ra yêu cầu kiểm soát mật độ trồng để hạn chế ảnh hưởng đến đời sống người dân, trong đó có các tuyến phố Nguyễn Du và Đào Tấn.
Dù cần điều chỉnh tại những nơi trồng quá dày, hoa sữa vẫn có giá trị riêng trong lịch sử phát triển đô thị Hà Nội. Hàng cây trên phố Nguyễn Du là một ví dụ tiêu biểu, góp phần tạo nên dấu ấn cảnh quan đặc trưng. Do đó, việc quản lý loài cây này cần gắn với yêu cầu bảo tồn giá trị văn hóa.
Phố Nguyễn Du định hướng trồng cây sao đen
Trong nhóm tuyến văn hóa - cư trú nội đô, phố Nguyễn Du được định hướng lấy sao đen làm cây đặc trưng, thay vì duy trì hình ảnh chủ yếu gắn với hoa sữa như hiện nay. Lựa chọn này hướng đến việc tạo tầm vóc cây xanh cao lớn và duy trì bóng mát lâu dài cho tuyến phố.
Trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội đặt mục tiêu từng bước thay thế những cây già cỗi hoặc không còn phù hợp với không gian đô thị. Hoa sữa trồng quá dày nằm trong nhóm cần được xem xét điều chỉnh, cùng với định hướng chuyển sang các chủng loại cây bền vững hơn.
Những loài được thành phố định hướng sử dụng gồm muồng, giáng hương, bằng lăng, sao đen và long não. Việc lựa chọn không chỉ dựa trên đặc điểm sinh trưởng mà còn cần bảo đảm sự phù hợp với cảnh quan, văn hóa và lịch sử của từng tuyến phố.
Tiêu chí lựa chọn cây xanh thay thế tại Hà Nội
Theo định hướng của thành phố, cây trồng thay thế cần có thân thẳng, tán gọn, ít rụng lá và quả. Hệ rễ cũng là yếu tố quan trọng: những loài có rễ dễ phá hủy vỉa hè hoặc ảnh hưởng đến hạ tầng kỹ thuật ngầm sẽ không được lựa chọn.
Hà Nội ưu tiên các loài cây bản địa hoặc đã thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, sinh thái đô thị. Chủng loại cây được chọn cần tương thích với đặc điểm văn hóa, lịch sử của từng tuyến đường, thay vì áp dụng một loại cây đồng nhất cho mọi khu vực.
Đối với những tuyến phố có vỉa hè rộng dưới 3 m, sau khi di dời cây cũ, thành phố có thể áp dụng phương án bổ sung chậu cây hoặc bồn cây phối kết phù hợp. Giải pháp này nằm trong định hướng tổ chức không gian xanh theo điều kiện thực tế của từng tuyến phố.
Như vậy, kế hoạch điều chỉnh hoa sữa tại Hà Nội không chỉ tập trung vào việc giảm mật độ ở những nơi gây ảnh hưởng đến cư dân, mà còn hướng đến lựa chọn cây xanh phù hợp hơn với quy hoạch đô thị. Với phố Nguyễn Du, sao đen là loài cây được định hướng tạo dấu ấn cảnh quan trong giai đoạn tới.
