Không chỉ hỗ trợ công việc, trí tuệ nhân tạo đang trở thành “người viết thay” trong những cuộc trò chuyện khó xử của người trẻ: Từ lời từ chối hẹn hò, tin nhắn chia tay đến câu an ủi khi bạn bè gặp biến cố.
Một buổi đêm muộn, Emily - sinh viên năm ba tại Yale University - nhận được tin nhắn từ Patrick, người cô vừa gặp trong buổi hẹn do bạn bè giới thiệu vài ngày trước. Nội dung khá dài, lịch sự và được chia thành nhiều đoạn, trong đó Patrick bày tỏ mong muốn tiếp tục gặp gỡ nhưng không tìm kiếm một mối quan hệ nghiêm túc.
Tin nhắn được viết trau chuốt đến mức Emily cảm thấy khó hiểu về thông điệp thực sự. Khi nhờ bạn bè kiểm tra bằng phần mềm phát hiện nội dung do AI tạo ra, họ cho rằng khả năng cao tin nhắn được viết bởi chatbot. Sau đó, Patrick thừa nhận anh đã nhờ ChatGPT soạn giúp vì không biết cách diễn đạt lời từ chối khéo léo.
Trường hợp này không còn hiếm.Ngày càng nhiều người trẻ tìm đến AI để xử lý những tình huống giao tiếp nhạy cảm, nơi cảm xúc, sự tinh tế và cách lựa chọn ngôn từ có thể quyết định mối quan hệ. Không chỉ trong hẹn hò, AI còn được sử dụng để soạn tin nhắn an ủi hoặc tâm sự.
Nik Vassev, một doanh nhân công nghệ tại Canada, từng nhờ chatbot Claude viết giúp lời động viên khi mẹ của một người bạn qua đời. Anh nhập yêu cầu mô tả hoàn cảnh và mong muốn gửi lời chia sẻ phù hợp.
Chatbot gợi ý một tin nhắn bày tỏ sự tiếc thương và sẵn sàng ở bên hỗ trợ. Theo Vassev, lời nhắn đó đã giúp người bạn mở lòng hơn về nỗi đau của mình. Tuy nhiên, anh không nói với bạn rằng nội dung được hỗ trợ bởi AI vì lo ngại điều này có thể gây khó chịu.
Vassev cho biết anh chủ yếu dùng AI để soạn email công việc, nhưng đôi khi cũng tham khảo khi cần diễn đạt cảm xúc trong giao tiếp cá nhân. “Đôi lúc tôi chỉ muốn có gợi ý về cách nói phù hợp. Không phải ai cũng dễ dàng bày tỏ cảm xúc”, anh chia sẻ.
Theo tiến sĩ Michael Robb từ tổ chức Common Sense Media, việc nhờ AI viết tin nhắn trong các tình huống nhạy cảm là biểu hiện của xu hướng “chuyển giao áp lực xã hội” cho công nghệ.
“Nếu AI viết thay bạn trong những cuộc trò chuyện với bạn bè hay người yêu, về bản chất bạn đang giao tiếp thông qua một bên thứ ba”, ông nhận định.
Một khảo sát năm 2025 của Common Sense Media với hơn 1.000 thanh thiếu niên cho thấy trong các cuộc trò chuyện nghiêm túc, khoảng 1/3 người tham gia thích trao đổi với AI hơn là con người.
Trong khi đó, khảo sát của ứng dụng hẹn hò Wingmate với hơn 1.000 người trẻ tại Mỹ cho thấy 41% từng dùng AI để hỗ trợ viết lời chia tay hoặc kết thúc mối quan hệ, trong đó nữ giới chiếm tỷ lệ cao hơn.
Các chuyên gia cho rằng việc phụ thuộc vào AI trong giao tiếp có thể tạo ra hai hệ quả.
Thứ nhất là sự lệch kỳ vọng: Người nhận tin nhắn đang phản hồi một phiên bản được AI chỉnh sửa và trau chuốt, không phải cách diễn đạt tự nhiên của người gửi.
Thứ hai là sự suy giảm tự tin trong biểu đạt cảm xúc. Nếu liên tục dựa vào AI, người trẻ có thể ít luyện tập những kỹ năng xã hội quan trọng như đọc hiểu ý đồ, nhận biết cảm xúc của người khác hoặc xử lý sự mơ hồ trong các cuộc trò chuyện.
Bác sĩ tâm thần Michelle DiBlasi tại Tufts University School of Medicine cảnh báo thói quen này có thể làm chậm sự phát triển cảm xúc, thậm chí khiến cảm giác cô đơn và cô lập trở nên rõ rệt hơn.
“AI có thể giúp tìm từ ngữ phù hợp, nhưng nó không thay thế được sự thấu hiểu và kết nối giữa con người với con người”, bà nói.
Một số nhà nghiên cứu cho rằng thế hệ trẻ hiện nay chịu ảnh hưởng mạnh từ môi trường kỹ thuật số và những gián đoạn xã hội trong đại dịch COVID-19. Theo phó giáo sư Russell Fulmer tại Kansas State University, hai yếu tố này đã tạo ra “điều kiện lý tưởng” để AI chen vào các tương tác xã hội.
Tuổi vị thành niên vốn là giai đoạn quan trọng để phát triển bản sắc cá nhân, khả năng điều tiết cảm xúc và sự tự tin trong giao tiếp. Nếu các kỹ năng này không được rèn luyện đầy đủ, người trẻ có thể dễ né tránh xung đột và gặp khó khăn khi xây dựng mối quan hệ bền vững.
Dù vậy, các chuyên gia cho rằng xu hướng này có thể thay đổi. Việc luyện tập giao tiếp trực tiếp với bạn bè và gia đình vẫn là cách tốt nhất để cải thiện khả năng biểu đạt cảm xúc.
Theo tiến sĩ Robb, những cuộc trò chuyện giữa con người thường không hoàn hảo, đôi khi lộn xộn và khó xử, nhưng chính điều đó giúp con người hiểu nhau hơn.
“Các mối quan hệ thực tế luôn có xung đột và sự phức tạp. Việc đối mặt với chúng mới là điều giúp bạn trở thành người giao tiếp tốt hơn theo thời gian”, ông nói.
