Từng gây chấn động giới công nghệ toàn cầu với mô hình AI chi phí thấp, DeepSeek đang dần mất vị thế tại Trung Quốc khi vướng kiện tụng và bị các đối thủ nội địa như MiniMax, Alibaba hay ByteDance vượt lên trong cuộc đua công nghệ.
Thị trường trí tuệ nhân tạo tại Trung Quốc đang bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt hơn bao giờ hết. Từng được xem là biểu tượng mới của AI giá rẻ, DeepSeek hiện bắt đầu chững lại khi phải đối mặt với áp lực pháp lý và sự trỗi dậy của hàng loạt đối thủ trong nước.
Trong thời gian gần đây, các công ty công nghệ Trung Quốc đã đồng loạt ra mắt nhiều mô hình AI mới, bao gồm Kimi K2.5 của Moonshot AI, GLM-5 từ Zhipu AI, Qwen của Alibaba và hệ thống Seedance 2.0 do ByteDance phát triển. Tuy nhiên, theo đánh giá của ngân hàng đầu tư UBS, cái tên được giới đầu tư chú ý nhất hiện nay lại là startup MiniMax với mô hình M2.5.
Báo cáo của OpenRouter cho thấy Trung Quốc đã lập kỷ lục mới khi vượt Mỹ về tổng lưu lượng sử dụng AI toàn cầu. Trong số 5 mô hình AI phổ biến nhất thế giới hiện nay, có tới 4 sản phẩm đến từ Trung Quốc. Riêng MiniMax đang tăng trưởng nhanh, với lưu lượng sử dụng đã đạt khoảng một phần ba so với Claude của Anthropic.
UBS đánh giá MiniMax cao nhờ chiến lược tập trung tối ưu chi phí tính toán thay vì chạy theo các mô hình huấn luyện tốn kém như nhiều công ty phương Tây.
Các bài kiểm tra nội bộ cho thấy M2.5 xử lý nhiều tác vụ tốt hơn DeepSeek R1, trong khi chỉ tiêu tốn khoảng 30% tài nguyên tính toán. Lợi thế này khiến MiniMax nhanh chóng thu hút sự quan tâm của các nhà phát triển và dòng vốn đầu tư.
Không chỉ MiniMax, nhiều doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc khác cũng đang mở rộng thị phần. Mô hình Qwen của Alibaba ghi nhận mức tăng trưởng mạnh trong lĩnh vực doanh nghiệp, trong khi Zhipu AI và Moonshot AI tập trung vào các lĩnh vực chuyên biệt như lập trình hay tạo video bằng AI. Kimi K2.5 đặc biệt được đánh giá cao nhờ khả năng xử lý văn bản dài, một nhu cầu phổ biến trong thị trường nội địa.
Sự bùng nổ của các mô hình mới cho thấy hệ sinh thái AI tại Trung Quốc ngày càng đa dạng và ít phụ thuộc vào một vài “ông lớn”. Các công ty trong nước liên tục tung ra bản cập nhật với hiệu năng cao hơn, ngay cả khi phải hoạt động trong bối cảnh bị hạn chế tiếp cận chip tiên tiến từ Mỹ.
Trong khi đó, DeepSeek từng gây chấn động toàn cầu với mô hình R1 có chi phí huấn luyện thấp lại đang đối mặt nhiều khó khăn. Công ty gần đây trở nên im ắng hơn do vướng tranh chấp pháp lý với Anthropic.
Theo cáo buộc, DeepSeek đã sử dụng kỹ thuật “chưng cất mô hình” để khai thác đầu ra từ hệ thống Claude nhằm huấn luyện AI của riêng mình. Đơn kiện cho rằng công ty đã thiết lập một mạng lưới proxy phức tạp với hơn 20.000 tài khoản giả mạo để thu thập dữ liệu, qua đó sao chép năng lực của Claude với chi phí thấp. Anthropic tuyên bố DeepSeek đã trích xuất năng lực từ mô hình của họ mà không có sự cho phép.
Những rắc rối pháp lý này được cho là đã làm chậm tiến độ phát triển sản phẩm mới của DeepSeek, đồng thời ảnh hưởng đến uy tín của công ty trên thị trường quốc tế.
Bên cạnh đó, chiến lược tập trung gần như hoàn toàn vào thị trường nội địa cũng khiến DeepSeek gặp khó khăn. Thị trường AI Trung Quốc hiện có sự cạnh tranh mạnh từ nhiều doanh nghiệp lớn như MiniMax, Alibaba và ByteDance, những công ty sở hữu nguồn lực tài chính và công nghệ dồi dào.
Khác với Mỹ, nơi cuộc đua AI chủ yếu xoay quanh một số tên tuổi như OpenAI, Anthropic hay Google, hệ sinh thái AI tại Trung Quốc phân tán hơn và chưa có một trung tâm thống trị. Điều này tạo điều kiện cho nhiều công ty cùng tồn tại nhưng cũng khiến cuộc cạnh tranh trở nên khốc liệt.
Trong bối cảnh các đối thủ liên tục tung ra sản phẩm mới, việc chậm cập nhật công nghệ đang khiến DeepSeek dần hụt hơi. Nhiều nhà phát triển và người dùng bắt đầu chuyển sang các nền tảng AI khác, báo hiệu sự thay đổi đáng kể trong cục diện thị trường AI tại Trung Quốc.
