Bức tường Vạn Lý Trường Thành hơn 600 năm tuổi bị đục xuyên, hé lộ sự thật phía sau ‘lỗ hổng’ 6m
Một đoạn Vạn Lý Trường Thành có niên đại từ thời nhà Minh tại tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc, được phát hiện đã bị đào xuyên trong nhiều năm. Hậu quả là bức tường thành cổ xuất hiện khoảng trống rộng khoảng 6 m.
Vụ việc xảy ra tại đoạn Quách Gia Diêu (Guojiayao), thuộc huyện Ninh Vũ, tỉnh Sơn Tây. Theo Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV), khu vực này bị tác động trong gần hai thập kỷ bởi hoạt động khai thác và vận chuyển chất thải.
Khác với những đoạn Vạn Lý Trường Thành nổi tiếng gần Bắc Kinh như Bát Đạt Lĩnh hay Mộ Điền Dục, vốn được bảo tồn và đón lượng lớn du khách, nhiều phần công trình nằm ở khu vực hẻo lánh ít được chú ý hơn.
Tại Quách Gia Diêu, vấn đề bắt đầu từ năm 2007. Khi đó, Ningwu Chaokai Coal Industry, một đơn vị khai thác không có giấy phép, đã đào một rãnh xuyên qua đoạn tường thành để phục vụ việc vận chuyển và tập kết chất thải từ hoạt động đào xúc.
Đến năm 2013, Shenda Chaokai Coal Industry được thành lập trên cơ sở hợp nhất một số đội khai thác. Doanh nghiệp tiếp tục tận dụng vị trí đã bị phá để vận chuyển, đổ phế thải. Việc sử dụng kéo dài khiến phần tường thành tại đây bị biến dạng nghiêm trọng, cuối cùng hình thành một khoảng hở rộng khoảng 6 m. Đáng chú ý, những dấu hiệu xâm hại di tích đã được người dân phản ánh với chính quyền địa phương từ năm 2015. Tuy nhiên, theo CCTV, tình trạng này không được xử lý triệt để trong thời gian dài.
Một số quan chức địa phương thừa nhận công tác bảo vệ di tích trước đây còn nhiều hạn chế. Việc kiểm tra không được thực hiện thường xuyên khiến những hư hại tại khu vực này không được phát hiện và ngăn chặn kịp thời.
Trung Quốc ban hành Quy định về bảo vệ Vạn Lý Trường Thành từ năm 2006. Theo quy định, khi phát hiện hoặc nhận được thông tin về việc di tích bị xâm hại, cơ quan quản lý có trách nhiệm lập tức áp dụng các biện pháp kiểm soát cần thiết và báo cáo lên cấp có thẩm quyền.
Tuy nhiên, trong trường hợp tại Quách Gia Diêu, giới chức cho biết trước đó không có biện pháp xử phạt nào được đưa ra và vụ việc cũng không được báo cáo lên cấp trên.
Hoạt động đào tại khu vực bảo vệ di tích của doanh nghiệp than được cho là đã dừng sau năm 2019. Dù vậy, những vi phạm xảy ra trước đó vẫn chưa được xử lý đầy đủ.
Phải đến tháng 3/2026, sau nhiều lần công chúng phản ánh và truyền thông đưa tin, chính quyền tỉnh Sơn Tây mới thành lập một tổ công tác đặc biệt để điều tra các cáo buộc liên quan đến khai thác trái phép và làm hư hại di sản.
Kết quả điều tra dẫn đến việc doanh nghiệp bị xử phạt tổng cộng 1 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 149.000 USD, do xây dựng công trình trong phạm vi bảo vệ di tích khi chưa được phê duyệt và gây thiệt hại nghiêm trọng cho công trình lịch sử.
Một cựu lãnh đạo doanh nghiệp cùng người được xác định là người trực tiếp điều hành hoạt động của công ty cũng bị tạm giữ hồi tháng 5 để phục vụ điều tra.
Vụ việc tại Quách Gia Diêu được xem là dấu hiệu cho thấy những phần Vạn Lý Trường Thành nằm ngoài các điểm du lịch nổi tiếng vẫn đối mặt với nhiều nguy cơ.
CCTV cho biết một số đoạn khác tại huyện Ninh Vũ cũng bị xuống cấp hoặc hư hại đáng kể do hoạt động khai thác trước đây và công tác giám sát chưa đầy đủ.
Vạn Lý Trường Thành được hình thành qua nhiều giai đoạn lịch sử, trong đó hệ thống phòng thủ được xây dựng và mở rộng đáng kể dưới thời nhà Minh, từ năm 1368 đến 1644. Tổng chiều dài của hệ thống này được ghi nhận hơn 21.000 km, trở thành một trong những công trình quân sự và biểu tượng văn hóa nổi tiếng nhất thế giới.
Trước thực trạng trên, chính quyền huyện Ninh Vũ cho biết sẽ tăng cường kiểm soát các hành vi xâm hại di tích và đổ phế thải trái phép. Các đoạn tường bị ảnh hưởng sẽ được sửa chữa khẩn cấp, gia cố và từng bước phục hồi cảnh quan, môi trường xung quanh.
Bên cạnh việc khắc phục hậu quả, trách nhiệm của những cá nhân, đơn vị có liên quan đến những thiếu sót trong công tác quản lý và bảo tồn trước đây cũng đang được xem xét, điều tra.
