Vụ nổ súng giết người ở TPHCM: Hai nghi phạm là người nước ngoài, pháp luật Việt Nam xử lý ra sao?
Mới đây, Luật sư Trần Hoàng Linh, Đoàn Luật sư TP Hà Nội đã có những chia sẻ liên quan đến trường hợp người 2 nước ngoài thực hiện hành vi nổ súng giết người tại TP.HCM.
Liên quan đến vụ nổ súng gây chết người xảy ra tại TPHCM vào tối 21/5, hai nghi phạm được xác định là Vaa Vaa, 27 tuổi, và Tafia Steve, 23 tuổi, cùng mang quốc tịch Samoa. Việc các nghi phạm là người nước ngoài khiến nhiều người quan tâm đến vấn đề: pháp luật Việt Nam sẽ được áp dụng ra sao trong trường hợp này?.
Luật sư Trần Hoàng Linh, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho biết theo Điều 5 Bộ luật Hình sự 2015, Bộ luật Hình sự Việt Nam được áp dụng đối với mọi hành vi phạm tội xảy ra trên lãnh thổ Việt Nam. Quy định này cũng áp dụng với hành vi phạm tội trên tàu bay, tàu biển mang quốc tịch Việt Nam, hoặc tại vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa của Việt Nam.
Riêng với người nước ngoài phạm tội, pháp luật có quy định ngoại lệ đối với những trường hợp được hưởng quyền miễn trừ ngoại giao hoặc lãnh sự. Nếu người phạm tội thuộc nhóm này, việc xác định trách nhiệm hình sự sẽ căn cứ vào pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc tập quán quốc tế liên quan.
Trong trường hợp điều ước quốc tế không có quy định cụ thể, hoặc không tồn tại tập quán quốc tế để áp dụng, vấn đề trách nhiệm hình sự sẽ được xử lý thông qua con đường ngoại giao.
Như vậy, về nguyên tắc, mọi hành vi phạm tội được thực hiện trên lãnh thổ Việt Nam đều phải chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Hình sự 2015 và các quy định pháp luật liên quan.
Đối với người nước ngoài, nếu không thuộc diện miễn trừ ngoại giao hoặc lãnh sự, họ vẫn bị xử lý theo trình tự tố tụng thông thường tại Việt Nam. Điều này bao gồm các giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án theo quy định.
Về chế tài, ngoài các hình phạt được áp dụng như đối với công dân Việt Nam, người nước ngoài phạm tội còn có thể bị xem xét áp dụng hình phạt trục xuất theo Điều 37 Bộ luật Hình sự 2015. Đây là biện pháp buộc người phạm tội phải rời khỏi lãnh thổ Việt Nam.
Tùy tính chất, mức độ vụ án và nhân thân người phạm tội, trục xuất có thể được tòa án áp dụng với tư cách là hình phạt chính hoặc hình phạt bổ sung.
Trong trường hợp có dấu hiệu cho thấy nghi phạm bỏ trốn khỏi Việt Nam, cơ quan điều tra có thể phối hợp với các cơ quan chức năng, Interpol hoặc quốc gia có ký kết hiệp định tương trợ tư pháp với Việt Nam để tiến hành truy nã quốc tế, bắt giữ và dẫn độ người phạm tội về Việt Nam xử lý.
Theo Điều 32 Luật Tương trợ tư pháp 2007, dẫn độ được hiểu là việc một quốc gia chuyển giao cho quốc gia khác người đang có mặt trên lãnh thổ nước mình để phục vụ việc truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc thi hành bản án đã có hiệu lực pháp luật.
Theo đó, các cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền của Việt Nam có thể gửi yêu cầu đến cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài để đề nghị dẫn độ người có hành vi phạm tội hoặc người đã bị kết án hình sự về Việt Nam, nhằm phục vụ quá trình điều tra, truy tố, xét xử hoặc thi hành án.
Trình tự, thủ tục dẫn độ sẽ được thực hiện theo nội dung các hiệp định tương trợ tư pháp, hiệp định dẫn độ mà Việt Nam đã ký kết với quốc gia liên quan. Tùy từng vụ việc cụ thể, phương thức dẫn độ có thể khác nhau, nhưng vẫn phải bảo đảm tuân thủ các quy định pháp luật và cam kết quốc tế có liên quan.
