Thực hư tình trạng đổ xăng E10 khiến xe khó nổ máy, vận hành kém 'bốc', tăng tốc chậm và hao xăng hơn
Dù xăng E10 được đánh giá là xu hướng nhiên liệu thân thiện hơn với môi trường, không ít người sử dụng ô tô, xe máy hiện vẫn còn tâm lý dè dặt.
Tại một số gara và cửa hàng sửa xe ở TPHCM, nhiều thợ máy cho biết họ đã nghe khách phản ánh về một số hiện tượng lạ sau khi dùng loại xăng này, song thực tế chưa ghi nhận nhiều trường hợp hư hỏng rõ ràng liên quan trực tiếp đến E10.
Qua khảo sát tại một số điểm sửa chữa xe, một số chủ phương tiện cho biết xe từng xuất hiện tình trạng khó nổ máy, vận hành kém “bốc”, tăng tốc chậm hơn, hao xăng hơn hoặc động cơ có cảm giác nóng hơn sau khi chuyển sang sử dụng xăng E10.
Anh Hùng, chủ một tiệm sửa xe ở phường An Khánh, cho biết phần lớn khách hàng của anh vẫn chưa thật sự chuyển hẳn sang E10. Lý do là trên thị trường hiện vẫn còn bán xăng khoáng truyền thống, nên nhiều người tiếp tục lựa chọn loại xăng quen thuộc. Vì vậy, theo anh, hiện chưa đủ cơ sở thực tế để kết luận E10 có gây ảnh hưởng xấu đến động cơ hay không.
Tại một cửa hàng sửa xe ở phường Cầu Ông Lãnh, chủ tiệm cũng cho biết từng nhận được phản ánh từ một khách quen sử dụng xe máy đời cũ. Người này cho rằng xe chạy bằng xăng E10 không còn “ngọt” như trước. Tuy nhiên, đến nay cửa hàng vẫn chưa tiếp nhận trường hợp nào phải sửa chữa do sự cố được xác định bắt nguồn trực tiếp từ loại nhiên liệu này.
Trong khi người dùng còn lưỡng lự, nhiều hãng xe lớn lại khẳng định các sản phẩm hiện hành có thể sử dụng xăng E10. Các thương hiệu như Ford, Toyota, Honda, Mitsubishi đều cho biết những mẫu ô tô mới được thiết kế để tương thích với loại nhiên liệu pha ethanol này.
Với xe máy, các nhà sản xuất cũng cho rằng phần lớn phương tiện đang lưu hành trên thị trường có thể dùng E10 mà không gặp vấn đề đáng kể. Tuy nhiên, một số dòng xe quá cũ có thể cần kiểm tra, thay thế các chi tiết bằng cao su hoặc linh kiện liên quan để bảo đảm xe vận hành ổn định lâu dài.
Một trong những hiện tượng khiến nhiều chủ xe lo lắng là đèn báo lỗi động cơ, thường được gọi là đèn “cá vàng”, bật sáng sau khi đổ xăng E10. Đáng nói, trong nhiều trường hợp, xe vẫn chạy bình thường dù đèn cảnh báo xuất hiện.
Theo PGS-TS Đỗ Văn Dũng, Chủ tịch Hội Ô tô và Thiết bị động lực TPHCM, hiện tượng này phần lớn xuất phát từ cơ chế tự bảo vệ của bộ điều khiển động cơ ECU. Khi hệ thống phát hiện sự thay đổi trong quá trình cháy của nhiên liệu, ECU có thể ghi nhận bất thường và kích hoạt đèn cảnh báo.
Ông Dũng phân tích, với xăng khoáng thông thường, tỉ lệ hòa khí lý tưởng vào khoảng 14,7:1. Trong khi đó, với xăng E10, tỉ lệ này vào khoảng 14,1:1 do ethanol cần ít không khí hơn để cháy hoàn toàn. Trường hợp hàm lượng ethanol thực tế cao hơn mức công bố, hỗn hợp nhiên liệu có thể trở nên “nghèo” hơn so với bản đồ phun xăng đã được lập trình sẵn trong ECU.
Khi xảy ra tình trạng này, ECU sẽ dựa vào tín hiệu từ cảm biến oxy để tự điều chỉnh lượng nhiên liệu thông qua các thông số Short-term Fuel Trim và Long-term Fuel Trim. Nếu mức hiệu chỉnh vượt quá giới hạn cho phép, thường dao động từ ±15% đến ±25%, hệ thống có thể bật đèn báo lỗi và ghi nhận các mã phổ biến như P0171 hoặc P0174.
Những xe đời cũ dùng cảm biến oxy dạng narrowband thường dễ gặp tình trạng này hơn do khả năng tự học và tự điều chỉnh của hệ thống còn hạn chế. Ngược lại, các xe đời mới được trang bị cảm biến wideband hoặc AFR sensor có khả năng đo chính xác hơn, nên thích nghi tốt hơn với xăng E10. Tuy nhiên, nếu cảm biến đã xuống cấp hoặc tỉ lệ ethanol vượt khỏi ngưỡng thiết kế, đèn báo lỗi vẫn có thể sáng.
Ngoài vấn đề liên quan đến ECU, ethanol còn có đặc tính hút ẩm. Với những xe ít sử dụng hoặc để lâu ngày, nước có thể tách khỏi nhiên liệu và lắng xuống bình xăng. Tình trạng này dễ dẫn đến gỉ sét, tạo cặn bẩn, làm nghẹt lọc nhiên liệu và ảnh hưởng đến quá trình cấp xăng.
Các cặn bẩn phát sinh trong hệ thống nhiên liệu có thể khiến kim phun hoạt động không ổn định, làm tăng nguy cơ hòa khí nghèo và phát sinh lỗi động cơ. Bên cạnh đó, bơm nhiên liệu cũng có thể phải làm việc với cường độ cao hơn, dẫn đến nóng và giảm tuổi thọ. Những chi tiết như gioăng, phớt hoặc màng cao su nếu không được thiết kế để tương thích với nhiên liệu chứa ethanol cũng có nguy cơ lão hóa nhanh hơn.
Theo các chuyên gia, nhóm phương tiện cần được chú ý nhiều hơn là những xe sản xuất trước giai đoạn 2010-2012 hoặc các xe ít được bảo dưỡng định kỳ. Đây là nhóm có nguy cơ gặp vấn đề cao hơn khi chuyển sang sử dụng xăng E10.
Để hạn chế rủi ro, người dùng nên ưu tiên đổ xăng tại các cửa hàng uy tín, tránh để bình nhiên liệu quá cạn trong thời gian dài. Ngoài ra, cần vệ sinh kim phun, thay lọc nhiên liệu định kỳ sau khoảng 10.000-15.000 km tùy điều kiện sử dụng. Nếu đèn check engine bật sáng, chủ xe nên đưa phương tiện đến gara có thiết bị chẩn đoán OBD-II để kiểm tra chính xác nguyên nhân, thay vì tự suy đoán hoặc tiếp tục sử dụng trong thời gian dài.
PGS-TS Đỗ Văn Dũng cho rằng xăng E10 là xu hướng khó tránh trong bối cảnh cần giảm phát thải và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, để dùng loại nhiên liệu này an toàn, hiệu quả, người sử dụng cần hiểu rõ đặc tính của E10, đồng thời quan tâm hơn đến việc bảo dưỡng phương tiện, nhất là với những xe đã vận hành nhiều năm.
