Hình ảnh hé lộ nguyên nhân thật sự dẫn đến lũ quét kinh hoàng ở biên giới Nepal – Trung Quốc
Hình ảnh vệ tinh mới được công bố đang giúp giới chức Nepal từng bước làm rõ nguyên nhân trận lũ quét đặc biệt nghiêm trọng xảy ra sáng 26/8 tại khu vực biên giới Nepal - Tây Tạng (Trung Quốc).
Phân tích ban đầu cho thấy thảm họa nhiều khả năng không bắt nguồn trực tiếp từ mưa lớn, mà liên quan đến một vụ sạt lở quy mô lớn gồm băng và đá ở vùng núi cao, sau đó tạo ra dòng lũ cuốn theo bùn đất, đá và nhiều vật liệu xuống hạ lưu.
Theo Cơ quan Giảm nhẹ và quản lý rủi ro thiên tai quốc gia Nepal (NDRRMA), phân tích sơ bộ hình ảnh vệ tinh do Planet Labs cung cấp cho thấy một khối lượng lớn băng và đá đã sạt xuống khu vực cách cửa khẩu Rasuwagadhi khoảng 20 km về phía Đông Bắc, gần biên giới Nepal - Trung Quốc.
Khối vật chất này tràn xuống sông Lhende Khola, tạo ra dòng chảy lớn qua khu vực Timure, sau đó đổ vào sông Bhote Koshi và tiếp tục xuống sông Trishuli.
Đáng chú ý, Cục Khí tượng và Thủy văn Nepal cho biết hình ảnh vệ tinh trước và sau thảm họa do phía Trung Quốc cung cấp cho thấy băng và đất đá sạt xuống đã chặn dòng Lhende Khola, hình thành một hồ nước tạm thời ở thượng nguồn.
Khi khối đất đá tạo thành đập tự nhiên mất ổn định và vỡ, lượng nước tích tụ phía sau được giải phóng đột ngột. Dòng nước với sức mạnh lớn cuốn theo bùn, đá và nhiều vật liệu xuống hạ lưu, tạo thành trận lũ có sức tàn phá nghiêm trọng.
Không ghi nhận mưa lớn trước thời điểm xảy ra lũ
Một chi tiết đáng chú ý khác là cơ quan khí tượng Nepal không ghi nhận mưa lớn tại khu vực Rasuwa trong hai ngày 25 và 26/8.
Dữ liệu này củng cố nhận định rằng trận lũ không phải là hiện tượng lũ quét thông thường do mưa lớn tại chỗ. Thay vào đó, nguyên nhân nhiều khả năng bắt đầu từ sự mất ổn định của băng và sườn núi ở khu vực Himalaya, kéo theo chuỗi sự kiện sạt lở - chặn dòng - hình thành hồ tạm thời - vỡ đập tự nhiên.
Bên cạnh đó, một tín hiệu địa chấn mạnh 4,4 độ được ghi nhận gần thời điểm xảy ra thảm họa từng khiến giới chức nghi ngờ động đất có thể là nguyên nhân kích hoạt vụ sạt lở.
Tuy nhiên, Cơ quan Khảo sát địa chất Mỹ (USGS) sau đó nhận định tín hiệu này nhiều khả năng không phải do một trận động đất, mà có thể được tạo ra bởi chính sự sụp đổ của khối lượng lớn băng, đá và dòng vật chất trượt xuống thung lũng.
Như vậy, các dữ liệu vệ tinh, địa chấn và thủy văn ban đầu đang dần phác họa một chuỗi diễn biến phức tạp xảy ra ở vùng núi cao.
Hàng trăm người vẫn mất tích
Trong khi nguyên nhân thảm họa tiếp tục được điều tra, lực lượng cứu hộ Nepal đang sử dụng trực thăng và triển khai các đội tìm kiếm tại những khu vực bị ảnh hưởng.
Hàng trăm người vẫn được cho là mất tích, trong đó có nhiều du khách nước ngoài. Giới chức lo ngại số người thương vong có thể tiếp tục tăng khi các đội cứu hộ tiếp cận được những khu vực bị dòng lũ tàn phá.
Các nhà khoa học hiện tiếp tục kết hợp hình ảnh vệ tinh, dữ liệu địa chấn và thông tin thủy văn để tái dựng chính xác diễn biến thảm họa.
Những bằng chứng ban đầu cho thấy đây có thể là một thảm họa dây chuyền bắt nguồn từ sự mất ổn định của băng và sườn núi ở Himalaya, thay vì một trận lũ quét đơn thuần do mưa lớn.
