Người giữ cương vị Bí thư thứ nhất và Tổng Bí thư trong 26 năm, tên được đặt cho nhiều con đường
Vị cố Tổng Bí thư này là một trong những nhà lãnh đạo tiêu biểu của cách mạng Việt Nam, với gần 60 năm hoạt động và cống hiến cho độc lập dân tộc, thống nhất đất nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Ông là tấm gương sáng ngời về tinh thần phấn đấu, hy sinh vì độc lập dân tộc, chủ nghĩa xã hội và lý tưởng cộng sản. Gần 60 năm hoạt động cách mạng, ông đã cống hiến trọn đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc và xây dựng đất nước.
Theo Thông tấn xã Việt Nam, Tổng Bí thư Lê Duẩn (tên thật là Lê Văn Nhuận, sinh ngày 7/4/1907 – mất ngày 10/7/1986), quê tại thôn Hậu Kiên, xã Triệu Thành, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị (cũ).
Ông giữ cương vị Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng từ tháng 9/1960 đến tháng 12/1976; sau đó là Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng các khóa IV và V (từ tháng 12/1976 đến tháng 7/1986).
Ông Lê Duẩn là Ủy viên Bộ Chính trị các khóa II, III, IV, V; Ủy viên Trung ương Đảng các khóa I, II, III, IV, V; đồng thời là Đại biểu Quốc hội từ khóa II đến khóa VII. Trong đời sống thường ngày, ông còn được gọi thân mật là “Anh Ba” hay “Ba Duẩn”.
Theo Tạp chí Cộng sản, trong giai đoạn 1954–1957, ông Lê Duẩn ở lại miền Nam để trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng. Trong hoàn cảnh gian khổ, ông sống giữa lòng nhân dân, được che chở, bảo vệ và trìu mến gọi bằng cái tên “Anh Ba”. Trên cương vị lãnh đạo, ông tập trung củng cố cơ sở cách mạng, chuẩn bị lực lượng cho cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Cũng theo nguồn này, với tư duy chiến lược và tầm nhìn sâu rộng, ông đã chấp bút tác phẩm “Đề cương cách mạng miền Nam”, sau đó được Xứ ủy Nam Bộ thảo luận, hoàn thiện và thông qua. Đây là một trong những văn kiện quan trọng, đề ra những định hướng lớn về xây dựng mặt trận dân tộc thống nhất, đáp ứng yêu cầu thực tiễn của cách mạng miền Nam.
Theo báo Quân đội Nhân dân, ông Lê Duẩn sớm giác ngộ cách mạng và tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên từ năm 1928. Đến năm 1930, ông trở thành một trong những đảng viên lớp đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập.
Năm 1931, ông là Ủy viên Ban Tuyên huấn Xứ ủy Bắc Kỳ, nhưng cũng trong năm này bị thực dân Pháp bắt tại Hải Phòng, kết án 20 năm tù và bị đày qua nhiều nhà tù như Hỏa Lò, Sơn La và Côn Đảo.
Năm 1936, trước sức ép đấu tranh của nhân dân và thắng lợi của Mặt trận Nhân dân tại Pháp, ông được trả tự do. Sau khi ra tù, vượt qua sự kiểm soát của chính quyền thực dân, ông nhanh chóng quay lại hoạt động cách mạng, góp phần quan trọng vào phong trào dân chủ 1936–1939.
Đến năm 1937, ông giữ chức Bí thư Xứ ủy Trung Kỳ; năm 1939 được bổ sung vào Thường vụ Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Năm 1940, ông tiếp tục bị bắt tại Sài Gòn, bị kết án 10 năm tù và bị đày ra Côn Đảo lần thứ hai. Sau thành công của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông được đón về đất liền và tiếp tục tham gia kháng chiến tại Nam Bộ.
Dấu ấn tên tuổi gắn với con đường trung tâm TP.HCM
Một trong những địa danh gắn liền với tên tuổi ông là đường Lê Duẩn – tuyến đường trung tâm của TP.HCM.
Con đường này có lịch sử lâu đời, được hình thành từ năm 1871 với tên gọi Norodom, gắn với Dinh Norodom (nay là Dinh Thống Nhất). Đến năm 1950, tuyến đường được đổi tên thành Thống Nhất; sau ngày 30/4/1975 mang tên đường 30 Tháng 4.
Năm 1986, sau khi ông Lê Duẩn qua đời, UBND TP.HCM quyết định đổi tên tuyến đường này thành đường Lê Duẩn để ghi nhận những đóng góp của ông.
Hiện nay, đường Lê Duẩn dài gần 2 km, bắt đầu từ đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, đi qua nhiều tuyến phố lớn như Pasteur, Phạm Ngọc Thạch, Hai Bà Trưng, Đinh Tiên Hoàng… và kết thúc tại đường Nguyễn Bỉnh Khiêm.
Đây cũng là khu vực tập trung nhiều công trình biểu tượng của thành phố như Thảo Cầm Viên Sài Gòn, Nhà thờ Đức Bà Sài Gòn, Bưu điện Thành phố Hồ Chí Minh và Dinh Thống Nhất.
Trên cả nước, nhiều tỉnh, thành phố cũng lấy tên cố Tổng Bí thư Lê Duẩn để đặt tên đường, như một cách tưởng nhớ công ơn, đóng góp to lớn của ông.
