Người được phong tướng trẻ nhất Việt Nam: 30 tuổi làm thiếu tướng, được đích thân Bác Hồ đặt tên
Trong lịch sử Quân đội Nhân dân Việt Nam, Lê Hiến Mai là một trường hợp đặc biệt: vị tướng trẻ nhất từng được phong hàm, đồng thời là người mang cái tên do chính Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt.
Ông sinh năm 1918 với tên thật là Nguyễn Văn Phường, quê tại Phúc Thọ. Tham gia cách mạng từ cuối những năm 1930, ông sớm dấn thân vào con đường đấu tranh, từng bị thực dân Pháp bắt giam nhưng sau đó vượt ngục, tiếp tục hoạt động trong các lực lượng vũ trang cách mạng.
Dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời ông diễn ra ngày 28/5/1948, tại Định Hóa – nơi diễn ra lễ phong quân hàm cấp tướng đầu tiên của quân đội ta do Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì. Trong đợt phong hàm lịch sử này, cùng với các tên tuổi như Võ Nguyên Giáp, Văn Tiến Dũng hay Nguyễn Bình, ông Nguyễn Văn Phường khi đó mới 30 tuổi đã được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành vị tướng trẻ nhất trong lịch sử Việt Nam tính đến nay.
Cũng từ đây gắn với một câu chuyện đặc biệt về cái tên “Lê Hiến Mai”. Thời điểm đó, đồng đội thường gọi ông bằng biệt danh “Mái Hiên”. Nhận thấy cái tên này không phù hợp, Bác Hồ đã gọi ông đến và đặt lại tên theo cách đảo ngược thành “Hiến Mai”. Từ đó, ông lấy tên Lê Hiến Mai và trân trọng giữ suốt cuộc đời, xem đó là kỷ niệm quý giá nhất.
Trong sự nghiệp quân sự, ông đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng: Từ Chính ủy các đơn vị chủ lực, Mặt trận Tây Tiến, đến Chính ủy Quân khu, rồi trở thành Chính ủy đầu tiên của Binh chủng Pháo binh. Không chỉ hoạt động trong lĩnh vực quân sự, từ những năm 1960, ông còn được giao nhiều trọng trách trong bộ máy Nhà nước như Bộ trưởng các ngành nông nghiệp, thủy lợi – điện lực, nội vụ và sau này là lao động – thương binh và xã hội.
Sau năm 1975, ông tiếp tục đóng góp trong công tác chính sách, giữ vai trò Bộ trưởng Bộ Thương binh và Xã hội, đồng thời tham gia điều tra tội ác chiến tranh và công tác của Quốc hội.
Trung tướng Lê Hiến Mai qua đời năm 1992. Cuộc đời ông không chỉ gắn với những cương vị quan trọng mà còn là biểu tượng của một thế hệ cách mạng kiên trung. Ông từ một người lính trẻ tuổi bước lên hàng tướng lĩnh, mang theo cả dấu ấn lịch sử và một cái tên do chính Bác Hồ trao tặng.
