Giá xăng dầu đắt đỏ, châu Á chuyển sang dùng loại nhiên liệu khác thay thế, Việt Nam đã có 6 nhà máy lớn
Theo Reuters, căng thẳng giữa Hoa Kỳ, Israel và Iran đã làm gián đoạn khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu, phần lớn đi qua eo biển Hormuz. Từ cuối tháng 2/2026, giá dầu thô thế giới đã tăng hơn 30%, trong khi giá ngô chỉ nhích khoảng 5%.
Trong bối cảnh giá năng lượng leo thang, nhiên liệu sinh học với khả năng pha trộn vào xăng hoặc thay thế dầu diesel đang trở thành giải pháp giúp giảm áp lực chi phí, đồng thời hạn chế sự phụ thuộc vào nguồn dầu nhập khẩu.
Châu Á tăng tốc chuyển dịch sang nhiên liệu sinh học
Tại châu Á – khu vực tiêu thụ tới 80% lượng dầu đi qua Hormuz – nhiều quốc gia đã nhanh chóng điều chỉnh chiến lược năng lượng. Việt Nam là một ví dụ điển hình khi quyết định đẩy nhanh lộ trình sử dụng xăng pha ethanol từ tháng 4/2026, sớm hơn kế hoạch ban đầu.
Hiện Việt Nam sở hữu 6 nhà máy sản xuất cồn sinh học (ethanol E100) quy mô lớn, với tổng công suất thiết kế khoảng 500.000 m³/năm. Nguyên liệu chủ yếu là sắn (khoai mì), tập trung tại miền Trung và miền Nam, phục vụ pha chế xăng sinh học E5 và E10.
Trong khi đó, Indonesia đã nâng tỷ lệ pha trộn nhiên liệu sinh học từ dầu cọ lên 50%, thay vì 40% trước đây. Theo các chuyên gia từ Kpler, xu hướng chung trong khu vực là ưu tiên nguồn nhiên liệu nội địa nhằm giảm nhập khẩu và hỗ trợ thu nhập nông nghiệp. Đồng thời, nhiều biện pháp kiểm soát tiêu thụ như phân phối theo định mức hoặc điều chỉnh hoạt động vận tải cũng được triển khai.
Sự dịch chuyển này được dự báo sẽ thúc đẩy ngành nhiên liệu sinh học tại châu Á tăng tốc. Ông Peter de Klerk nhận định Ấn Độ và Thái Lan đều đang cân nhắc nâng tỷ lệ pha trộn ethanol trong thời gian tới.
Tuy nhiên, xu hướng này cũng làm dấy lên tranh luận về việc sử dụng cây trồng cho thực phẩm hay cho năng lượng. Trước đây, các chính sách thúc đẩy nhiên liệu sinh học từng bị cho là góp phần gây ra cuộc khủng hoảng giá lương thực giai đoạn 2007–2008. Thực tế, sản xuất nhiên liệu sinh học tiêu thụ lượng lớn nông sản.
Tại Hoa Kỳ, khoảng 40% sản lượng ngô được dùng để sản xuất ethanol, trong khi Brazil dành gần 50% sản lượng mía cho mục đích tương tự. Trong bối cảnh chi phí vận tải và phân bón tăng cao, giá lương thực toàn cầu đã chạm mức cao nhất trong 6 tháng vào tháng 3, làm gia tăng áp lực lạm phát.
Dư địa tăng trưởng vẫn còn hạn chế
Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng tác động của xu hướng này chưa thể hiện ngay lập tức. Việc mở rộng công suất sản xuất cần thời gian dài, trong khi nguồn cung ngũ cốc và dầu thực vật toàn cầu vẫn tương đối ổn định.
Ở quy mô toàn cầu, nhiên liệu sinh học hiện chỉ chiếm khoảng 4% nhu cầu nhiên liệu vận tải. Theo dự báo của BMI, tỷ lệ này có thể tăng lên 5% vào năm 2035. Tuy nhiên, các rào cản về hạ tầng, chi phí đầu tư và nguồn nguyên liệu vẫn khiến khả năng mở rộng nhanh trong ngắn hạn gặp nhiều hạn chế.
Cách tiếp cận giữa các khu vực cũng có sự khác biệt. Liên minh châu Âu duy trì chính sách thận trọng nhằm bảo đảm an ninh lương thực, trong khi Hoa Kỳ thúc đẩy tăng tỷ lệ pha trộn nhiên liệu sinh học lên mức kỷ lục. Tại Brazil, chính phủ đang xem xét nâng tỷ lệ ethanol từ 30% lên 32%, khi lợi nhuận từ nhiên liệu đang vượt trội so với sản xuất đường.
