Sự thật vụ ông Obama dùng máy bay chở 1,7 tỷ USD đến ‘cho’ Iran, Tổng thống Trump bức xúc tố cáo
Tổng thống Donald Trump từng nhắc lại câu chuyện Mỹ chuyển 1,7 tỷ USD cho Iran trong bài phát biểu ngày 1/4/2026 liên quan đến căng thẳng giữa hai nước. Tuy nhiên, theo các tổ chức kiểm chứng, thông tin lan truyền trên mạng xã hội về việc “cho tiền” này chưa phản ánh đầy đủ bản chất sự việc.
Tin đồn lan rộng trên mạng xã hội và được ông Trump chia sẻ
Theo trang kiểm chứng Snopes (Mỹ), trong thời gian dài, người dùng mạng xã hội liên tục chia sẻ thông tin cho rằng cựu Tổng thống Barack Obama đã “chuyển” 1,7 tỷ USD tiền mặt cho Iran, thậm chí mô tả việc vận chuyển bằng máy bay trong đêm.
Giữa tháng 4/2026, một tài khoản trên Threads đăng tải hình minh họa ông Obama trao tiền cho một giáo sĩ Iran. Trước đó, một bài viết trên Reddit (tháng 3/2026) cũng khẳng định: “Ông Obama đã chuyển những kiện tiền mặt (1,7 tỉ USD) cho Iran vào năm 2016 thông qua các máy bay chở hàng không có dấu hiệu nhận dạng”.
Hình ảnh hoạt họa được người dùng @brian.oliver.de chia sẻ trên nền tảng Threads
Những nội dung tương tự cũng xuất hiện trên nhiều nền tảng như X, Threads hay Instagram.
Trong bài phát biểu ngày 1/4/2026, ông Trump đề cập trực tiếp đến vấn đề này: “Ông Obama đã cho (Iran) 1,7 tỉ USD tiền mặt. Toàn bộ số tiền mặt họ có, lấy từ các ngân hàng ở Virginia, Washington D.C. và Maryland. Ông ấy đã vận chuyển nó bằng máy bay”.
Ông Trump đồng thời cho rằng động thái này nhằm “mua chuộc” Iran nhưng không đạt kết quả.
Bản chất khoản tiền 1,7 tỷ USD là gì?
Theo Snopes, nhận định của ông Trump không hoàn toàn sai, nhưng cần đặt trong bối cảnh lịch sử cụ thể.
Khoản 1,7 tỷ USD thực chất liên quan đến tài sản của Iran bị đóng băng từ thập niên 1970. Tranh chấp bắt nguồn từ thời kỳ trước Iranian Revolution, khi Iran (lúc đó là đồng minh của Mỹ) đã thanh toán 400 triệu USD cho Washington để mua thiết bị quân sự.
Sau khi chế độ Shah sụp đổ và quan hệ hai nước rạn nứt, các thiết bị này không được bàn giao, dẫn đến tranh chấp pháp lý tại Tòa án Giải quyết tranh chấp Iran – Mỹ ở La Haye (Hà Lan).
Đến năm 2016, chính quyền của ông Obama quyết định giải quyết vụ kiện bằng cách hoàn trả 1,7 tỷ USD cho Iran. Khoản này gồm:
- 400 triệu USD tiền gốc
- 1,3 tỷ USD tiền lãi tích lũy
Ông Obama khi đó cho rằng thỏa thuận này có lợi về tài chính cho Mỹ, bởi Iran từng yêu cầu bồi thường hơn 10 tỷ USD trong vụ kiện.
Một chi tiết gây tranh cãi là việc khoản tiền được chuyển dưới dạng tiền mặt ngoại tệ. Chính quyền Obama xác nhận điều này là do các lệnh trừng phạt khiến Iran không thể tham gia hệ thống tài chính dựa trên USD.
Ông Obama giải thích: “Lý do chúng tôi phải đưa tiền mặt cho họ chính là vì chúng tôi rất nghiêm ngặt trong việc duy trì các lệnh trừng phạt và chúng tôi không có quan hệ ngân hàng với Iran, nên chúng tôi không thể gửi séc cho họ và cũng không thể chuyển tiền qua mạng”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và cựu Tổng thống Barack Obama. Ảnh: AP
Ngoài ra, theo Trung tâm Kiểm soát Vũ khí và Không phổ biến vũ khí hạt nhân (VCDNP), số tiền này thực chất là tài sản của Iran ở nước ngoài, bị phong tỏa bởi các lệnh trừng phạt trước đó.
Theo Snopes, các thông tin lan truyền trên mạng xã hội cũng như phát biểu của ông Trump đều dựa trên một sự kiện có thật: Mỹ đã chuyển 1,7 tỷ USD cho Iran vào năm 2016 và khoản tiền được thanh toán bằng tiền mặt ngoại tệ.
Tuy nhiên, việc cho rằng ông Obama “cho” Iran số tiền này là không chính xác nếu bỏ qua bối cảnh pháp lý. Đây thực chất là khoản hoàn trả tài sản kèm lãi phát sinh từ một tranh chấp kéo dài nhiều thập kỷ giữa hai quốc gia.
