Bộ Công Thương đề xuất quan trọng về Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, 8.000 tỷ đồng tạm ứng sẽ dùng thế nào?
Bộ Công Thương vừa đưa ra loạt đề xuất mới liên quan đến việc chi sử dụng 8.000 tỷ đồng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu được tạm ứng từ nguồn ngân sách nhà nước, với mục tiêu tăng tính minh bạch và hiệu quả trong điều hành giá.
Hiện Bộ đang lấy ý kiến cho dự thảo Thông tư quy định về việc chi tạm ứng cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025, cũng như cơ chế trích lập và hoàn trả khoản tạm ứng này.
Theo nội dung dự thảo, Bộ Công Thương đề xuất giao dự toán cho Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước để tổ chức triển khai, quản lý, theo dõi và giám sát việc chi sử dụng quỹ. Cơ quan này sẽ trực tiếp tiếp nhận, quản lý và thực hiện tạm ứng cho Quỹ Bình ổn tại các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu.
Về quy trình tạm ứng lần đầu, căn cứ vào kịch bản điều hành giá, các thương nhân đầu mối sẽ gửi đề nghị tạm ứng. Mức tạm ứng được xác định dựa trên sản lượng tiêu thụ dự kiến trong 7 ngày, nhân với mức chi quỹ (5.000 đồng/lít đối với dầu diesel và 4.000 đồng/lít đối với các mặt hàng khác). Sau khi tổng hợp, Cục sẽ trình Bộ Công Thương phê duyệt và chuyển tiền vào tài khoản phong tỏa của doanh nghiệp.
Ở các kỳ tiếp theo, trước mỗi kỳ điều hành giá, doanh nghiệp phải báo cáo tình hình sử dụng quỹ, số dư và nhu cầu tạm ứng. Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục tổng hợp, trình Bộ phê duyệt và cấp bổ sung kinh phí.
Trong trường hợp nguồn tạm ứng không đủ đáp ứng cho một chu kỳ điều hành 7 ngày, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước sẽ đánh giá và đề xuất Bộ Công Thương báo cáo Bộ Tài chính trình cấp có thẩm quyền bổ sung ngân sách.
Bộ Công Thương nhấn mạnh nguyên tắc chi sử dụng Quỹ Bình ổn phải đảm bảo công khai, minh bạch, đồng thời chỉ được thực hiện sau khi có thông báo điều hành giá cụ thể về mức chi và thời gian áp dụng. Mỗi thương nhân đầu mối chỉ được trích lập và chi sử dụng một lần đối với mỗi lít hoặc kg xăng dầu tiêu thụ trong nước theo quy định.
Sau khi thực hiện chi bình ổn, doanh nghiệp sẽ hoàn thiện hồ sơ, chứng từ để rút tiền từ tài khoản phong tỏa. Tổng số tiền chi trong kỳ được tính bằng mức chi quy định nhân với sản lượng tiêu thụ thực tế. Phần lãi phát sinh từ số dư quỹ tạm ứng sẽ được bổ sung trở lại quỹ.
Về trích lập quỹ, trong vòng 5 ngày kể từ khi kết thúc kỳ điều hành, doanh nghiệp phải xác định và chuyển toàn bộ số tiền trích lập vào tài khoản phong tỏa. Số tiền này được tính theo mức trích lập do Bộ Công Thương quy định nhân với sản lượng tiêu thụ trong kỳ.
Đáng chú ý, dự thảo cũng đề cập đến cơ chế hoàn trả ngân sách nhà nước. Khi quy mô Quỹ Bình ổn đạt từ 8.000 tỷ đồng trở lên, các thương nhân đầu mối sẽ phải thực hiện kiểm toán độc lập chuyên đề để xác định chính xác số tiền đã chi và trích lập.
Trong thời hạn 3 tháng kể từ khi có thông báo, doanh nghiệp phải hoàn tất kiểm toán và gửi báo cáo về cơ quan quản lý. Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính để xác định số tiền cần hoàn trả ngân sách, đồng thời xử lý các trường hợp quỹ vượt mức quy định.
Khi có quyết định hoàn trả, các thương nhân đầu mối phải chuyển nộp số dư quỹ vào tài khoản của cơ quan quản lý tại Kho bạc Nhà nước trong vòng 5 ngày làm việc. Sau đó, số tiền này sẽ được nộp lại ngân sách và tổng hợp vào báo cáo quyết toán theo quy định.
Trường hợp sau 12 tháng kể từ khi trích lập mà số dư quỹ vẫn chưa đủ để hoàn trả, Bộ Công Thương sẽ báo cáo Bộ Tài chính để trình Chính phủ xem xét, quyết định phương án xử lý tiếp theo.
