Thông tin mới vụ xe bán tải ép ngã xe máy chở 3 người ở Hà Nội, tài xế đối diện nguy cơ bị xử lý hình sự
Đoạn clip ghi lại cảnh một ô tô bán tải bất ngờ tạt đầu, chèn ép khiến xe máy chở ba người ngã xuống đường trên tuyến Vành đai 3 (Hà Nội) đang gây bức xúc trong dư luận. Cơ quan chức năng đã vào cuộc xác minh, trong khi luật sư nhận định hành vi này có thể bị xử lý nghiêm khắc, thậm chí không loại trừ khả năng xem xét trách nhiệm hình sự nếu đủ căn cứ.
Ngày 28/2, mạng xã hội lan truyền đoạn video dài khoảng 27 giây ghi lại tình huống giao thông nguy hiểm xảy ra vào khoảng 21h15 tối 27/2. Theo hình ảnh từ camera hành trình của phương tiện phía sau, một xe máy chở ba người gồm một phụ nữ điều khiển, phía sau là một người đàn ông và một trẻ nhỏ đang lưu thông thì bị một ô tô bán tải màu ghi xám vượt lên từ phía sau.
Sau khi chạy ngang, chiếc bán tải bất ngờ đánh lái sang trái, tạt đầu và chèn ép xe máy. Tình huống diễn ra quá nhanh khiến người điều khiển xe máy không kịp xử lý, phương tiện mất lái và cả ba người ngã văng xuống đường. Thời điểm xảy ra sự việc đặc biệt nguy hiểm khi bên trái xe máy có một xe container đang di chuyển song song. Chỉ cần lệch hướng thêm, hậu quả có thể rất nghiêm trọng. Phía sau, một ô tô khác lưu thông cùng chiều đã kịp thời giảm tốc độ để tránh va chạm dây chuyền.
Chiều cùng ngày, đại diện Đội CSGT đường bộ số 14 (Phòng CSGT Công an Hà Nội) cho biết đơn vị đang khẩn trương xác minh đoạn clip, truy tìm phương tiện liên quan và làm rõ diễn biến vụ việc để xử lý theo quy định pháp luật.
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Hoàng Văn Hà, Công ty Luật TNHH ARC Hà Nội (HNLAW), nhận định hành vi của tài xế ô tô bán tải cần được xem xét toàn diện, có thể xử lý bằng chế tài hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả.
Theo Luật Giao thông đường bộ năm 2024, người điều khiển phương tiện khi vượt xe phải bảo đảm điều kiện an toàn, có tín hiệu báo trước và chỉ được vượt khi không gây nguy hiểm cho phương tiện khác; khi chuyển hướng phải quan sát, giảm tốc độ và nhường đường cho xe đi đúng làn. Việc vượt lên rồi đánh lái tạt đầu, chèn ép trong điều kiện ban đêm, mật độ phương tiện cao, lại có xe container di chuyển sát bên mà không giữ khoảng cách an toàn là hành vi vi phạm nghiêm trọng quy tắc vượt xe và chuyển hướng.
Theo quy định tại Nghị định 100/2019/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 123/2021/NĐ-CP), hành vi vượt xe hoặc chuyển hướng không bảo đảm an toàn gây tai nạn có thể bị xử phạt tiền ở mức cao và tước giấy phép lái xe từ 2 đến 4 tháng hoặc lâu hơn tùy mức độ.
Trong trường hợp gây thiệt hại về sức khỏe, tài sản và đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người điều khiển phương tiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 260 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), với mức phạt tiền đến 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 đến 5 năm; nếu hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, mức phạt có thể lên tới 15 năm tù.
Đáng chú ý, nếu cơ quan điều tra xác định hành vi mang tính cố ý, chẳng hạn xuất phát từ mâu thuẫn trước đó hoặc tài xế chủ động ép xe nhằm uy hiếp, đe dọa, thì bản chất pháp lý sẽ không còn là lỗi vô ý. Khi đó, tùy hậu quả thực tế, hành vi có thể bị xem xét theo các tội danh nghiêm trọng hơn như cố ý gây thương tích theo Điều 134 Bộ luật Hình sự, hoặc thậm chí tội giết người theo Điều 123 nếu có căn cứ cho thấy ý thức tước đoạt tính mạng.
Luật sư cũng phân tích, sự khác biệt cốt lõi nằm ở yếu tố lỗi. Lỗi vô ý là trường hợp người thực hiện hành vi không mong muốn hậu quả xảy ra nhưng do cẩu thả hoặc quá tự tin nên để xảy ra hậu quả; còn lỗi cố ý là khi người đó nhận thức rõ tính nguy hiểm của hành vi nhưng vẫn thực hiện.
Trước khả năng tài xế có thể đưa ra lý do “đánh lái để né xe phía trước”, luật sư dẫn quy định về tình thế cấp thiết tại Điều 23 Bộ luật Hình sự 2015. Theo đó, hành vi chỉ được coi là trong tình thế cấp thiết khi có nguy cơ thực tế đe dọa lợi ích được pháp luật bảo vệ, không còn cách nào khác để tránh và thiệt hại gây ra phải nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa. Trong điều kiện giao thông ban đêm, mật độ phương tiện lớn, nếu người điều khiển ô tô hoàn toàn có thể giảm tốc độ, giữ khoảng cách an toàn hoặc phanh xe mà không gây nguy hiểm cho phương tiện khác thì khó có thể viện dẫn tình thế cấp thiết để loại trừ trách nhiệm.
Theo phân tích, việc vượt xe rồi chuyển hướng gấp khi chưa bảo đảm khoảng cách an toàn là hành vi vi phạm quy tắc an toàn cơ bản. Nếu hành vi này có quan hệ nhân quả trực tiếp với việc xe máy ngã xuống đường, đây là căn cứ xác định lỗi trực tiếp của người điều khiển ô tô.
Dù vụ việc chưa gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, song theo chuyên gia, điều đó không làm giảm tính nguy hiểm của hành vi. Cả pháp luật hình sự và pháp luật xử lý vi phạm hành chính đều hướng tới mục tiêu phòng ngừa, răn đe và ngăn chặn nguy cơ thảm họa có thể xảy ra.
Từ góc độ bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, luật sư Hoàng Văn Hà cho rằng cơ quan chức năng cần làm rõ đầy đủ yếu tố lỗi, động cơ và hậu quả để áp dụng đúng và đủ các quy định của pháp luật. Việc xử lý nghiêm minh, công khai sẽ là thông điệp mạnh mẽ rằng mọi hành vi coi thường tính mạng người khác khi tham gia giao thông đều phải chịu trách nhiệm tương xứng trước pháp luật.
Hiện vụ việc đang được lực lượng chức năng tiếp tục xác minh, làm rõ.
