Cây xăng găm hàng không bán để thu lợi có bị xử lý hình sự? Chủ cửa hàng đối diện mức án nặng?
Ngày 7/3/2026, Bộ Công Thương ban hành văn bản số 1440/BCT-TTTN về điều hành kinh doanh xăng dầu, gửi các thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối xăng dầu trên cả nước. Trong văn bản, cơ quan này nhấn mạnh sẽ phối hợp với các đơn vị chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện trách nhiệm bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho thị trường, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.
Theo Bộ Công Thương, trường hợp các đơn vị kinh doanh xăng dầu có hành vi găm hàng không bán, chờ cơ quan Nhà nước điều chỉnh tăng giá mới đưa hàng ra thị trường, tùy theo mức độ vi phạm sẽ bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Về xử phạt hành chính, theo Nghị định 98/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP), hành vi găm hàng có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đến 30 triệu đồng. Ngoài ra, tổ chức hoặc cá nhân vi phạm còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật vi phạm, tước quyền sử dụng giấy phép kinh doanh hoặc chứng chỉ hành nghề từ 3 đến 6 tháng.
Cũng theo quy định tại khoản 4 Điều 4 của Nghị định 98/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 24/2025/NĐ-CP), mức phạt nêu trên áp dụng đối với cá nhân vi phạm; trong trường hợp tổ chức vi phạm, mức phạt tiền sẽ gấp hai lần so với cá nhân.
Trong trường hợp nghiêm trọng, hành vi đầu cơ xăng dầu còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo quy định tại Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), người nào lợi dụng tình hình khan hiếm hoặc tạo ra sự khan hiếm giả tạo trong bối cảnh thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh hoặc khó khăn kinh tế để mua vét hàng hóa thuộc danh mục bình ổn giá nhằm bán lại thu lợi bất chính có thể bị xử lý về tội đầu cơ.
Cụ thể, nếu giá trị hàng hóa đầu cơ từ 500 triệu đồng trở lên hoặc thu lợi bất chính từ 100 triệu đồng trở lên, người vi phạm có thể bị truy cứu theo Điều 196 Bộ luật Hình sự.
Khung hình phạt thấp nhất đối với tội danh này là phạt tiền từ 30 triệu đến 300 triệu đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Trong trường hợp nghiêm trọng, mức phạt có thể lên tới 1,5 tỷ đến 5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 7 đến 15 năm.
Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền bổ sung từ 20 triệu đến 200 triệu đồng, đồng thời bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định trong thời gian từ 1 đến 5 năm.
Đối với pháp nhân thương mại, nếu phạm tội đầu cơ, mức phạt tiền có thể từ 300 triệu đến 9 tỷ đồng. Bên cạnh đó, pháp nhân còn có thể bị phạt tiền bổ sung từ 100 triệu đến 300 triệu đồng, bị cấm kinh doanh hoặc cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định, thậm chí bị cấm huy động vốn trong thời hạn từ 1 đến 3 năm.
