Vụ dọa xẻ thịt mèo rồi quay lại clip cho chủ nhân xem để đòi 7,5 triệu tiền chuộc: Có dấu hiệu hình sự
Theo nhận định của luật sư, chủ lò mổ trong vụ việc có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội Cưỡng đoạt tài sản theo khoản 1, Điều 170 Bộ luật Hình sự năm 2015.
Trước đó, trên mạng xã hội, chị Đ. (26 tuổi, trú tại Hà Nội) chia sẻ rằng rạng sáng 3/2, chú mèo của gia đình bất ngờ nhảy qua cửa sổ, nằm trước cửa nhà thì bị hai người đi xe máy bắt mang đi trong đêm. Sau khi tìm hiểu, chị được kết nối với một người đàn ông tên T., được giới thiệu là chủ cơ sở kinh doanh chó mèo tại phường Yên Nghĩa.
Theo phản ánh, ông T. cho biết đã mua lại con mèo từ một lò mổ ở Sơn Tây. Người này yêu cầu chị Đ. chuyển trước 500.000 đồng tiền “phí xăng xe”, sau đó tiếp tục đòi 7,5 triệu đồng để chuộc lại mèo. Thậm chí, ông T. còn đe dọa nếu không trả tiền sẽ giết mổ con vật và gửi clip cho chủ nuôi.
Do lo lắng, chị Đ. phải nhờ bạn giả làm khách mua hàng, liên hệ trực tiếp để mua lại mèo với giá 6 triệu đồng. Sau khi câu chuyện được đăng tải, cô cho biết đang cân nhắc việc trình báo cơ quan công an.
Từ đó, nhiều độc giả băn khoăn nếu cơ quan chức năng vào cuộc xác minh thì người đàn ông liên quan có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý như thế nào.
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Trần Hoàng Linh (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) phân tích, theo Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015, người có hành vi đe dọa sử dụng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác nhằm uy hiếp tinh thần người khác để chiếm đoạt tài sản có thể bị truy cứu về tội Cưỡng đoạt tài sản, với khung hình phạt cơ bản từ 1 đến 5 năm tù.
Về cấu thành tội phạm, hành vi phải do người có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện, với mục đích chiếm đoạt tài sản. Thủ đoạn có thể là trực tiếp hoặc gián tiếp đe dọa dùng vũ lực, gây áp lực tâm lý, lợi dụng điểm yếu tinh thần hoặc đe dọa gây thiệt hại đến các mối quan hệ xã hội của bị hại, khiến họ rơi vào trạng thái sợ hãi và buộc phải giao tài sản trái với ý chí tự nguyện.
Luật sư cho rằng, trước hết chị Đ. cần chứng minh quyền sở hữu hợp pháp đối với con mèo. Khi có đủ căn cứ xác lập quyền sở hữu, việc ông T. cố tình giữ con vật và đưa ra lời đe dọa sẽ sát hại nếu không nhận 7,5 triệu đồng có thể được xem là sử dụng “thủ đoạn khác” nhằm gây sức ép tinh thần. Hành vi này khai thác tâm lý lo lắng của chủ nuôi để ép buộc giao tiền, có dấu hiệu khách quan của tội Cưỡng đoạt tài sản.
Đáng lưu ý, theo khoản 1 Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015, tội Cưỡng đoạt tài sản là tội danh có cấu thành hình thức, không phụ thuộc vào giá trị tài sản. Chỉ cần có hành vi cưỡng ép nhằm chiếm đoạt tài sản là tội phạm có thể được xác định đã hoàn thành, kể từ thời điểm người này chiếm giữ con vật và gửi các thông điệp đe dọa. Vì vậy, chị Đ. có quyền làm đơn tố giác để cơ quan công an thụ lý, xác minh và xử lý theo quy định.
Đối với việc chuộc mèo thông qua giao dịch giữa ông T. và bạn của chị Đ., luật sư nhấn mạnh mục tiêu mà ông T. hướng đến là chủ sở hữu con vật. Việc giao dịch được xác lập không xuất phát từ ý chí tự nguyện mà dựa trên hành vi chiếm giữ trái pháp luật và sự ép buộc về tinh thần.
Do đó, giao dịch này có thể bị xem là vô hiệu vì vi phạm điều cấm của pháp luật.
Ở khía cạnh tố tụng hình sự, nguồn tin về tội phạm không chỉ xuất phát từ đơn tố giác của người bị hại mà còn có thể đến từ thông tin trên mạng xã hội, báo chí hoặc các phương tiện truyền thông. Theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, tội Cưỡng đoạt tài sản không thuộc nhóm tội danh chỉ được khởi tố theo yêu cầu của bị hại.
Vì vậy, kể cả khi người bị hại không nộp đơn, cơ quan điều tra vẫn có thể chủ động xác minh từ các nguồn tin công khai mà không phụ thuộc vào ý chí của người có quyền lợi bị xâm phạm.
Cùng quan điểm, luật sư Trần Minh Hùng (Trưởng Văn phòng luật sư Gia Đình, Đoàn Luật sư TPHCM) nhận định vụ việc có dấu hiệu của tội Cưỡng đoạt tài sản theo Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015. Với tính chất hành vi và số tiền bị yêu cầu, nếu bị truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm có thể đối mặt mức án từ 1 đến 5 năm tù.
Bên cạnh đó, cơ quan điều tra cũng có thể làm rõ việc chủ lò mổ có nhận thức được nguồn gốc bất hợp pháp của tài sản hay không. Nếu có căn cứ cho thấy người này biết rõ tài sản do phạm tội mà có nhưng vẫn cố ý chứa chấp, mua bán hoặc tiêu thụ, thì còn có thể bị xem xét về tội Chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có theo Điều 323 Bộ luật Hình sự 2015.
Yếu tố “biết rõ” có thể được xác định thông qua các dấu hiệu như giá mua bất thường, giao dịch lén lút, không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp hoặc các tin nhắn, lời khai thể hiện sự nhận thức về nguồn gốc tài sản. Nếu không đủ căn cứ chứng minh yếu tố này, người liên quan có thể không bị truy cứu về tội danh nói trên.
Ngoài ra, nếu xác định con mèo có được từ hành vi trộm cắp và có sự bàn bạc, thống nhất từ trước về việc giữ, tiêu thụ hay khai thác tài sản, kèm theo phân công vai trò cụ thể, người tiêu thụ còn có thể bị coi là đồng phạm tội Trộm cắp tài sản, bởi hành vi tiêu thụ khi đó đã nằm trong kế hoạch phạm tội ngay từ đầu.
