Vụ hiệu trưởng, hiệu phó nhận phụ cấp đầy đủ dù không đứng lớp: Coi chừng có thể bị xử lý hình sự
Trong trường hợp xuất hiện việc cố tình lập hồ sơ khống, ký xác nhận khống số giờ giảng dạy trong nhà trường nhằm được chi trả tiền đứng lớp, bản chất hành vi có thể được xem là chiếm đoạt tài sản. Khi đó, vụ việc không chỉ dừng lại ở xử lý hành chính hay kỷ luật viên chức mà còn có khả năng bị xem xét trách nhiệm hình sự với các tội danh như lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ hoặc giả mạo trong công tác.
Xâm phạm nguyên tắc quản lý tài chính công
Như Báo Tiền Phong đã phản ánh, bà Lê Thị Bích Thủy – Hiệu trưởng Trường Tiểu học số 2 Thanh Trạch (tỉnh Quảng Trị) được phân công giảng dạy 2 tiết mỗi tuần, nhưng thừa nhận không xây dựng thời khóa biểu cố định, có những tuần hoàn toàn không lên lớp.
Theo bà Thủy, “thời gian đứng lớp” chủ yếu được dùng để khảo sát chất lượng học sinh, kiểm tra nhiều lớp, kể cả các môn không thuộc chuyên môn giảng dạy. Trong khi đó, các loại hồ sơ chuyên môn (cơ sở bắt buộc để xác nhận giờ dạy) lại không được lập đầy đủ theo quy định.
Đáng chú ý, dù không thực hiện đầy đủ định mức giảng dạy, trong nhiều năm liền, cả hiệu trưởng và phó hiệu trưởng nhà trường vẫn được hưởng phụ cấp đứng lớp 35%. Khoản phụ cấp này vốn nhằm bù đắp cho lao động giảng dạy trực tiếp của giáo viên, không phải dành cho hoạt động quản lý.
Luật sư Nguyễn Thanh Tú – Giám đốc Công ty Luật Việt Kim nhận định, việc cán bộ quản lý không dạy đủ số tiết theo quy định nhưng vẫn nhận phụ cấp ưu đãi nghề là hành vi vi phạm chế độ, chính sách và đi ngược nguyên tắc quản lý tài chính công.
Trước hết, về khía cạnh tài chính, cơ quan có thẩm quyền phải thu hồi toàn bộ số tiền phụ cấp đã chi sai trong thời gian vi phạm để nộp lại ngân sách nhà nước. Đây là yêu cầu bắt buộc, không phụ thuộc vào động cơ hay lý do mà cá nhân đưa ra.
Luật sư Tú cho biết thêm, nếu việc chi trả không đúng thực tế dẫn đến sai lệch sổ sách kế toán, đơn vị liên quan còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, tài chính. Đồng thời, trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu sẽ bị xem xét theo quy định về xử lý, kỷ luật viên chức.
Căn cứ Nghị định 112/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 71/2023/NĐ-CP), tùy tính chất và mức độ vi phạm, hiệu trưởng, phó hiệu trưởng có thể bị kỷ luật từ khiển trách, cảnh cáo đến cách chức, thậm chí buộc thôi việc nếu hành vi gây hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc có dấu hiệu trục lợi từ chức vụ, quyền hạn.
Trường hợp các cá nhân là đảng viên, việc xem xét trách nhiệm sẽ đồng thời áp dụng theo kỷ luật Đảng, với các mức từ khiển trách đến khai trừ, tùy mức độ thiệt hại và bản chất hành vi.
Về mặt pháp lý, luật sư Nguyễn Thanh Tú nhấn mạnh rằng không có quy định nào cho phép ban giám hiệu “không phải đứng lớp”. Thông tư 28/2009/TT-BGDĐT (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 15/2017/TT-BGDĐT) quy định rõ: hiệu trưởng phải giảng dạy tối thiểu 2 tiết/tuần, phó hiệu trưởng tối thiểu 4 tiết/tuần, trừ trường hợp được cấp có thẩm quyền cho phép miễn, giảm theo quy định. Không dạy đủ số tiết nhưng vẫn nhận phụ cấp là hành vi sai quy định.
Lộ diện khoảng trống trong quản trị nội bộ
Vấn đề then chốt không nằm ở việc ban giám hiệu “bận rộn công tác quản lý” ra sao, mà ở chỗ phụ cấp đứng lớp chỉ được chi trả khi có hoạt động giảng dạy thực tế, được phân công cụ thể, có thời khóa biểu và có hồ sơ chuyên môn hợp lệ. Trên phương diện pháp lý, “dạy không lịch”, “dạy không hồ sơ” đồng nghĩa với không giảng dạy.
Từ vụ việc tại Thanh Trạch có thể thấy một khoảng trống trong quản trị trường học: nhiều cơ sở giáo dục vẫn chủ yếu dựa vào niềm tin và báo cáo hành chính, trong khi thiếu cơ chế đối chiếu thực chất giữa phân công chuyên môn, hồ sơ giảng dạy và quyết toán tài chính. Khi hiệu trưởng vừa là người phân công, vừa là người hưởng lợi, lại không có giám sát độc lập, nguy cơ phát sinh sai phạm là rất lớn.
Nếu cơ quan chức năng xác định có việc cố ý lập khống hồ sơ, ký xác nhận khống giờ dạy để chiếm đoạt tiền ngân sách, vụ việc sẽ không chỉ dừng lại ở xử lý hành chính hay kỷ luật viên chức, mà còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự với các tội danh liên quan đến lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc giả mạo trong công tác.
Từ câu chuyện phụ cấp đứng lớp tại một trường tiểu học, vấn đề đặt ra không còn mang tính cá biệt, mà cho thấy sự cần thiết phải siết chặt kỷ cương trong thực thi chính sách của ngành giáo dục, nơi mọi khoản chi – kể cả mang tên “ưu đãi nghề” – đều phải gắn với giờ dạy thật, công việc thật, thay vì tồn tại trong những khoảng mờ của hồ sơ.
