Người Việt Nam đầu tiên trong lịch sử giành HCV Olympic Sinh học quốc tế, gần 2 thập kỷ không ai làm được điều tương tự
Năm 2000, Trương Quang Huy trở thành học sinh Việt Nam đầu tiên giành Huy chương Vàng Olympic Sinh học quốc tế. Đáng chú ý, phải 16 năm sau, tấm HCV thứ hai của đội tuyển Việt Nam ở sân chơi này mới xuất hiện.
Bốn năm chờ đợi tấm HCV đầu tiên
Trong khi học sinh Việt Nam từng ghi dấu ấn ở nhiều kỳ thi Olympic quốc tế môn Toán, Vật lý, Hóa học, hành trình chinh phục Olympic Sinh học quốc tế (IBO) lại khởi đầu không mấy thuận lợi.
Việt Nam lần đầu tham dự sân chơi này vào năm 1996. Kỳ thi được tổ chức tại Trung tâm thiếu nhi quốc tế Artek, trên bán đảo Crimea. Đội tuyển gồm 4 học sinh, tất cả đều nhận bằng khen nhưng chưa có thí sinh nào giành huy chương.
IBO là cuộc thi thường niên dành cho học sinh trung học phổ thông có năng lực và niềm yêu thích với môn Sinh học. Khác với những bài kiểm tra kiến thức thông thường, thí sinh phải trải qua cả hai phần thi lý thuyết và thực hành. Phạm vi kiến thức khá rộng, từ tế bào, vi sinh vật, sinh lý thực vật, sinh lý động vật đến di truyền, tiến hóa, sinh thái và hóa sinh.
Chính yêu cầu kết hợp giữa kiến thức chuyên sâu và kỹ năng thực hành khiến IBO trở thành thử thách lớn đối với các đội tuyển tham dự.
Bốn năm sau lần ra mắt, Việt Nam mới có huy chương vàng đầu tiên. Tại kỳ thi IBO lần thứ 11 diễn ra ở thành phố Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ) từ ngày 9 đến 16/7/2000, Trương Quang Huy, học sinh lớp 12 Trường THPT chuyên Tiền Giang (Đồng Tháp), đã xuất sắc giành HCV.
Thành tích của nam sinh miền Tây không chỉ đánh dấu lần đầu Việt Nam bước lên vị trí cao nhất ở Olympic Sinh học quốc tế mà còn mở ra cột mốc đáng nhớ cho hành trình của đội tuyển tại đấu trường này.
16 năm là người Việt duy nhất có HCV Olympic Sinh học quốc tế
Sau chiến thắng của Trương Quang Huy tại Thổ Nhĩ Kỳ, các thế hệ học sinh Việt Nam vẫn đều đặn góp mặt ở IBO. Tuy nhiên, trong nhiều năm, thành tích cao nhất của đội tuyển chủ yếu dừng ở Huy chương Bạc và Huy chương Đồng.
Phải đến năm 2016, khi Việt Nam đăng cai kỳ thi Olympic Sinh học quốc tế lần thứ 27 tại Hà Nội, đội tuyển mới có thêm chủ nhân HCV.
Người làm nên dấu mốc này là Vũ Thị Chinh, học sinh lớp 12 Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên, thuộc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội.
Như vậy, từ năm 2000 đến năm 2016, Trương Quang Huy là học sinh Việt Nam duy nhất từng giành Huy chương Vàng tại Olympic Sinh học quốc tế. Khoảng cách 16 năm giữa hai tấm HCV cho thấy hành trình chinh phục sân chơi này không hề dễ dàng.
Đội tuyển Sinh học Việt Nam dần khẳng định vị thế
Từ cột mốc năm 2016, thành tích của học sinh Việt Nam tại IBO có những bước tiến đáng chú ý. Tính đến nay, đội tuyển đã giành tổng cộng 12 Huy chương Vàng.
Riêng năm 2024, cả 4 thành viên đội tuyển Việt Nam đều đoạt huy chương, trong đó có 3 HCV và 1 HCB. Kết quả này tiếp tục nối dài chuỗi thành tích của học sinh Việt Nam tại một trong những kỳ thi Olympic khoa học có yêu cầu chuyên môn cao.
Nhìn lại chặng đường ấy, tấm HCV mà Trương Quang Huy giành được tại Antalya năm 2000 vẫn là dấu mốc đặc biệt. Từ thành tích của một nam sinh Trường THPT chuyên Tiền Giang, đội tuyển Sinh học Việt Nam đã từng bước tích lũy kinh nghiệm, cải thiện kết quả và có thêm nhiều lần đứng trên bục nhận giải cao nhất.
