Tự ý sử dụng hình ảnh bé Phương Anh để ‘câu like’: Đối diện mức phạt nặng, luật sư lên tiếng vấn đề pháp lý
Việc lan truyền hình ảnh trẻ em trên môi trường mạng đang trở thành vấn đề nóng khi nhiều nội dung bị sử dụng lại để thu hút tương tác. Trường hợp bé Phương Anh trong một phóng sự truyền hình gần đây tiếp tục gây tranh luận khi bị khai thác lại trên mạng xã hội. Theo chuyên gia pháp lý, hành vi sử dụng hình ảnh cá nhân khi chưa có sự đồng ý có thể dẫn tới mức xử phạt 60 triệu đồng, thậm chí buộc gỡ bỏ và bồi thường thiệt hại.
Thời gian gần đây, phóng sự “Làm rõ các khoản chi quanh gói thầu suất ăn học đường” phát sóng trên chương trình Chuyển động 24h (VTV1) bất ngờ thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng mạng. Nội dung xoay quanh một bữa ăn bán trú tại lớp tiểu học, trong đó một học sinh tên bé Phương Anh được nhắc đến trong tình huống liên quan đến khẩu phần ăn.
Theo nội dung phóng sự, trong bữa cơm trưa gồm cơm, thịt gà và đậu sốt cà chua, bé Phương Anh ban đầu chưa có khay cơm với lý do được giáo viên thông tin là “không ăn được thịt gà”. Khi các bạn cùng lớp bắt đầu ăn, em được phân công đi hỗ trợ đưa canh cho các bạn khác. Sau đó, khi đã có phần ăn, phóng viên đã đặt câu hỏi trực tiếp: “Con có ăn được thịt gà không?”, và nhận được câu trả lời ngắn gọn: “Dạ có ạ”.
Ngay sau khi phát sóng, đoạn trích liên quan đến bé Phương Anh nhanh chóng lan truyền mạnh trên mạng xã hội. Nhiều tài khoản, fanpage đã cắt ghép lại nội dung, thậm chí sử dụng hình ảnh trẻ em của em để đăng tải lại nhằm thu hút tương tác. Đáng chú ý, một số trường hợp còn chỉnh sửa bằng công nghệ AI, tạo ra các nội dung mới xoay quanh hình ảnh của học sinh này.
Việc khai thác lại hình ảnh trẻ em trong trường hợp này đã tạo ra nhiều ý kiến trái chiều. Một bộ phận người dùng mạng cho rằng đây chỉ là nội dung giải trí, tuy nhiên nhiều ý kiến khác lại bày tỏ lo ngại khi bé Phương Anh bị đưa hình ảnh lên mạng mà không có sự đồng ý từ gia đình. Điều này làm dấy lên tranh luận về giới hạn của việc sử dụng hình ảnh cá nhân trong môi trường số hiện nay.
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Đặng Văn Cường – Ủy viên Ban chấp hành Hội bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam cho biết pháp luật Việt Nam đã có quy định rõ ràng về việc bảo vệ quyền đối với hình ảnh trẻ em. Theo đó, mọi hành vi sử dụng hình ảnh cá nhân đều phải có sự đồng ý của chủ thể hoặc người giám hộ hợp pháp.
Luật sư nhấn mạnh, trong kỷ nguyên số, dữ liệu cá nhân, đặc biệt là hình ảnh trẻ em, được xem là thông tin nhạy cảm và cần được bảo vệ nghiêm ngặt. Việc đăng tải hoặc khai thác lại hình ảnh mà không có sự cho phép có thể bị xem là vi phạm pháp luật. Trường hợp nghiêm trọng có thể bị áp dụng mức xử phạt 60 triệu đồng theo quy định hiện hành.
Cụ thể, Luật Trẻ em quy định trẻ em có quyền được bảo vệ bí mật đời sống riêng tư, danh dự, nhân phẩm và hình ảnh. Điều này đồng nghĩa với việc mọi hành vi khai thác hình ảnh trẻ em như bé Phương Anh đều phải đặt yếu tố đồng ý lên hàng đầu. Nếu không, hành vi sử dụng hình ảnh cá nhân có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.
Ngoài ra, Nghị định 56/2017/NĐ-CP cũng nêu rõ việc đưa thông tin liên quan đến trẻ em lên môi trường mạng phải có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ, đồng thời phải đảm bảo an toàn thông tin. Trẻ em từ 7 tuổi trở lên cũng cần được tôn trọng ý kiến trong các vấn đề liên quan đến dữ liệu cá nhân của mình.
Theo phân tích, trong trường hợp các fanpage hoặc cá nhân tự ý đăng tải lại nội dung liên quan đến bé Phương Anh, đặc biệt khi sử dụng lại hình ảnh trẻ em nhằm mục đích thu hút tương tác, hành vi này có thể bị xem xét xử lý vi phạm hành chính. Mức phạt cao nhất có thể lên tới xử phạt 60 triệu đồng, kèm theo yêu cầu gỡ bỏ nội dung và xin lỗi công khai.
Luật sư Cường cũng lưu ý thêm, nếu việc sử dụng hình ảnh cá nhân được thực hiện nhằm mục đích thương mại hoặc kinh doanh nội dung, người đăng tải còn có thể phải chia sẻ lợi nhuận hoặc bồi thường thiệt hại cho chủ thể có hình ảnh, tùy theo mức độ vi phạm.
Theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP), hành vi thu thập, sử dụng hoặc phát tán thông tin cá nhân khi chưa có sự đồng ý có thể bị phạt từ 10 đến 60 triệu đồng. Trong đó, các hành vi nghiêm trọng như phát tán trái phép dữ liệu cá nhân hoặc hình ảnh trẻ em trên môi trường mạng có thể bị áp dụng mức phạt cao nhất.
Đáng chú ý, trường hợp liên quan đến bé Phương Anh tiếp tục là ví dụ điển hình cho việc cần thận trọng khi khai thác nội dung từ truyền thông. Dù xuất phát từ một phóng sự báo chí, nhưng việc lan truyền lại hình ảnh và nội dung đã vượt khỏi phạm vi ban đầu, đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của người dùng mạng trong việc sử dụng hình ảnh cá nhân.
Các chuyên gia pháp lý khuyến cáo, người dùng mạng xã hội cần nâng cao ý thức khi chia sẻ thông tin, đặc biệt với hình ảnh trẻ em. Mọi hành vi lan truyền, chỉnh sửa hoặc khai thác lại hình ảnh liên quan đến bé Phương Anh nếu không được phép đều tiềm ẩn rủi ro pháp lý, trong đó có nguy cơ bị xử phạt và buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm.
Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, việc bảo vệ quyền riêng tư, đặc biệt là quyền đối với hình ảnh trẻ em, cần được đặt lên hàng đầu để tránh những hệ lụy pháp lý và đạo đức trong không gian số.
