Quốc hội bàn mức lương cơ sở 2,7 triệu, đề xuất tăng 13-15% năm 2026: Lộ trình cải cách ra sao?
Quốc hội thảo luận đề xuất điều chỉnh lương cơ sở lên 2,65–2,7 triệu đồng từ năm 2026, tương ứng mức tăng 13–15%, nhằm cải thiện thu nhập cho cán bộ công chức và cân đối ngân sách nhà nước.
Lương cơ sở và đề xuất tăng lương 2026
Trong chương trình Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI diễn ra sáng 21-4, Quốc hội tiếp tục thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội, dự toán và phân bổ ngân sách nhà nước, cùng các giải pháp thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là chính sách tiền lương đối với cán bộ công chức trong giai đoạn tới.
Đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) nêu ý kiến liên quan đến phương án điều chỉnh lương cơ sở dự kiến áp dụng từ ngày 1-7-2026. Theo đề xuất của Bộ Nội vụ, mức lương cơ sở mới là 2,53 triệu đồng/tháng, tăng khoảng 8% so với hiện hành. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng mức điều chỉnh này chưa đủ mạnh để cải thiện rõ rệt đời sống của cán bộ công chức trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.
Theo phân tích của đại biểu, giá cả hàng hóa thiết yếu, dịch vụ y tế, giáo dục và nhà ở đều có xu hướng tăng, khiến áp lực chi tiêu của người lao động khu vực công ngày càng lớn. Vì vậy, dù việc tăng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng có ý nghĩa nhất định, nhưng vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng về mức sống tối thiểu.
Từ thực tế đó, đại biểu Thạch Phước Bình đề xuất phương án điều chỉnh lương cơ sở lên mức 2,65–2,7 triệu đồng/tháng, tương đương mức tăng khoảng 13–15%. Đây được xem là phương án trung hòa giữa việc cải thiện thu nhập cho cán bộ công chức và khả năng cân đối ngân sách nhà nước.
Ông nhấn mạnh, việc điều chỉnh tăng lương 2026 cần được thực hiện theo hướng tạo ra sự thay đổi đối với đời sống người lao động trong khu vực công, đồng thời vẫn đảm bảo không gây áp lực quá lớn lên ngân sách nhà nước. Theo ông, chính sách tiền lương không chỉ mang ý nghĩa tài chính mà còn là động lực giữ chân và nâng cao hiệu quả làm việc của đội ngũ cán bộ công chức.
Bên cạnh đó, việc cải cách lương cơ sở cũng được xem là bước đệm quan trọng trong lộ trình cải cách tổng thể chính sách tiền lương. Nếu được thực hiện hợp lý, tăng lương 2026 có thể góp phần ổn định tâm lý người lao động, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ công.
Trong phiên thảo luận, nhiều đại biểu cũng cho rằng cần tiếp tục rà soát tổng thể hệ thống tiền lương để đảm bảo công bằng giữa các khu vực, ngành nghề, đồng thời gắn với hiệu quả công việc thực tế thay vì chỉ dựa vào bằng cấp hay thâm niên.
Ngân sách nhà nước và tác động chính sách tiền lương
Ở góc độ quản lý vĩ mô, vấn đề lương cơ sở luôn gắn chặt với khả năng cân đối ngân sách nhà nước. Việc tăng lương cho cán bộ công chức nếu không được tính toán kỹ có thể tạo áp lực lớn lên chi tiêu công, trong khi vẫn phải đảm bảo các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội khác.
Theo các phân tích tại Quốc hội, việc điều chỉnh tăng lương 2026 cần được đặt trong tổng thể cải cách tài chính công, bao gồm tinh giản biên chế, nâng cao hiệu quả hoạt động bộ máy hành chính và tăng năng suất lao động khu vực công.
Đại biểu cho rằng, nếu thực hiện hợp lý, mức điều chỉnh lương cơ sở lên 2,65–2,7 triệu đồng sẽ không gây xáo trộn lớn đến ngân sách nhà nước, bởi đây vẫn là mức tăng trong khả năng cân đối. Quan trọng hơn, chính sách này có thể tạo ra hiệu ứng tích cực đối với tinh thần làm việc của cán bộ công chức.
Ngoài vấn đề tiền lương, Quốc hội cũng thảo luận nhiều nội dung liên quan đến cải cách giáo dục, quản lý thi đua khen thưởng và các chính sách thuế. Một số ý kiến đề xuất cần thay đổi cách đánh giá trong giáo dục, giảm phụ thuộc vào các chỉ số hình thức, thay vào đó tập trung vào chất lượng thực chất của quá trình học tập.
Các đại biểu cho rằng nếu tiếp tục duy trì cách đánh giá dựa nhiều vào thành tích, hệ thống giáo dục có thể gặp áp lực không cần thiết, ảnh hưởng đến chất lượng dài hạn. Do đó, cần hướng tới mô hình đánh giá thực chất hơn, phù hợp với mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Trong các phiên họp tiếp theo, Quốc hội dự kiến tiếp tục thảo luận về nhiều dự án luật liên quan trực tiếp đến ngân sách nhà nước, thuế và chính sách phát triển kinh tế. Những nội dung này được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện khung chính sách, trong đó có lộ trình điều chỉnh lương cơ sở và tăng lương 2026 phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế vĩ mô của đất nước.
