Tranh cãi vụ thu tiền bản quyền âm nhạc ở quán cà phê, nhà hàng: Cục Bản quyền chính thức nói rõ
Liên quan đến những tranh cãi về việc thu tiền bản quyền âm nhạc tại các nhà hàng, quán cà phê, ông Phạm Thanh Tùng, Phó Trưởng phòng Quản lý và Hợp tác quốc tế về quyền tác giả, quyền liên quan thuộc Cục Bản quyền tác giả, đã có những chia sẻ đáng chú ý tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Cục Bản quyền: Việc thu tiền bản quyền âm nhạc không phải quy định mới
Theo ông Phạm Thanh Tùng, việc các cơ sở kinh doanh sử dụng tác phẩm âm nhạc để phục vụ hoạt động kinh doanh phải trả tiền bản quyền hoàn toàn không phải là quy định mới.
Ông cho biết căn cứ pháp lý đã được quy định rõ tại Điều 26 và Điều 33 của Luật Sở hữu trí tuệ. Theo đó, các tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng tác phẩm âm nhạc có nghĩa vụ thanh toán tiền bản quyền cho các chủ thể quyền, bao gồm tác giả, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình và người biểu diễn.
Đại diện Cục Bản quyền tác giả cho biết, quy định này đã được triển khai từ năm 2005. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, những vướng mắc chủ yếu phát sinh ở việc xác định và thỏa thuận mức tiền bản quyền giữa đơn vị sử dụng và chủ sở hữu quyền.
Để tháo gỡ khó khăn, Nghị định số 17/2023/NĐ-CP đã quy định cụ thể về việc xác định tiền bản quyền mà tổ chức, cá nhân khai thác tác phẩm phải thanh toán cho chủ sở hữu quyền tác giả và quyền liên quan.
Ông Phạm Thanh Tùng nhấn mạnh: "Trong trường hợp không thỏa thuận được, đây là căn cứ để các tổ chức, cá nhân tiếp tục thỏa thuận, trả tiền bản quyền".
Theo ông Phạm Thanh Tùng, hiện nay có nhiều tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả đang hoạt động tại Việt Nam. Trong đó có:
- Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC);
- Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV);
- Hiệp hội Bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc (APPA).
Đối với những tác giả hoặc nhà sản xuất chưa ủy quyền cho các tổ chức quản lý tập thể này, các đơn vị khai thác tác phẩm phải trực tiếp liên hệ với chính chủ sở hữu quyền để xin phép sử dụng.
Ngoài các tổ chức quản lý tập thể, nhiều tác giả còn ủy quyền cho doanh nghiệp hoặc công ty khác thay mặt mình cấp phép và thu tiền bản quyền.
Theo ông Tùng, Nghị định số 134 quy định rất rõ rằng các đơn vị không phải tổ chức quản lý tập thể nhưng được chủ sở hữu quyền ủy quyền thu tiền vẫn phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tương ứng. Quan trọng nhất là phải công khai danh mục tác phẩm và chủ sở hữu đã ủy quyền để người sử dụng có cơ sở kiểm tra.
Ở chiều ngược lại, các tổ chức, cá nhân sử dụng tác phẩm cũng có trách nhiệm chủ động tìm hiểu quy định pháp luật, đối chiếu danh mục bài hát đang khai thác, thời gian sử dụng và thông báo cho đơn vị thu tiền bản quyền để làm căn cứ đàm phán mức phí phù hợp.
Vì sao nhiều tổ chức cùng đến một quán cà phê để thu tiền bản quyền?
Một trong những câu hỏi được quan tâm nhất tại buổi họp báo là việc có nhiều tổ chức cùng đến một nhà hàng hoặc quán cà phê để yêu cầu thanh toán tiền bản quyền.
Giải đáp vấn đề này, ông Phạm Thanh Tùng cho biết Nghị định 134 hiện chỉ khuyến khích các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả thỏa thuận, ủy quyền cho một đơn vị đại diện đứng ra làm việc và thu tiền bản quyền.
Tuy nhiên, do đây là quan hệ dân sự nên pháp luật không thể bắt buộc các tổ chức phải giao quyền cho một đơn vị duy nhất.
Theo quy định hiện hành, các tổ chức được ủy quyền vẫn có quyền trực tiếp làm việc với bên khai thác để thu tiền bản quyền.
Tuy nhiên, để hạn chế phát sinh tranh chấp và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, các tổ chức này phải công khai minh bạch danh sách tác phẩm, chủ sở hữu quyền được phép đại diện trước khi tiến hành thu phí.
Đại diện Cục Bản quyền tác giả cũng cho biết Nghị định 341 đã quy định cụ thể các hành vi vi phạm trong lĩnh vực quản lý tập thể quyền tác giả. Theo đó, tổ chức quản lý tập thể hoặc các đơn vị được ủy quyền đi thu tiền bản quyền có thể bị xử phạt nếu:
- Không công khai đầy đủ, minh bạch danh mục tác phẩm được ủy quyền;
- Thu tiền ngoài phạm vi được chủ sở hữu quyền cho phép;
- Thực hiện việc thu không đúng quy định của pháp luật.
Đối với đề xuất xây dựng tài khoản định danh để các cơ sở kinh doanh dễ dàng tra cứu nghĩa vụ bản quyền, ông Phạm Thanh Tùng cho rằng đây là giải pháp đáng được nghiên cứu nhằm tạo thuận lợi hơn cho người sử dụng trong việc rà soát và thanh toán tiền bản quyền.
Cục Bản quyền đang thúc đẩy xây dựng một đầu mối chung thu tiền bản quyền
Trả lời câu hỏi về việc liệu có thể chấm dứt tình trạng nhiều đơn vị cùng đến thu tiền tại một địa điểm hay không, ông Phạm Thanh Tùng cho biết Cục Bản quyền tác giả vẫn thường xuyên tổ chức các cuộc họp với các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả.
Trong nhiều cuộc làm việc, Cục đã đề nghị các tổ chức này phối hợp, thống nhất và ủy quyền cho một đơn vị đại diện đứng ra thu tiền bản quyền nhằm giảm phiền hà cho người sử dụng.
Tuy nhiên, việc này đòi hỏi các bên phải đồng bộ dữ liệu và thống nhất cơ chế quản lý.
Theo ông Tùng, Cục Bản quyền tác giả hiện đang xúc tiến để Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) làm đầu mối phối hợp với Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV) và Hiệp hội Bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc (APPA) xây dựng một cơ sở dữ liệu chung.
Mục tiêu là trong thời gian tới có thể hình thành một cơ chế thống nhất, cho phép một đầu mối đại diện các tổ chức thực hiện việc thu tiền sử dụng tác phẩm âm nhạc trong hoạt động kinh doanh.
Nếu kế hoạch này được triển khai thành công, các nhà hàng, quán cà phê và nhiều cơ sở kinh doanh khác sẽ thuận lợi hơn trong việc tra cứu, đối chiếu và thanh toán tiền bản quyền, đồng thời góp phần giảm tình trạng nhiều đơn vị cùng đến thu phí như hiện nay.
