Ukraine 'giáng đòn hiểm' vào khu giám sát phóng xạ then chốt của Nga, Moscow 'tức giận' phát cảnh cáo
Căng thẳng Nga – Ukraine leo thang nguy hiểm khi IAEA xác nhận UAV nhắm vào hệ thống giám sát phóng xạ tại Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia. Đồng thời, Moscow bị tấn công sâu chưa từng có, chỉ cách Bộ Quốc phòng khoảng 3 km.
UAV tấn công khu giám sát phóng xạ tại Zaporizhzhia
Theo IAEA, nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia hiện do Nga kiểm soát đã thông báo về một vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào phòng thí nghiệm kiểm soát phóng xạ bên ngoài cơ sở vào ngày 3/5. Đây là khu vực nằm ngoài vành đai chính của nhà máy, có chức năng giám sát môi trường phóng xạ liên tục 24/7 và đóng vai trò then chốt trong việc lập kế hoạch ứng phó khẩn cấp.
IAEA cho biết chưa ghi nhận thương vong, song mức độ hư hại đối với phòng thí nghiệm vẫn chưa được xác định rõ. Nhóm chuyên gia của cơ quan này đang có mặt tại hiện trường đã yêu cầu được tiếp cận khu vực để tiến hành đánh giá trực tiếp.
Tổng giám đốc Rafael Grossi cảnh báo mạnh mẽ: “Bất kỳ cuộc tấn công nào gần các cơ sở hạt nhân đều có thể gây rủi ro nghiêm trọng đối với an toàn hạt nhân”.
Trong một diễn biến riêng rẽ trước đó, IAEA xác nhận một cuộc tấn công UAV khác nhằm vào xưởng vận tải gần nhà máy Zaporizhzhia đã khiến một công nhân thiệt mạng. Tuy nhiên, cơ quan này khẳng định không có tác động tới an toàn hạt nhân do nhà máy đang ở trạng thái “dừng lạnh” – tức các lò phản ứng không hoạt động và nguy cơ phát tán phóng xạ được kiểm soát.
Nga cáo buộc lực lượng Ukraine đứng sau các vụ tấn công, cho thấy việc sử dụng UAV chiến thuật quanh các cơ sở hạ tầng trọng yếu đang gia tăng đáng kể.
Ông Rafael Grossi nhấn mạnh đây là “lời nhắc nhở rõ ràng” về những nguy cơ hiện hữu đối với cơ sở hạt nhân lớn nhất châu Âu.
Vụ việc xảy ra ngay sau chuyến thăm của ông Grossi tới Kyiv, nơi ông có cuộc hội đàm với Tổng thống Volodymyr Zelensky. Tại đây, nhà lãnh đạo Ukraine tiếp tục kêu gọi IAEA gây sức ép để Nga chuyển giao quyền kiểm soát nhà máy Zaporizhzhia.
Kể từ năm 2022 – thời điểm xung đột Ukraine leo thang và nhà máy rơi vào tay Nga – khu vực này liên tục trở thành điểm nóng. Zaporizhzhia nằm ở vùng Zaporozhye, nơi đã tổ chức trưng cầu dân ý vào mùa thu năm 2022 để sáp nhập vào Nga, dù động thái này không được Ukraine và nhiều quốc gia phương Tây công nhận.
Ukraine cũng nhiều lần đề xuất đưa vấn đề kiểm soát nhà máy vào các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ làm trung gian. Tuy nhiên, Moscow kiên quyết bác bỏ mọi phương án chuyển giao hoặc đồng sở hữu với Ukraine hay bất kỳ quốc gia NATO nào, với lý do nguy cơ phá hoại ở mức cao.
Moscow bị UAV tấn công sâu vào khu dân cư
Song song với diễn biến tại Zaporizhzhia, các kênh truyền thông Telegram của Nga cho biết lực lượng Ukraine đã tiến hành một cuộc tấn công bằng UAV vào thủ đô Moscow vào đêm 4/5.
Các đoạn video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy một UAV bay ở tầm thấp hướng về Moscow ngay trước 1h sáng (giờ địa phương), sau đó là những tiếng nổ lớn. Hình ảnh hiện trường cho thấy thiệt hại tại tầng trên của một tòa chung cư cao tầng, được cho là Tháp Mosfilm – một khu nhà ở sang trọng nằm phía tây trung tâm thành phố.
Mảnh vỡ UAV được phát hiện rải rác trên đường phố khi lực lượng cứu hộ nhanh chóng triển khai công tác xử lý. Thị trưởng Sergey Sobyanin xác nhận vụ việc và cho biết không có thương vong.
Đáng chú ý, địa điểm bị tấn công nằm cách Quảng trường Đỏ khoảng 7 km và chỉ cách trụ sở Bộ Quốc phòng Nga khoảng 3 km. Đây được xem là một trong những vụ tấn công hiếm hoi và sâu nhất nhằm vào khu dân cư trung tâm Moscow kể từ khi xung đột bùng phát.
Tháp Mosfilm nằm trong khu dân cư cao cấp, gần các đại sứ quán và khu nhà ở ngoại giao, làm dấy lên lo ngại về mức độ táo bạo của các cuộc tấn công bằng UAV.
Vụ việc diễn ra chỉ vài ngày trước lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng 9/5 – sự kiện có ý nghĩa biểu tượng lớn đối với Nga, khiến tình hình an ninh tại thủ đô càng trở nên nhạy cảm.
Nguy cơ an toàn hạt nhân và xung đột lan rộng
IAEA cảnh báo rằng các hành động tấn công gần cơ sở hạt nhân không chỉ đe dọa an ninh hạt nhân mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống giám sát môi trường phóng xạ. Nếu phòng thí nghiệm bị hư hại, khả năng đánh giá tình hình và phản ứng kịp thời trong các tình huống khẩn cấp sẽ bị suy giảm nghiêm trọng.
Trong bối cảnh các cuộc tấn công bằng UAV gia tăng cả ở tiền tuyến lẫn sâu trong lãnh thổ, xung đột Nga – Ukraine đang bước vào giai đoạn phức tạp và khó lường hơn, với những rủi ro không chỉ dừng ở quân sự mà còn lan sang lĩnh vực an toàn hạt nhân toàn cầu.
