Ukraine bất ngờ trở thành 'vũ khí bí mật' của châu Âu: EU gấp rút lập liên minh UAV chưa từng có
Không còn là kế hoạch trên giấy, EU đã chính thức khởi động liên minh UAV với Ukraine giữa lúc hàng loạt mối đe dọa an ninh và các vụ xâm phạm không phận khiến châu Âu báo động đỏ.
Ủy ban châu Âu (EC) ngày 5/5 thông báo khởi động Liên minh UAV EU - Ukraine nhằm tăng cường năng lực máy bay không người lái (UAV) và chống UAV trong toàn khối. Sáng kiến mới được xây dựng dựa trên kinh nghiệm thực chiến của Ukraine trong cuộc xung đột kéo dài với Nga, nơi UAV đã trở thành một trong những vũ khí quan trọng nhất trên chiến trường hiện đại.
Theo EC, việc thành lập liên minh phản ánh mối lo ngại ngày càng lớn của châu Âu trước các nguy cơ an ninh mới nổi liên quan đến UAV. Trong thông cáo chính thức, EC nhấn mạnh các vụ vi phạm không phận liên tiếp gần đây nhằm vào các quốc gia thành viên EU đã cho thấy nhu cầu cấp bách phải xây dựng một hệ thống phòng thủ UAV linh hoạt, cơ động và hiện đại hơn.
“Những vụ vi phạm không phận lặp đi lặp lại gần đây đối với các quốc gia thành viên EU đã cho thấy tính cấp thiết của việc xây dựng một năng lực châu Âu hiện đại để đối phó với UAV”, EC cho biết.
Liên minh UAV EU - Ukraine được định hình như một cơ chế hợp tác toàn diện giữa các nước EU, Ukraine cùng các đối tác thuộc Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA) và Hiệp hội Thương mại Tự do châu Âu (EFTA). Dự án hướng tới việc kết nối chính phủ các nước với ngành công nghiệp quốc phòng, các công ty công nghệ, startup và những đơn vị trực tiếp vận hành UAV.
Mục tiêu lớn nhất của sáng kiến là đẩy nhanh việc phát triển, ứng dụng và triển khai các công nghệ UAV quân sự cũng như hệ thống chống UAV trên quy mô toàn châu Âu.
Theo kế hoạch, EC đang triển khai lựa chọn các pháp nhân có chuyên môn phù hợp để thành lập ban điều hành đầu tiên của liên minh. Bộ phận này sẽ chịu trách nhiệm xác định ưu tiên chiến lược, điều phối hợp tác công nghệ và phối hợp với các liên minh năng lực quốc phòng của từng quốc gia thành viên.
Các thành viên sáng lập sẽ được lựa chọn từ những ứng viên trong EU và Ukraine có kinh nghiệm về công nghệ UAV quân sự. Hạn cuối nộp hồ sơ là ngày 25/5 và liên minh được kỳ vọng sẽ chính thức đi vào hoạt động trong vài tháng tới.
Đáng chú ý, Ukraine đang được xem là “phòng thí nghiệm chiến tranh UAV lớn nhất châu Âu” sau nhiều năm xung đột với Nga. Từ UAV trinh sát, UAV cảm tử cho đến các cuộc tấn công tầm xa bằng thiết bị bay không người lái, chiến trường Ukraine đã tạo ra cuộc cách mạng trong tư duy tác chiến quân sự hiện đại.
Các chuyên gia quốc phòng nhận định EU đang muốn tận dụng trực tiếp kinh nghiệm thực chiến của Kiev để nhanh chóng hiện đại hóa năng lực quốc phòng của khối trong bối cảnh môi trường an ninh châu Âu ngày càng bất ổn.
Trước đó, vào tháng 2/2026, EC từng công bố kế hoạch hành động nhằm đối phó với các mối đe dọa ngày càng gia tăng từ UAV. Kế hoạch tập trung vào nhiều ưu tiên quan trọng như nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu, mở rộng năng lực phát hiện UAV, tăng cường phản ứng phối hợp và củng cố hệ thống phòng thủ chung của EU.
Không chỉ dừng ở đó, trong “lộ trình” quốc phòng được công bố ngày 16/10/2025, EU lần đầu tiên xác định Ukraine là một thành phần then chốt trong chiến lược sẵn sàng phòng thủ của khối. Văn kiện này cũng nêu rõ kế hoạch thành lập một liên minh UAV chung với Kiev.
Nhà ngoại giao hàng đầu EU Kaja Kallas khi đó tuyên bố: “Bảo đảm an ninh mạnh nhất là một ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine mạnh và một quân đội Ukraine mạnh”.
Trong khi đó, Ủy viên châu Âu phụ trách Quốc phòng và Không gian Andrius Kubilius cho rằng EU cần xây dựng cơ chế hợp tác quốc phòng mới với Ukraine trong bối cảnh khả năng Kiev gia nhập NATO vẫn rất khó xảy ra, còn tiến trình gia nhập EU chưa có đột phá rõ ràng.
Theo ông Kubilius, một liên minh phòng thủ kiểu mới có thể tích hợp năng lực quân sự của EU cùng Ukraine, Anh và Na Uy, tạo thành mạng lưới phòng thủ rộng lớn hơn trước các mối đe dọa hiện đại, đặc biệt là chiến tranh UAV.
