Điểm sáng mới cho thị trường xăng dầu sau khi Iran có hành động mới liên quan đến eo biển Hormuz
Một chuyến tàu chở dầu khổng lồ bất ngờ băng qua eo biển Hormuz sau nhiều tuần căng thẳng đã làm dấy lên câu hỏi lớn: Liệu nút thắt nguy hiểm nhất của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu đang được tháo gỡ, hay chỉ là tín hiệu “đánh lừa” thị trường?
Cuối tuần qua, thị trường năng lượng toàn cầu ghi nhận một diễn biến đáng chú ý khi tàu chở dầu Ocean Thunder vận chuyển khoảng 1 triệu thùng dầu thô đã đi qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải được xem là huyết mạch của thế giới.
Sự kiện này không đơn thuần mang ý nghĩa vận tải, mà được nhìn nhận như tín hiệu đầu tiên cho thấy căng thẳng tại khu vực có thể đang hạ nhiệt, sau nhiều tuần khiến dòng chảy dầu mỏ gần như tê liệt.
Trước đó, các biện pháp hạn chế tại eo biển Hormuz đã đẩy thị trường vận tải biển vào tình trạng xáo trộn nghiêm trọng. Xuất khẩu dầu của nhiều quốc gia Trung Đông bị đình trệ, trong đó Iraq chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Sau hơn một tháng gián đoạn, Iran đã bắt đầu điều chỉnh chính sách khi cho phép Iraq được lưu thông trở lại qua tuyến đường này. Động thái mang tính chọn lọc này được xem là bước đi chiến lược nhằm duy trì quan hệ với các đối tác thân cận, đồng thời giảm áp lực lên thị trường năng lượng.
Việc nới lỏng kiểm soát có thể giúp đưa thêm khoảng 3 triệu thùng dầu mỗi ngày quay lại thị trường quốc tế. Đây là con số đủ lớn để tác động đến cán cân cung – cầu, trong bối cảnh giá năng lượng đang chịu nhiều sức ép.
Trước khi khủng hoảng nổ ra, Iraq nằm trong nhóm những quốc gia xuất khẩu dầu hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, khi tuyến Hormuz bị gián đoạn, hoạt động xuất khẩu gần như “đóng băng”, có thời điểm giảm sâu tới mức chỉ còn duy trì tượng trưng.
Nguồn thu ngân sách vì thế sụt giảm nghiêm trọng, buộc nước này phải tìm cách duy trì dòng tiền bằng các tuyến vận chuyển thay thế với chi phí cao và sản lượng hạn chế.
Không chỉ Iraq, một số quốc gia khác cũng dần được hưởng lợi từ chính sách miễn trừ có điều kiện của Iran. Điều này đã giúp thị trường vận tải biển ghi nhận những tín hiệu hồi phục ban đầu.
Số lượt tàu qua eo biển Hormuz trong tuần gần nhất đã tăng đáng kể so với giai đoạn trước đó. Một số tàu của châu Âu và châu Á đã đi qua an toàn, góp phần củng cố niềm tin cho các hãng vận tải vốn đang rất thận trọng.
Tuy nhiên, bức tranh tổng thể vẫn chưa thực sự sáng sủa. Lưu lượng tàu hiện tại vẫn ở mức rất thấp so với bình thường, trong khi eo biển Hormuz vốn đảm nhiệm vai trò vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Điều này đồng nghĩa với việc chỉ cần một biến động nhỏ cũng có thể tiếp tục gây ra hiệu ứng lan rộng tới giá dầu và chuỗi cung ứng.
Thực tế, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở chính sách, mà ở tâm lý thị trường. Các công ty vận tải và bảo hiểm vẫn dè dặt trước nguy cơ rủi ro địa chính trị, khiến việc khôi phục hoàn toàn hoạt động qua Hormuz cần thêm thời gian.
Bên cạnh đó, việc tăng sản lượng khai thác trở lại cũng không thể diễn ra ngay lập tức do các mỏ dầu đã bị điều chỉnh công suất trong thời gian dài.
Ở chiều ngược lại, Iran cũng phát đi tín hiệu rằng việc mở cửa hoàn toàn eo biển sẽ đi kèm với những điều kiện kinh tế nhất định, cho thấy bài toán không chỉ dừng ở yếu tố kỹ thuật hay an ninh, mà còn liên quan đến lợi ích tài chính.
Trong bối cảnh đó, dù những chuyến tàu đầu tiên đã quay trở lại, thị trường năng lượng toàn cầu vẫn đang đứng trước một giai đoạn đầy bất định. Sự phục hồi nếu có sẽ diễn ra từng bước, thay vì một cú “bật lại” mạnh mẽ như kỳ vọng.
