Chưa từng có: Xuất hiện bão kép có thể kích hoạt hiện tượng El Nino, Việt Nam khó tránh bị ảnh hưởng
Sự xuất hiện cùng lúc của "bão kép" đang khiến giới khí tượng đặc biệt lo ngại khi nó có thể kích hoạt hiện tượng El Nino quay trở lại. Khi đó Việt Nam cũng không nằm ngoài cuộc!
Theo các trung tâm dự báo khí tượng quốc tế, bão Maila hình thành từ đầu tháng 4/2026 tại khu vực biển Solomon, phía đông bắc Australia. Điểm bất thường của cơn bão này là gần như đứng yên trong nhiều ngày, khiến vùng dự báo đường đi mở rộng đáng kể. Dù di chuyển chậm, Maila vẫn mạnh lên nhanh chóng, có thời điểm đạt cường độ bão cấp 4 – mức hiếm gặp tại khu vực Nam Thái Bình Dương trước khi suy yếu dần và bắt đầu trôi dạt về phía tây.
Ở phía bên kia xích đạo, bão Sinlaku lại có diễn biến nhanh và tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn. Theo thông tin từ Cơ quan Quản lý Thiên văn, Địa vật lý và Khí quyển Philippines (PAGASA), vào lúc 4h00 sáng ngày 11/4/2026, tâm bão nằm tại vị trí 8,1 độ vĩ Bắc; 151,0 độ kinh Đông, cách đông bắc đảo Mindanao khoảng 2.715 km. Sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão đạt 110 km/h, giật lên tới 135 km/h.
Dự báo trong những ngày tới, Sinlaku có thể tiếp tục mạnh lên, đạt cấp 3 hoặc cấp 4 khi tiến gần đảo Guam vào đầu tuần sau. Nếu kịch bản này xảy ra, khu vực Guam và các vùng lân cận có thể hứng chịu lượng mưa lớn vượt 300 mm, kèm gió mạnh cấp bão, thậm chí tiệm cận ngưỡng siêu bão.
Hiện tượng “bão kép” như Maila – Sinlaku được hình thành từ một dải gió mạnh, ẩm di chuyển theo hướng đông ở khu vực vĩ độ thấp. Khi dòng khí này gặp xích đạo, nó bị tách thành hai xoáy thuận đối xứng ở hai bán cầu. Dưới tác động của lực Coriolis, hai cơn bão sẽ quay theo hai hướng ngược nhau – một đặc trưng điển hình của hiện tượng khí tượng hiếm gặp này.
Đáng chú ý, các chuyên gia khí hậu nhận định rằng chính những đợt gió mạnh liên quan đến cặp bão này có thể đóng vai trò kích hoạt sự hình thành của El Nino trong năm 2026. Các luồng gió tây sẽ đẩy khối nước ấm từ khu vực trung tâm Thái Bình Dương dịch chuyển về phía đông, hướng tới bờ biển Nam Mỹ – bước khởi đầu quan trọng của quá trình El Nino.
Khi nước ấm lan rộng về phía đông, hoạt động đối lưu gia tăng, kéo theo nhiều cơn dông và tiếp tục усил dòng gió tây. Quá trình này tạo ra một vòng lặp khuếch đại được gọi là Bjerknes feedback, khiến El Nino ngày càng mạnh lên và khó bị đảo ngược.
Lịch sử khí tượng thế giới đã từng ghi nhận vai trò của các cơn bão trong việc thúc đẩy El Nino. Trước giai đoạn El Nino 1997-1998 – một trong những đợt mạnh nhất từng được ghi nhận – hàng loạt cơn bão lớn ở cả hai bán cầu đã tạo ra các đợt gió tây bất thường. Tương tự, năm 2015, nhiều cơn bão mạnh tại Thái Bình Dương cũng góp phần khuếch đại hiện tượng “siêu El Nino”, gây ra biến động thời tiết nghiêm trọng trên phạm vi toàn cầu.
Tác động tới Việt Nam: Nguy cơ nắng nóng, mưa lệch pha và mùa bão bất thường
Dù hiện tại cả hai cơn bão Maila và Sinlaku chưa có dấu hiệu ảnh hưởng trực tiếp đến Biển Đông, song các chuyên gia nhận định Việt Nam khó đứng ngoài những tác động gián tiếp nếu El Nino hình thành và mạnh lên trong năm nay.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, trong điều kiện El Nino, Việt Nam thường ghi nhận nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm, đặc biệt tại khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ. Nắng nóng có xu hướng xuất hiện sớm, kéo dài và gay gắt hơn, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp.
Bên cạnh đó, lượng mưa có thể phân bố không đều theo không gian và thời gian. Một số khu vực có thể thiếu mưa nghiêm trọng, trong khi những nơi khác lại xuất hiện mưa lớn cục bộ, tiềm ẩn nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, đặc biệt tại khu vực miền núi phía Bắc và Tây Nguyên.
Đáng lo ngại, El Nino cũng có thể khiến mùa bão trên Biển Đông diễn biến khó lường hơn. Số lượng bão có thể ít hơn trung bình, nhưng cường độ lại mạnh hơn và quỹ đạo phức tạp, khó dự báo. Điều này làm gia tăng rủi ro đối với các tỉnh ven biển miền Trung và Nam Bộ trong giai đoạn cao điểm mùa mưa bão từ tháng 8 đến tháng 11.
Ngoài ra, tình trạng xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long cũng có nguy cơ gia tăng nếu El Nino phát triển, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.
Trong bối cảnh đó, các cơ quan chức năng khuyến cáo cần theo dõi chặt chẽ diễn biến của cặp bão Maila – Sinlaku cũng như các tín hiệu khí hậu toàn cầu trong những tuần tới. Việc chủ động xây dựng kịch bản ứng phó với nắng nóng, hạn hán, mưa cực đoan và bão mạnh là cần thiết nhằm giảm thiểu thiệt hại.
Sự xuất hiện của “bão kép” ngay từ đầu mùa không chỉ là dấu hiệu bất thường của thời tiết năm 2026, mà còn có thể là chỉ báo sớm cho một chu kỳ khí hậu đầy biến động, trong đó Việt Nam được dự báo sẽ chịu nhiều tác động rõ rệt trong những tháng tới.
