Lý do giá xăng Việt Nam rẻ hơn 1 số nước Đông Nam Á: So với Singapore, Thái Lan mới thấy rõ vị trí
Giữa lúc giá dầu thế giới chao đảo vì căng thẳng Trung Đông, Việt Nam bất ngờ điều chỉnh giá xăng “ngược dòng” sau kỳ điều hành ngày 11/3/2026 nhờ xả Quỹ bình ổn và giảm thuế nhập khẩu về 0%. Khi đặt lên bàn cân với Singapore, Thái Lan hay Malaysia, vị trí giá xăng của Việt Nam trong khu vực Đông Nam Á lại hé lộ một bức tranh khá đặc biệt.
Bước sang năm 2026, thị trường năng lượng toàn cầu tiếp tục rung lắc mạnh bởi các biến động địa chính trị tại Trung Đông. Trong nhiều phiên giao dịch đầu tháng 3, giá dầu thô Brent có thời điểm tiến sát 120 USD/thùng, mức cao nhất kể từ sau giai đoạn khủng hoảng năng lượng hậu xung đột Nga – Ukraine năm 2022. Các cuộc không kích tại khu vực eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu khiến chuỗi cung ứng năng lượng bị gián đoạn cục bộ, kéo giá xăng dầu thành phẩm tại thị trường Singapore tăng mạnh. Đây cũng chính là thị trường tham chiếu quan trọng trong cơ chế điều hành giá xăng dầu của Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, rạng sáng 12/3/2026, người tiêu dùng trong nước đón nhận một đợt điều chỉnh giá được xem là khá bất ngờ. Sau kỳ điều hành ngày 11/3, cơ quan quản lý đã quyết định xả Quỹ bình ổn giá (BOG) ở mức cao kỷ lục, từ 4.000 – 5.000 đồng/lít, đồng thời áp dụng Nghị định 72/2026 đưa thuế nhập khẩu xăng dầu về 0%. Nhờ hai công cụ điều tiết này, giá bán lẻ xăng dầu trong nước đã hạ nhiệt đáng kể, không tăng mạnh theo đà leo thang của thị trường quốc tế.
Khi đặt giá xăng Việt Nam lên bàn cân với các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, sự chênh lệch khá rõ rệt. Singapore hiện là thị trường có giá xăng cao hàng đầu khu vực, dao động quanh mức 46.000 đồng/lít, cao gần 1,8 lần so với Việt Nam. Tuy nhiên, theo các chuyên gia kinh tế, việc so sánh con số tuyệt đối chỉ mang tính tham khảo bởi Singapore vận hành thị trường xăng dầu hoàn toàn tự do và áp dụng mức thuế cao như một công cụ để hạn chế phương tiện cá nhân và bảo vệ môi trường. Ngược lại, tại Việt Nam, xăng dầu được coi là mặt hàng thiết yếu, là đầu vào của hầu hết các ngành sản xuất, vì vậy mục tiêu điều hành giá vẫn là ổn định chi phí và kiểm soát lạm phát.
Trong khu vực, Thái Lan thường được đặt lên bàn cân so sánh với Việt Nam do có cấu trúc kinh tế và hệ thống giao thông khá tương đồng. Hiện nay, giá xăng RON 95 tại Thái Lan cao hơn Việt Nam khoảng 7.000 đồng/lít. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở cơ cấu thuế nội địa khá cao đối với nhiên liệu hóa thạch, bởi chính phủ nước này đang đẩy mạnh chính sách khuyến khích xe điện và nhiên liệu sinh học. Trong khi đó, Việt Nam vẫn sử dụng Quỹ bình ổn giá như một “lá chắn” để giảm bớt tác động của các cú sốc giá dầu quốc tế. Nếu không có các công cụ điều tiết này, giá xăng trong nước hoàn toàn có thể tiến sát 30.000 đồng/lít, tương đương mức tăng mạnh từng xuất hiện vào đầu tháng 3/2026.
Một câu hỏi khác thường được đặt ra là vì sao Malaysia lại có giá xăng thấp hơn nhiều, chỉ khoảng 17.000 đồng/lít. Câu trả lời nằm ở chính sách trợ giá trực tiếp từ ngân sách nhà nước. Malaysia và Indonesia đều là những quốc gia có trữ lượng dầu mỏ lớn và là nước xuất khẩu ròng dầu thô. Chính phủ các nước này trích nguồn thu từ xuất khẩu dầu để bù giá bán lẻ trong nước cho người dân. Tuy nhiên, mô hình trợ giá này đang tạo áp lực lớn lên ngân sách khi giá dầu thế giới tăng cao, buộc một số quốc gia phải bắt đầu lộ trình cắt giảm trợ giá để tránh thâm hụt tài khóa. Việt Nam dù xuất khẩu dầu thô nhưng vẫn phải nhập khẩu phần lớn xăng dầu thành phẩm, vì vậy không thể áp dụng chính sách trợ giá mạnh như Malaysia.
Theo tính toán đến giữa tháng 3/2026, thuế và phí trong mỗi lít xăng tại Việt Nam chiếm khoảng 30% giá bán lẻ. Cơ cấu này bao gồm thuế giá trị gia tăng 10%, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng 10%, thuế bảo vệ môi trường cùng với các khoản chi phí và lợi nhuận định mức của doanh nghiệp. So với nhiều quốc gia phát triển – nơi thuế phí có thể chiếm 40–60% giá xăng thì mức thuế tại Việt Nam vẫn được đánh giá là ở nhóm trung bình thấp. Việc tạm thời đưa thuế nhập khẩu về 0% theo Nghị định 72/2026 được xem là biện pháp mạnh nhằm giảm áp lực chi phí cho nền kinh tế.
Xăng dầu là chi phí đầu vào của hầu hết các ngành sản xuất, đặc biệt là logistics, vận tải và công nghiệp chế biến. Chỉ cần một cú sốc giá hoặc gián đoạn nguồn cung cũng có thể tạo ra hiệu ứng domino, kéo theo giá hàng hóa thiết yếu tăng mạnh. Vì vậy, Bộ Công Thương đã yêu cầu các doanh nghiệp đầu mối tuyệt đối không để xảy ra tình trạng găm hàng, trục lợi hoặc đứt gãy nguồn cung xăng dầu, coi đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng để bảo vệ mục tiêu kiểm soát lạm phát dưới 4% trong năm 2026.
Nhìn tổng thể, giá xăng Việt Nam hiện đang nằm ở nhóm trung bình thấp trong khu vực Đông Nam Á: thấp hơn đáng kể so với Singapore, Lào, Campuchia và Thái Lan nhưng cao hơn các quốc gia có chính sách trợ giá mạnh như Malaysia và Indonesia. Trong bối cảnh giá dầu thế giới được dự báo còn nhiều biến động đến hết quý II/2026, việc đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc nhập khẩu và thúc đẩy chuyển đổi sang năng lượng xanh như xe điện được xem là hướng đi dài hạn để Việt Nam giảm dần sự lệ thuộc vào vòng xoáy giá nhiên liệu hóa thạch toàn cầu.
