Iran tung đòn 'khóa cổ' eo biển Hormuz: Thế giới lo kịch bản giá dầu bùng nổ, tàu Mỹ có thể bị chặn?
Một quyết định mới từ Iran liên quan đến eo biển Hormuz đang khiến giới quan sát “đứng ngồi không yên”. Không chỉ dừng ở việc thu phí, kế hoạch này còn mở ra nguy cơ siết chặt kiểm soát hàng hải và đẩy căng thẳng địa chính trị lên mức khó lường.
Trong bối cảnh căng thẳng khu vực Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, Iran vừa thông qua một kế hoạch được đánh giá là có tác động sâu rộng đến hoạt động vận tải quốc tế tại eo biển Hormuz – nơi được ví như “yết hầu” của thị trường năng lượng toàn cầu.
Theo nội dung được công bố, Iran dự kiến triển khai cơ chế thu phí đối với các tàu thuyền đi qua khu vực này. Đây không phải đề xuất mới, nhưng lần này được đẩy lên thành chính sách với quy mô rõ ràng hơn, cho thấy quyết tâm tăng cường quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược.
Đáng chú ý, kế hoạch không chỉ mang yếu tố kinh tế. Giới chức Iran còn để ngỏ khả năng áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn đối với tàu thuyền đến từ những quốc gia bị xem là có quan điểm đối đầu. Điều này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ phân luồng hoặc thậm chí hạn chế quyền qua lại của một số tàu nhất định.
Eo biển Hormuz từ lâu đã giữ vai trò cực kỳ quan trọng khi là tuyến trung chuyển của khoảng 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu. Bất kỳ biến động nào tại khu vực này đều có thể kéo theo hiệu ứng dây chuyền đối với giá năng lượng và hoạt động thương mại quốc tế.
Thực tế, ngay từ khi thông tin về kế hoạch được hé lộ, thị trường đã có những phản ứng thận trọng. Nhiều hãng vận tải và doanh nghiệp năng lượng bắt đầu tính toán lại lộ trình cũng như chi phí, trong đó bao gồm cả khả năng phát sinh thêm phí hoặc rủi ro an ninh.
Một số chuyên gia nhận định, nếu việc thu phí được triển khai rộng rãi, chi phí vận chuyển dầu và khí đốt sẽ tăng lên đáng kể, từ đó gây áp lực lên giá bán lẻ tại nhiều quốc gia. Trong kịch bản xấu hơn, nếu xảy ra việc hạn chế tàu thuyền, nguồn cung có thể bị gián đoạn cục bộ.
Phản ứng từ phía Mỹ và các nước phương Tây cũng nhanh chóng xuất hiện. Các tuyên bố gần đây nhấn mạnh việc đảm bảo tự do hàng hải vẫn là ưu tiên hàng đầu, đồng thời không loại trừ khả năng có những động thái nhằm duy trì hoạt động lưu thông tại khu vực.
Ở góc độ pháp lý, một số ý kiến cho rằng việc thu phí hoặc kiểm soát quá mức tại eo biển quốc tế có thể làm dấy lên tranh cãi liên quan đến luật biển. Tuy nhiên, Iran dường như đang tận dụng vị trí địa lý chiến lược để tạo thêm lợi thế trong bối cảnh chịu nhiều sức ép từ bên ngoài.
Diễn biến lần này cho thấy eo biển Hormuz không chỉ là tuyến vận tải đơn thuần mà còn là “quân bài” địa chính trị quan trọng. Khi các bên liên quan chưa tìm được tiếng nói chung, mọi thay đổi tại đây đều có thể trở thành yếu tố kích hoạt biến động lớn trên thị trường toàn cầu.
