Nga cảnh báo can thiệp quân sự ở Venezuela, tung tích ông Maduro vẫn còn rất mơ hồ
Bộ Ngoại giao Nga ngày 3/1 kêu gọi các bên làm rõ ngay lập tức tung tích của Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và phu nhân, sau khi Mỹ tuyên bố đã bắt giữ hai nhân vật này trong một chiến dịch quân sự.
Phát biểu của Moscow được đăng tải trên Dân trí, nhấn mạnh Nga “quan ngại sâu sắc” và “phản đối mạnh mẽ” hành động vũ trang mà phía Mỹ thực hiện, cho rằng đây là hành vi can thiệp, vi phạm chủ quyền quốc gia độc lập và đi ngược luật pháp quốc tế.
Nga kêu gọi giải quyết khủng hoảng bằng đối thoại, đồng thời bày tỏ sẵn sàng hỗ trợ ngoại giao nếu cần thiết. Theo tuyên bố, Đại sứ quán Nga tại Caracas vẫn hoạt động bình thường và duy trì liên lạc với chính quyền sở tại, trong khi lập trường của Moscow là ủng hộ Venezuela tự quyết định vận mệnh quốc gia, phản đối mọi can thiệp từ bên ngoài.
Cùng ngày, Reuters dẫn lời Tổng thống Mỹ Donald Trump nói Washington đã tiến hành cuộc tấn công quy mô lớn vào Venezuela và bắt giữ ông Maduro cùng phu nhân rồi đưa ra khỏi nước, nhưng đến nay chưa có xác nhận độc lập về địa điểm hay tình trạng thực sự của nhà lãnh đạo Venezuela, khiến nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế yêu cầu minh bạch thông tin.
Phía Caracas đã phản ứng gay gắt, ban bố tình trạng khẩn cấp, yêu cầu Mỹ cung cấp bằng chứng về tính mạng và nơi giam giữ Tổng thống Maduro. Cộng đồng quốc tế đồng loạt lên tiếng, trong đó Iran, Cuba, Cuba kêu gọi phản ứng khẩn cấp, Brazil mô tả hành động của Mỹ là vượt “lằn ranh không thể chấp nhận”, Colombia điều động lực lượng vũ trang tới biên giới do lo ngại dòng người tị nạn gia tăng, đồng thời xuất hiện lời kêu gọi họp khẩn Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc để thảo luận về khủng hoảng.
Về khía cạnh pháp lý quốc tế, nếu việc bắt giữ được xác nhận, hành động này có thể kéo theo cáo buộc Mỹ vi phạm Hiến chương Liên Hợp Quốc về cấm sử dụng vũ lực chống lại chủ quyền lãnh thổ của quốc gia khác, trừ trường hợp tự vệ hoặc được HĐBA cho phép.
Ở chiều ngược lại, Washington nhiều khả năng sẽ bảo vệ lập trường bằng các cáo buộc hình sự và trừng phạt kinh tế đã áp dụng với chính quyền Maduro trong nhiều năm qua. Theo thông tin công khai từ Bộ Tài chính Mỹ trước đây, ông Maduro từng bị đưa vào danh sách trừng phạt vì cáo buộc tham nhũng, rửa tiền và liên quan hoạt động buôn ma túy quốc tế. Nếu bị truy tố tại Mỹ, các tội danh có thể bao gồm âm mưu phân phối ma túy quy mô lớn (liên quan “narco-terrorism”), rửa tiền xuyên quốc gia, tham nhũng và vi phạm lệnh trừng phạt, với khung hình phạt theo luật Mỹ có thể lên tới hàng chục năm tù, thậm chí chung thân tùy mức độ chứng cứ và cáo buộc cụ thể.
Ngoài án tù, bị cáo còn có thể đối mặt các chế tài bổ sung như tịch thu tài sản liên quan hành vi phạm tội, phong tỏa tài sản toàn cầu trong hệ thống tài chính Mỹ và đồng minh, cấm nhập cảnh vĩnh viễn vào Mỹ, cùng các khoản phạt tiền lớn theo từng tội danh. Nga không đề cập vấn đề mức phạt trong tuyên bố ngoại giao, nhưng việc bổ sung thông tin về hậu quả pháp lý và hình phạt tiềm tàng là cần thiết để phản ánh toàn diện bối cảnh khủng hoảng.
Động thái của Moscow cho thấy cạnh tranh ảnh hưởng địa chính trị ngày càng căng thẳng giữa các cường quốc tại Mỹ Latin, trong khi sự thiếu minh bạch về tung tích ông Maduro đang trở thành điểm nóng ngoại giao đầu năm, làm dấy lên nguy cơ leo thang đối đầu quốc tế nếu không sớm được xác thực và giải quyết bằng các kênh đối thoại đa phương.
