Giá dầu thế giới bị ‘níu chân’: Trung Quốc tung đòn bất ngờ khiến thị trường đảo chiều
Giữa lúc căng thẳng Trung Đông đẩy giá xăng dầu vào trạng thái báo động, Trung Quốc bất ngờ giảm mạnh nhập khẩu dầu, tạo cú xoay chiều khiến giá dầu thế giới chưa thể tăng sốc như dự báo.
Theo báo Dân trí, trong hơn 60 ngày kể từ khi căng thẳng tại Trung Đông bùng phát, thị trường dầu mỏ toàn cầu vẫn duy trì trạng thái bình ổn đáng kinh ngạc. Trước đó, giới giao dịch từng đặt cược vào khả năng dầu thô vượt mốc 100 USD/thùng khi các tuyến vận tải huyết mạch liên tục bị gián đoạn.
Tuy nhiên, thực tế lại đi ngược hoàn toàn với các dự báo bi quan nhất. "Bàn tay vô hình" từ Trung Quốc đã xuất hiện, làm thay đổi hoàn toàn cục diện năng lượng. Trong khi các nước ráo riết tìm nguồn cung thay thế, Bắc Kinh lại chọn cách "hãm phanh" nhu cầu tiêu thụ với quy mô chưa từng có.
Số liệu từ Reuters cho thấy, nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc trong tháng 4 đã giảm sâu 20% so với cùng kỳ năm ngoái. Lượng hàng nhập về chỉ đạt 38,5 triệu tấn, mức thấp kỷ lục tính từ giữa năm 2022. Đây được coi là một cú sốc lớn đối với các quốc gia xuất khẩu.
Đồng quan điểm, công ty phân tích Vortexa ước tính lượng dầu mua ngoài của quốc gia này hiện chỉ quanh mức 8,2 triệu thùng/ngày. So với thời điểm trước chiến sự, con số này đã bốc hơi khoảng 3,5 triệu thùng. Mức sụt giảm này tương đương tổng nhu cầu mỗi ngày của Nhật Bản.
Tác động từ động thái của Trung Quốc nhanh chóng lan tỏa sang thị trường dầu vật chất. Một hiện tượng hiếm hoi đã xảy ra khi các tập đoàn dầu khí quốc doanh nước này bắt đầu bán ngược các lô hàng của mình cho đối tác tại châu Á và châu Âu do dư thừa nội địa.
Hệ quả trực tiếp là mức phí chênh lệch giá dầu đã sụt giảm mạnh. Theo Bloomberg, những lô dầu từng bị hét giá cao hơn 30 USD/thùng vào đầu tháng 4 nay chỉ còn mức chênh lệch khoảng 1 USD. Thậm chí, thị trường đã ghi nhận những giao dịch được thực hiện dưới mức giá niêm yết.
Bí mật đằng sau khả năng "án binh bất động" của Trung Quốc nằm ở kho dự trữ chiến lược khổng lồ. Bắc Kinh hiện sở hữu khoảng 1,4 tỷ thùng dầu, áp đảo hoàn toàn so với con số 400 triệu thùng của Mỹ. Nguồn lực này cho phép họ ngừng mua đuổi mà không lo tổn hại kinh tế.
Bên cạnh đó, chính sách điều hành nội địa cũng được thắt chặt. Trung Quốc đã hạn chế tối đa việc xuất khẩu các sản phẩm tinh chế như xăng và nhiên liệu bay. Hành động này đưa lượng xuất khẩu nhiên liệu tháng 4 chạm mức thấp nhất trong vòng một thập kỷ qua.
Sự trỗi dậy của xe điện và hệ thống giao thông công cộng hiện đại cũng góp phần giảm bớt áp lực năng lượng. Theo IEA, nhu cầu tiêu thụ dầu thực tế tại đây đã bắt đầu giảm nhẹ trong tháng 3 và tháng 4, tạo ra tấm đệm giảm xóc hiệu quả trước các biến động quốc tế.
Lợi thế đặc thù của Trung Quốc còn đến từ ngành công nghiệp hóa dầu dựa trên than đá. Khi giá dầu thô tăng cao, các nhà máy "than hóa chất" lập tức phát huy ưu thế cạnh tranh. Các cơ sở này đã chạy hết công suất, thay thế đáng kể nguyên liệu từ dầu mỏ truyền thống.
Vị thế của Trung Quốc hiện nay cho phép họ nắm quyền chủ động trong các cuộc đàm phán giá. Khi Saudi Aramco nâng phí chênh lệch dầu Arab Light sang châu Á lên mức kỷ lục 19,5 USD/thùng, các doanh nghiệp Trung Quốc đã phản ứng bằng cách cắt giảm mạnh đơn hàng.
Các báo cáo mới nhất chỉ ra rằng, lượng dầu từ Saudi Arabia xuất sang Trung Quốc trong tháng 5 có thể giảm tới một nửa. Thay vì chấp nhận giá cao, quốc gia tỷ dân đang dịch chuyển dòng tiền sang các nguồn cung rẻ hơn từ khu vực Trung Á như Kazakhstan.
Không chỉ dừng lại ở dầu thô, nhu cầu đối với các loại khí đốt cũng ghi nhận xu hướng đi xuống. Nhập khẩu khí tự nhiên trong tháng 3 giảm 11%, trong khi mặt hàng LNG nhập khẩu cũng lao dốc tới 22%, cho thấy sự tính toán kỹ lưỡng của Bắc Kinh.
Thị trường tài chính đang dần phải chấp nhận một thực tế mới: Trung Quốc không còn đơn thuần là một bên mua hàng. Với những chiến lược linh hoạt và nguồn dự trữ dồi dào, quốc gia này đã trở thành nhân tố định đoạt xu hướng giá dầu trong các giai đoạn khủng hoảng.
