Rời eo biển Hormuz sang Biển Đỏ: Tuyến vận tải dầu khí toàn cầu rơi vào ‘tử địa’ mới?
Việc dịch chuyển dòng dầu từ eo biển Hormuz sang Biển Đỏ đang đối mặt với hiểm họa khôn lường khi Iran và lực lượng Houthi liên tục gia tăng đe dọa. Viễn cảnh nguồn cung đứt gãy cùng mức giá dầu kỷ lục 150 USD/thùng đang trở thành nỗi ám ảnh thực tế.
Theo Reuters, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang đẩy thị trường năng lượng vào tình trạng báo động đỏ. Suốt 3 tuần qua, các vụ tấn công tàu thương mại đã khiến eo biển Hormuz gần như tê liệt đối với tàu chở dầu. Tình thế này buộc các quốc gia phải tìm kiếm lộ trình thay thế để duy trì dòng chảy dầu thô.
Một trong những lựa chọn trọng yếu là chuyển hướng vận tải qua Biển Đỏ. Tập đoàn Saudi Aramco vừa thông báo kế hoạch chuyển dịch hàng triệu thùng dầu thô sang đường ống dẫn tới cảng Yanbu. Theo dữ liệu từ Kpler, lượng dầu bốc dỡ tại cảng này trong tháng 3 đã tăng đột biến, gấp hơn hai lần mức trung bình năm ngoái.
Tuy nhiên, "phao cứu sinh" này đang đứng trước rủi ro bị đánh chìm. Ngày 16/3, phía Iran bất ngờ tuyên bố các cơ sở hải quân của Mỹ tại Biển Đỏ là mục tiêu tấn công. Hãng thông tấn Fars dẫn lời bộ chỉ huy quân sự nước này khẳng định: "Sự hiện diện của tàu sân bay Mỹ Gerald R. Ford ở Biển Đỏ được coi là mối đe dọa với Iran. Do đó, các trung tâm hậu cần và dịch vụ hỗ trợ nhóm tàu trên tại Biển Đỏ bị coi là mục tiêu tiềm năng".
Thực tế, sự bất ổn tại đây không phải là mới. David Oxley, kinh tế trưởng tại Capital Economics, nhận định Biển Đỏ vốn “không phải là khu vực ổn định về địa chính trị” ngay cả trước khi xung đột nổ ra vào cuối tháng 2. Cuối năm 2023, lực lượng Houthi từng tấn công tàu bè để phản đối chiến dịch của Israel tại Gaza.
Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh cảnh báo mức độ đe dọa đã tăng lên "đáng kể". Cơ quan này nhấn mạnh: “Nhóm này có khả năng và đã thể hiện ý định tấn công trên biển trong khu vực”. Đồng quan điểm, nguồn tin từ Israel chia sẻ trên CNN về nguy cơ các tay súng Houthi có thể thực hiện tấn công trực diện.
Dù sở hữu công suất vận chuyển tối đa khoảng 7 triệu thùng dầu mỗi ngày, hệ thống đường ống của Arab Saudi vẫn không thể khỏa lấp khoảng trống. Con số này chỉ bù đắp được gần một nửa so với lưu lượng 150 triệu thùng từng đi qua eo Hormuz trước đây. Sự thiếu hụt này gây áp lực nặng nề lên nguồn cung toàn cầu.
Giới phân tích lo ngại nếu Biển Đỏ tiếp tục bất ổn, giá dầu Brent có thể phi mã lên mức 130-150 USD/thùng. Chuyên gia Naveen Das từ Kpler nhận định: "Nếu tàu chở dầu Saudi bị tấn công ở Biển Đỏ, đây là tín hiệu với thị trường rằng mọi tuyến vận chuyển thay thế đều bị nhắm tới".
Hệ lụy của việc giá dầu neo cao sẽ lan rộng tới mọi ngóc ngách của nền kinh tế, từ chi phí thực phẩm đến giá vé máy bay. Trong khi đó, các hãng vận tải container đã chủ động né tránh khu vực này. Peter Sand từ Xeneta ước tính 90% công suất container đã chuyển hướng vòng qua Mũi Hảo Vọng ở Nam Phi.
Dù nỗ lực duy trì tuyến đường "nhanh và hiệu quả nhất", gã khổng lồ Maersk cũng phải đình chỉ các chuyến tàu qua Biển Đỏ vào đầu tháng 3. Đại diện Freightos, ông Judah Levine, cho rằng thời điểm tàu thuyền có thể quay lại lộ trình này an toàn hiện vẫn là một dấu hỏi lớn chưa có lời giải.
Chi phí bảo hiểm tăng vọt trở thành rào cản ngăn tàu thuyền trở lại. Peter Sand kết luận: "Dù chưa có cuộc tấn công trực tiếp nào từ lực lượng Houthi từ khi xung đột tại Trung Đông bắt đầu, chỉ riêng lời đe dọa cũng đủ khiến tàu container phải tránh xa".
