Giá dầu vượt 100 USD/thùng: Tại sao kho dự trữ khẩn cấp khổng lồ vẫn không thể ‘cứu’ thị trường?
Bất chấp đợt can thiệp quy mô nhất lịch sử từ IEA với 400 triệu thùng dầu được xả kho, giá dầu thô vẫn không ngừng tăng trên mốc 100 USD. Sự bất lực của nguồn cung dự trữ trước ‘điểm nghẽn’ Hormuz đang đẩy thị trường vào kịch bản tồi tệ chưa từng có.
Theo Reuters, ngày 11/3, Tổ chức Năng lượng Thế giới (IEA) đã kích hoạt đợt xả kho dự trữ khẩn cấp lớn nhất từ trước đến nay. Theo thỏa thuận, 400 triệu thùng dầu sẽ được tung ra thị trường nhằm đối phó với tình trạng gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng do xung đột tại khu vực Trung Đông.
Mỹ dẫn đầu chiến dịch này khi Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright tuyên bố giải phóng 172 triệu thùng trong vòng 120 ngày. Nhật Bản cũng xác nhận sẽ đơn phương xả kho chiến lược từ ngày 16/3. Tuy nhiên, phản ứng của thị trường lại đi ngược lại kỳ vọng khi giá dầu Brent có thời điểm vượt ngưỡng 100 USD/thùng.
Dưới góc nhìn chuyên gia, lượng dầu xả ra dù lớn nhưng vẫn quá ít so với nhu cầu thực tế. Daniel Raimi từ Resources for the Future nhận định: "Tác động không phải là bằng không, nhưng có lẽ sẽ khá nhỏ". Ông dẫn chứng mỗi ngày thế giới giao dịch tới 100 triệu thùng dầu.
Trong khi đó, xung đột đã quét sạch khoảng 15 triệu thùng dầu mỗi ngày khỏi thị trường trong 10 ngày qua. Josh Young, Giám đốc đầu tư Bison Interests, cho rằng lượng dầu dự trữ "sẽ không đủ" để bù đắp. Thậm chí, việc xả kho vào lúc này thực tế lại đang có lợi cho đà tăng giá.
Michael Lynch, Chủ tịch Strategic Energy & Economic Research, ước tính xung đột Iran đã làm thất thoát 175 triệu thùng kể từ cuối tháng 2. Hiện tại, dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz gần như tê liệt, chỉ còn khoảng 1 triệu thùng mỗi ngày được xuất qua cảng Yanbu của Arab Saudi.
Theo ông Lynch, 400 triệu thùng chỉ đủ đáp ứng cho hơn ba tuần chiến sự ngắn ngủi. "Điều đó có lẽ đang khiến nhiều người nghiêng về xu hướng giá dầu tăng", Lynch phân tích. Điều này cho thấy tâm lý lo ngại về sự thiếu hụt dài hạn đang lấn át các biện pháp can thiệp tạm thời.
Một rào cản khác chính là tốc độ đưa dầu vào lưu thông. Nhà phân tích Saul Kavonic ước tính quá trình phân bổ có thể mất từ 60 đến 90 ngày. "Với việc nguồn cung đang gián đoạn nghiêm trọng nhất hơn 50 năm, chúng ta cần rất nhiều dầu nhanh chóng", ông nhấn mạnh.
Fawad Razaqzada từ StoneX cho rằng thị trường đã "chiết khấu" sẵn thông tin xả kho vào giá từ trước. Do đó, thông báo của IEA không tạo ra cú sốc giảm giá như kỳ vọng. Thay vào đó, giới đầu tư bắt đầu lo sợ về việc các công cụ dự phòng đang dần cạn kiệt.
Giáo sư Gregor Semieniuk lưu ý việc rút dầu khiến nguồn dự trữ chiến lược hao hụt, gây nguy hiểm nếu tắc nghẽn tại Hormuz kéo dài. Josh Young cũng đồng tình rằng quyết định này làm giảm các lựa chọn đối phó của IEA nếu eo biển tiếp tục bị đóng cửa trong tương lai.
Lịch sử từng chứng kiến kịch bản tương tự vào năm 2022. Khi IEA tung 60 triệu thùng dầu sau xung đột Ukraine, giá dầu lập tức vọt lên 113 USD trước khi hạ nhiệt. Hiện tại, sự bi quan của thị trường đang chiếm ưu thế khi các tín hiệu quân sự vẫn cực kỳ căng thẳng.
Hôm 11/3, IRGC tuyên bố sẽ không để "dù chỉ một lít dầu" qua eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo giá có thể chạm mốc 200 USD. IEA thừa nhận thế giới đang đối mặt gián đoạn nguồn cung lớn nhất lịch sử khi các nước Vùng Vịnh cắt giảm 10 triệu thùng mỗi ngày.
Chủ tịch Rapidan Energy Group, Bob McNally, cảnh báo: "Trừ khi giao thông qua Eo biển Hormuz nối lại sớm và liên tục, việc xả dầu từ kho dự trữ chiến lược sẽ chỉ hỗ trợ ngắn ngủi trước khi giá tiếp tục tăng cao". Việc phục hồi khai thác thượng nguồn có thể mất nhiều tháng.
Thị trường đang kỳ vọng vào một giải pháp gốc rễ thay vì các "liều thuốc" tạm thời. Chuyên gia Maksim Sonin khẳng định xả dự trữ không phải "giải pháp thần kỳ". Giá dầu được dự báo có thể vượt 150 USD, thậm chí 200 USD nếu tình trạng thiếu hụt 20% nguồn cung không được giải quyết.
