Xung đột Trung Đông đẩy giá nhiên liệu Jet A-1 tăng phi mã, buộc Cục Hàng không Việt Nam đề xuất cơ chế phụ thu khẩn cấp. Theo kịch bản mới, mỗi vé máy bay nội địa có thể gánh thêm tới 553.000 phí nhiên liệu để hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và hành khách.
Theo báo Dân Việt, giá nhiên liệu hàng không thế giới đang biến động khó lường do tác động trực tiếp từ các cuộc xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông. Theo dữ liệu từ Cục Hàng không Việt Nam, giá Jet A-1 bình quân trong tháng 3 duy trì ở mức 190 – 200 USD/thùng, nhưng đã bất ngờ vọt lên ngưỡng 234,3 USD/thùng vào ngày 24/3.
Bên cạnh đà tăng về giá, mức phụ thu vật lý cũng đã vượt ngưỡng 30 USD/thùng. Diễn biến này phản ánh tình trạng khan hiếm nguồn cung trầm trọng và chi phí cung ứng đang leo thang từng ngày. Thực tế này gây áp lực cực lớn lên hệ thống tài chính của các đơn vị vận tải hàng không trong nước.
Hiện nay, chi phí nhiên liệu đang chiếm tỷ trọng khoảng 35-40% tổng chi phí khai thác của các hãng bay. Nếu giá dầu duy trì quanh mức 200 USD/thùng, chi phí vận hành doanh nghiệp sẽ đội lên khoảng 40% so với thời điểm trước xung đột. Trong khi đó, giá vé nội địa hiện vẫn bị khống chế bởi trần giá tối đa theo Luật Giá.
Trước tình hình này, ông Đỗ Hồng Cẩm, Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam cho biết, hành khách mua vé máy bay sẽ có mức phụ thu được tính trên chi phí nhiên liệu JA-1, xăng dầu thực tế tương ứng với các mức giá dầu khác nhau trên các nhóm đường bay nội địa theo cự ly vận chuyển.
Cục Hàng không cảnh báo nếu không có cơ chế bù đắp, các hãng bay sẽ phải cắt giảm đường bay, dẫn đến nguy cơ mất lượt cất, hạ cánh (slot bay) quốc tế. Do đó, việc áp dụng phụ thu nhiên liệu được xem là giải pháp phù hợp với thông lệ quốc tế để duy trì mạng lưới bay.
Theo đề xuất, mức giá dầu Jet A-1 khởi điểm để tính phụ thu là 100 USD/thùng. Đây là con số dựa trên mức giá ổn định trung bình của hai năm gần nhất (năm 2024 khoảng 96 USD/thùng và năm 2025 là 87 USD/thùng), giúp doanh nghiệp có thể tự cân đối hoạt động.
Cụ thể, với đường bay ngắn (500 - 850km) như Hà Nội - Đà Nẵng, nếu giá dầu ở mức 180 USD/thùng, khách trả thêm 206.000 đồng/vé. Khi giá chạm mốc 220 USD/thùng, mức phụ thu sẽ tăng lên 297.000 đồng/vé.
Ở nhóm đường bay trung bình (1.000 - 1.280km) như trục Hà Nội - TP.HCM, mức phụ thu dao động từ 311.000 đồng đến 450.000 đồng/vé tùy theo khung giá nhiên liệu từ 180 - 220 USD/thùng.
Riêng các đường bay dài trên 1.280km như Hà Nội - Phú Quốc, hành khách có thể phải chi thêm từ 383.000 đến tối đa 553.000 đồng/vé. Đây là mức phụ thu cao nhất trong kịch bản giá dầu biến động mạnh.
Về cách thức quản lý, ông Cẩm khẳng định: “Mức phụ thu sẽ được công bố định kỳ dựa trên báo cáo giá nhiên liệu từ các doanh nghiệp cung ứng trong nước, tham chiếu theo giá giao dịch Jet A-1 tại thị trường Singapore”.
Lộ trình áp dụng cơ chế này dự kiến kéo dài trong 3 tháng, từ ngày 1/4 đến 30/6/2026. Sau giai đoạn này, cơ quan chức năng sẽ tổng kết và đánh giá tình hình thực tế để quyết định các bước tiếp theo tùy theo diễn biến chiến sự tại Trung Đông.
Chính sách này được thiết kế dựa trên nguyên tắc doanh nghiệp và người tiêu dùng cùng chia sẻ 50% gánh nặng chi phí phát sinh. Việc triển khai khẩn cấp nhằm ứng phó với các biến động bất thường, bảo đảm ổn định vận tải và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
