Chuyện chưa kể về nhà Nho cuối cùng của Việt Nam: Gia đình danh tiếng, con cháu đều thành đạt
Từ một gia đình Nho học truyền thống, GS.AHLĐ Vũ Khiêu để lại không chỉ di sản học thuật lớn mà còn một gia phong trí thức bền bỉ, nhiều thế hệ con cháu tiếp nối con đường tri thức và cống hiến xã hội.
Theo báo Dân Việt, cố Giáo sư (GS), Anh hùng lao động (AHLĐ) Vũ Khiêu (1916 – 2021) là gương mặt ưu tú của văn hóa Việt Nam đương đại. Ông không chỉ đặt nền móng cho ngành xã hội học Việt Nam với vai trò Viện trưởng đầu tiên của Viện Xã hội học mà còn sở hữu hàng loạt danh hiệu cao quý như Giải thưởng Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập hạng nhất.
Sinh ra trong gia tộc Đặng Vũ có truyền thống hiếu học, GS Vũ Khiêu được người đương thời kính trọng gọi là “nhà Nho cuối cùng, nhà văn hoá lớn của đất nước”. Theo GS.TS Đặng Vũ Cảnh Khanh (con trai ông), gia đình luôn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Nho giáo. Theo ông, việc học hành và tôn trọng chữ nghĩa được xem là nếp sống, là một thứ “nghiệp” tự thân.
GS Vũ Khiêu có 4 người con đều ghi dấu ấn đậm nét ở các lĩnh vực khác nhau. Con gái cả Đặng Thị Quỳnh Khanh là cử nhân sử học. Con trai thứ hai là GS.TS Đặng Vũ Cảnh Khanh, chuyên gia xã hội học. Người con thứ ba Đặng Vũ Hạ là kỹ sư vô tuyến điện và con trai út Đặng Vũ Hoa Thạch là họa sĩ tài năng.
Trong các người con, GS.TS Đặng Vũ Cảnh Khanh nổi bật với vai trò nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thanh niên. Ông được đánh giá là một trí thức đa tài khi vừa nghiên cứu khoa học xã hội, vừa am tường nghệ thuật từ vẽ tranh, thư pháp đến sáng tác thơ và chơi piano. Vợ ông, GS.TS Lê Thị Quý, cũng là chuyên gia đầu ngành về giới và gia đình.
Tiếp nối dòng máu trí thức, TS Đặng Vũ Cảnh Linh (con trai GS Cảnh Khanh) hiện là Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thanh niên. Trong ký ức của anh, ông nội vừa là thầy, vừa là tri âm. Những năm tháng bố mẹ tu nghiệp nước ngoài, chính GS Vũ Khiêu là người trực tiếp uốn nắn, chỉ dạy anh từ thuở ấu thơ.
TS Cảnh Linh bồi hồi nhớ lại: "Tôi vẫn nhớ như in những điều ông đã dạy mình. Những bài học của ông rất nghiêm khắc. Ông dạy kiến thức nhưng ông luôn coi trọng chuyện đạo đức con người. Từ bé đến khi lớn lên ông luôn dạy tôi sống như thế nào mà theo quan niệm Nho giáo phải như bậc chính nhân quân tử, sống đàng hoàng, có ích, cống hiến cho xã hội. Đó là những bài học ông nội dạy cho tôi".
Dù sinh ra trong gia đình danh gia vọng tộc, các hậu duệ của GS Vũ Khiêu đều thấm nhuần tư tưởng độc lập. Gia đình luôn duy trì nề nếp dặn dò con cháu phải "tự thân vận động" để đạt được thành công. Sự hỗ trợ từ thế hệ trước chủ yếu nằm ở việc truyền cảm hứng và định hướng đạo đức thay vì sự can thiệp, nâng đỡ.
"Ông và bố mẹ luôn chỉ dạy con cháu nhưng con cháu phải tự cố gắng vươn lên, cống hiến cho xã hội và được xã hội ghi nhận rồi thành công chứ không có chuyện đỡ đầu giúp. Cả cuộc đời ông nội tôi, bố mẹ tôi đã dành tình yêu cho công việc, là tấm gương sáng để con cháu chúng tôi sau này noi theo”, TS Cảnh Linh khẳng định về giá trị cốt lõi của gia đình.
