Việt Nam có thể hứng siêu bão như Yagi 7 năm/lần: Kịch bản khí hậu mới cảnh báo gì?
Theo kịch bản biến đổi khí hậu cập nhật năm 2025, Việt Nam có thể đối mặt với siêu bão mạnh tương đương Yagi trung bình 7 năm/lần nếu nhiệt độ toàn cầu tăng 4 độ C. Nguy cơ mưa cực đoan, nắng nóng và nước biển dâng cũng đặt ra nhiều thách thức.
Kịch bản biến đổi khí hậu 2025 hé lộ nguy cơ siêu bão
Theo kịch bản mới, tần suất xuất hiện siêu bão có cường độ tương đương Yagi năm 2024 tại Việt Nam có thể tăng theo mức nóng lên toàn cầu. Nếu nhiệt độ trung bình toàn cầu cao hơn 2 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, chu kỳ xuất hiện được tính toán ở mức trung bình 13 năm một lần.
Khi mức nóng lên đạt 3 độ C, tần suất này có thể rút xuống còn 9 năm một lần. Trong kịch bản nhiệt độ toàn cầu tăng 4 độ C, khoảng cách giữa các lần xuất hiện siêu bão tương đương Yagi có thể còn 7 năm. Đây là những kịch bản giả định, không phải dự báo thời điểm một cơn bão cụ thể hình thành hoặc đổ bộ.
Xét theo khu vực trong kịch bản nóng lên 4 độ C, miền Bắc có thể chịu ảnh hưởng của siêu bão với tần suất trung bình 13 năm một lần, trong khi miền Trung là 16 năm một lần. Ở miền Nam, tần suất được tính toán thấp hơn đáng kể, khoảng 133 năm một lần.
Nắng nóng gia tăng, mưa cực đoan có thể diễn biến phức tạp
Bên cạnh nguy cơ siêu bão, kịch bản phát thải cao dự tính số ngày nắng nóng tại Việt Nam có thể tăng thêm hơn 50 ngày vào cuối thế kỷ 21. Số ngày nắng nóng gay gắt cũng có khả năng tăng khoảng 20 ngày. Trái lại, số ngày rét đậm, rét hại tại miền Bắc và Bắc Trung Bộ được dự tính giảm mạnh.
Diễn biến mưa cũng là vấn đề đáng lưu ý. Theo kịch bản cập nhật, lượng mưa cực đại trong một ngày và trong năm ngày liên tiếp có thể tăng khoảng 30-40% tại Bắc Bộ và Nam Bộ. Số ngày mưa lớn được dự tính tăng đáng kể, đặc biệt ở Nam Bộ, làm gia tăng thách thức trong công tác quản lý rủi ro thiên tai.
Tại một số khu vực thuộc Bắc Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, số ngày có lượng mưa vượt 100mm có thể tăng 80-100% theo kịch bản phát thải cao. Những con số này cho thấy nguy cơ mưa lớn cực đoan cần được tính đến trong công tác phòng, chống thiên tai và xây dựng kế hoạch thích ứng.
Hà Nội, TP.HCM được đánh giá riêng về đảo nhiệt đô thị
Một điểm mới của kịch bản biến đổi khí hậu năm 2025 là lần đầu xây dựng nội dung chuyên sâu cho đô thị, tập trung vào Hà Nội và TP.HCM. Phân tích xem xét đồng thời tác động của tình trạng nóng lên toàn cầu và quá trình đô thị hóa đối với nhiệt độ, nắng nóng, hiệu ứng đảo nhiệt đô thị và mưa cực đoan.
Theo các kịch bản, biến đổi khí hậu có thể tác động đến nhiều lĩnh vực nhạy cảm, bao gồm sức khỏe cộng đồng, hoạt động sản xuất lúa và kết cấu công trình. Việc đánh giá riêng các đô thị lớn giúp làm rõ những nhóm rủi ro cần được xem xét trong quy hoạch và quản lý phát triển đô thị.
Mực nước biển có thể dâng tới 63,7cm vào năm 2100
Ngoài các hiện tượng thời tiết cực đoan, mực nước biển dâng cũng là thách thức được đề cập trong kịch bản mới. Đến năm 2100, mực nước biển dâng trung bình được ước tính khoảng 46,1cm theo kịch bản phát thải thấp và có thể đạt 63,7cm trong kịch bản phát thải cao.
Các mức tính toán này cho thấy kết quả có thể khác biệt đáng kể tùy theo kịch bản phát thải. Vì vậy, việc đánh giá tác động của biến đổi khí hậu cần gắn với điều kiện và mục tiêu sử dụng cụ thể, thay vì xem một con số đơn lẻ là kết quả chắc chắn sẽ xảy ra.
Kịch bản khí hậu không phải dự báo thời tiết
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã công bố phiên bản cập nhật năm 2025, đồng thời tích hợp tài liệu vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về biến đổi khí hậu. Kịch bản cung cấp cơ sở khoa học phục vụ quản lý, hoạch định chính sách, quy hoạch, đánh giá rủi ro và chủ động thích ứng với những thay đổi khí hậu trong tương lai.
PGS.TS Phạm Thị Thanh Ngà nhấn mạnh, kịch bản biến đổi khí hậu không phải là dự báo thời tiết hay dự báo khí hậu. Đây là những giả định có cơ sở khoa học, mô tả các xu hướng có thể xảy ra dựa trên mối quan hệ giữa hoạt động kinh tế - xã hội, phát thải khí nhà kính, biến đổi khí hậu và mực nước biển dâng.
Do đó, khi khai thác kịch bản, các cơ quan và đơn vị cần cân nhắc phạm vi bất định, đồng thời lựa chọn phương án phù hợp với mục tiêu nghiên cứu, quy hoạch hoặc quản lý rủi ro. Các con số về siêu bão, nắng nóng và mực nước biển dâng phản ánh những khả năng trong các điều kiện giả định khác nhau, không khẳng định chắc chắn diễn biến khí hậu trong tương lai.
