Trung Quốc công bố tốc độ kinh hoàng của dòng bùn đá trong trận lũ quét ở Nepal, không ai có thể chạy thoát
Nghiên cứu mới của các nhà khoa học Trung Quốc cho thấy dòng lũ bùn đá quét qua khu vực biên giới Tây Tạng từng đạt khủng khiếp, có thể quét sạch tất cả những gì nó cuốn qua.
Một nhóm chuyên gia thuộc Viện Môi trường và Rủi ro Núi, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS), đã thực hiện nghiên cứu độc lập về diễn biến của trận lũ quét xảy ra tại khu vực Trung Quốc - Nepal.
Kết quả được công bố trên tạp chí Dương Tử cho thấy dòng bùn đá khi tràn đến trạm kiểm soát biên giới cảng Cát Long (Gyirong Port), thuộc Tây Tạng, có vận tốc bề mặt lên tới 19 m/giây, tương đương khoảng 68 km/h.
Mức vận tốc này cao hơn đáng kể so với tốc độ trung bình của dòng lũ và thậm chí vượt xa vận tốc tối đa mà vận động viên Usain Bolt từng đạt được khi lập kỷ lục thế giới chạy 100 m năm 2009.
Điều đáng lo ngại là dòng chảy không mất quá nhiều tốc độ khi tiếp tục di chuyển về phía Nepal. Các tính toán cho thấy tại một cây cầu trên sông Trishuli, cách khu vực biên giới khoảng 52 km, vận tốc bề mặt của dòng lũ vẫn có thể đạt khoảng 11,7 m/giây.
Dòng lũ bùn đá ập vào trạm kiểm soát biên giới cảng Cát Long (Gyirong Port) ở Tây Tạng di chuyển với vận tốc bề mặt lên tới 19 mét/giây (khoảng 68 km/h).
Theo mô phỏng của nhóm nghiên cứu, dòng lũ cần khoảng 46-75 phút để đi từ khu vực biên giới tới vị trí này.
Tuy nhiên, các nhà khoa học lưu ý khoảng thời gian di chuyển nói trên không thể được xem đơn giản là “thời gian cảnh báo” dành cho người dân. Khả năng phát hiện thảm họa, truyền thông tin và tổ chức sơ tán có thể khiến thời gian phản ứng thực tế ngắn hơn nhiều.
Thảm họa hình thành qua chuỗi biến đổi cực nhanh
Nghiên cứu cho rằng thảm họa không phải là một hiện tượng đơn lẻ mà hình thành từ một chuỗi quá trình địa chất liên tiếp.
Khởi đầu là sự sụp đổ của khối sông băng ở khu vực Langtang Lirung, phía Nepal. Sau đó, vật chất nhanh chóng chuyển hóa qua nhiều dạng khác nhau, từ lở tuyết, dòng chảy vật liệu vụn đến lũ bùn và cuối cùng trở thành dòng lũ quét có sức tàn phá lớn.
Sự chuyển đổi xảy ra trong khoảng thời gian rất ngắn khiến khối vật chất khổng lồ có thể tăng tốc và cuốn theo đất đá trên đường di chuyển.
Các nghiên cứu bổ sung của CAS cũng cho rằng nguyên nhân cần được nhìn nhận trong bối cảnh biến động dài hạn của hệ thống sông băng. Những dấu hiệu tiền chấn động được cho là có vai trò trong quá trình dẫn tới sự cố, thay vì chỉ quy kết thảm họa cho một trận mưa lớn bất ngờ.
Hàng nghìn người thương vong, mất tích
Trận thiên tai gây hậu quả nghiêm trọng ở cả hai phía biên giới. Ít nhất 16 người được ghi nhận thiệt mạng tại Trung Quốc, trong khi tại Nepal, số người tử vong được cho là đã vượt 1.000. Hàng nghìn người khác vẫn chưa được xác định tung tích.
Trong lúc lực lượng chức năng tiếp tục chạy đua với thời gian để tìm kiếm người sống sót, Nepal đã đề nghị hỗ trợ quốc tế cho các hoạt động cứu hộ chuyên sâu.
Theo yêu cầu từ Kathmandu, Trung Quốc điều động 9 chuyên gia cứu hộ đường hầm sang Nepal. Nhiệm vụ của nhóm chuyên gia là hỗ trợ tìm kiếm hơn 100 công nhân được cho là đang mắc kẹt bên trong các đường hầm thuộc một dự án thủy điện.
Lược đồ diễn biến sự kiện. (Nguồn: SCMP, AI, VTC News).
Nepal cũng mở cửa cho các đội cứu hộ quốc tế tới hỗ trợ kỹ thuật. Trong số những người chưa được tìm thấy có hàng trăm công dân nước ngoài đến từ hơn 30 quốc gia.
Tăng cường cảnh báo nguy cơ thảm họa thứ cấp
Tại khu vực biên giới Trung Quốc, công tác khắc phục hậu quả được triển khai khẩn trương. Máy xúc và nhiều phương tiện cơ giới hạng nặng được huy động để xử lý lớp bùn đất có nơi dày tới khoảng 2 m, gây tê liệt tuyến đường dẫn tới cảng Cát Long.
Quân đội Tây Tạng cũng triển khai trực thăng vận chuyển hàng cứu trợ và thiết bị y tế đến những khu vực bị ảnh hưởng.
Bên cạnh hoạt động cứu hộ, lực lượng chức năng đặc biệt chú trọng nguy cơ xuất hiện thảm họa thứ cấp. Những dòng bùn đất lớn có thể chặn dòng chảy, hình thành các hồ nước tạm thời và tiềm ẩn nguy cơ vỡ bất ngờ.
Để theo dõi tình hình, các thiết bị giám sát bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo và quét laser được đưa vào sử dụng nhằm phát hiện những thay đổi rất nhỏ trên địa hình, qua đó hỗ trợ cảnh báo sớm và bảo đảm an toàn cho lực lượng cứu hộ.
Thảm họa lũ lụt ở Nepal khiến hàng nghìn người thiệt mạng và mất tích.
Trong khi đó, chính quyền Hong Kong và Macau lần lượt công bố các gói hỗ trợ từ quỹ cứu trợ thiên tai, trị giá 50 triệu HKD và 30 triệu nhân dân tệ. Tổng giá trị viện trợ được công bố tương đương hơn 10,8 triệu USD.
Những kết quả nghiên cứu mới không chỉ giúp làm rõ cách một khối sông băng có thể nhanh chóng biến thành dòng lũ bùn đá với tốc độ rất lớn, mà còn cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng hệ thống giám sát và cảnh báo sớm tại các khu vực miền núi có nguy cơ cao.
