Vì sao Hà Nội mưa lớn kéo dài gây ngập sâu trên diện rộng, cập nhật các điểm úng ngập mới nhất?
Mưa lớn kéo dài khiến tổng lượng mưa tại Hà Nội vượt 400mm, có nơi trên 500mm. Hệ thống thoát nước chịu áp lực lớn, trong khi mực nước sông Nhuệ và nhiều nguồn tiêu dâng cao, làm hàng loạt khu vực rút nước chậm.
Lượng mưa tại Hà Nội có nơi vượt 500mm
Những ngày qua, mưa lớn liên tiếp xuất hiện tại nhiều tỉnh, thành phố ở miền Bắc và miền Trung. Sáng 17/9, lũ trên các sông Bưởi, Yên ở Thanh Hóa; Hoàng Long, Đáy ở Ninh Bình; Bùi, Tích ở Hà Nội lên nhanh, vượt mức báo động và gây ngập lụt tại nhiều khu vực. Cơ quan khí tượng cảnh báo rủi ro thiên tai do lũ ở cấp 2-3.
Theo Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội, mưa xảy ra liên tục, trên diện rộng từ ngày 14/9 đến ngày 17/9. Tổng lượng mưa tích lũy tại nhiều khu vực đã vượt 400mm.
Một số điểm ghi nhận lượng mưa đặc biệt lớn như Yên Sở 570,8mm, Hai Bà Trưng 550,3mm. Mưa kéo dài khiến mực nước trong hệ thống cống, mương, hồ điều hòa và các tuyến tiêu luôn ở mức cao, làm giảm khả năng chứa, điều tiết và tiêu thoát nước.
Vì sao Hà Nội mưa lớn kéo dài nhiều ngày?
Theo TS Trương Bá Kiên, đợt mưa bắt đầu tại Trung Bộ rồi mở rộng ra Bắc Trung Bộ, đồng bằng Bắc Bộ và Hà Nội do nhiều hình thế thời tiết xuất hiện nối tiếp nhau.
Các yếu tố chính gồm dải hội tụ nhiệt đới, áp thấp nhiệt đới, hoàn lưu còn lại sau khi áp thấp nhiệt đới suy yếu và nguồn hơi ẩm lớn liên tục được đưa từ biển vào đất liền.
Trong các ngày 12-13/9, trục dải hội tụ nhiệt đới nằm qua Trung Bộ và hình thành một áp thấp nhiệt đới. Sự kết hợp giữa hội tụ gió với lượng ẩm lớn đã gây mưa mạnh tại Đà Nẵng, Huế, sau đó vùng mưa dịch chuyển lên Hà Tĩnh, Nghệ An và Thanh Hóa.
Dù áp thấp nhiệt đới đã suy yếu và tan, vùng hoàn lưu ẩm vẫn còn tồn tại, tiếp tục tạo điều kiện để mây gây mưa phát triển.
Từ khoảng ngày 14-16/9, trục dải hội tụ nhiệt đới dịch dần lên phía Bắc. Trọng tâm mưa theo đó chuyển từ Bắc Trung Bộ lên phía nam khu vực trung du Bắc Bộ, đồng bằng Bắc Bộ và Hà Nội.
Đáng chú ý, trong hai ngày 15-16/9, dải hội tụ nhiệt đới gần như ít dịch chuyển trên khu vực Bắc Bộ. Vì vậy, các điều kiện thuận lợi gây mưa được duy trì lâu hơn bình thường.
Một nguyên nhân khác là gió Đông đến Đông Nam hoạt động liên tục, đưa lượng lớn hơi ẩm từ Vịnh Bắc Bộ vào đất liền. Lớp không khí ẩm có độ dày lên tới vài nghìn mét. Khi vùng hội tụ ít di chuyển nhưng hơi ẩm vẫn được bổ sung, các đám mây đối lưu có thể liên tục hình thành trở lại sau khi suy yếu.
“Vì thế, đây không phải kiểu mưa lớn xảy ra trong một vài giờ rồi kết thúc, mà là tình trạng mưa lặp lại nhiều đợt trên cùng một khu vực trong nhiều ngày, khiến tổng lượng mưa tích lũy trở nên rất lớn”, TS Trương Bá Kiên thông tin.
Đô thị hóa làm gia tăng áp lực tiêu thoát nước
TS Trương Bá Kiên cho rằng, ngoài nguyên nhân khí tượng, quá trình đô thị hóa cũng góp phần khiến tình trạng ngập tại Hà Nội trở nên nghiêm trọng hơn.
Diện tích bê tông hóa ngày càng lớn làm giảm khả năng thấm nước tự nhiên. Trong khi đó, tại một số khu vực, hệ thống thoát nước, hồ điều hòa và không gian dự trữ nước chưa phát triển tương xứng với tốc độ đô thị hóa.
“Vì vậy, khi một lượng mưa rất lớn tích lũy trong nhiều ngày, khả năng tiêu thoát càng gặp khó khăn”, TS Kiên cho biết.
Khi mưa tiếp tục bổ sung nước vào thời điểm hệ thống thoát nước đã chịu tải cao, các khu vực đang tích nước càng khó rút. Mực nước tại các sông tiếp nhận nước tiêu cũng ở mức cao, hạn chế khả năng tiêu nước tự chảy và khiến thời gian ngập kéo dài.
Theo TS Trương Bá Kiên, đợt mưa lớn đang bước vào giai đoạn cuối. Từ đêm 17/9, phạm vi và cường độ mưa tại Hà Nội cùng khu vực đồng bằng Bắc Bộ sẽ giảm dần.
Ngày 18/9, thời tiết chủ yếu còn mưa rào và dông, không duy trì tình trạng mưa lớn liên tục trên diện rộng như những ngày trước. Tuy nhiên, mưa rào hoặc dông cục bộ vẫn có thể xuất hiện trong vài ngày tiếp theo.
Hà Nội còn 25 vị trí úng ngập vào trưa 17/9
Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội cho biết, đến 11h30 ngày 17/9, trên địa bàn do đơn vị quản lý còn 25 vị trí úng ngập.
Tại lưu vực sông Nhuệ, các vị trí còn ngập gồm:
-
Hầm chui dân sinh số 5, khu vực Km9+656;
-
Khu dân cư tổ dân phố 10P;
-
Khu nhà ở TT1, TT2;
-
Chân cầu HH2 Dương Nội;
-
Đường Quyết Thắng;
-
Bến xe Yên Nghĩa, đoạn từ bến xe đến ngã ba Ba La;
-
Nút giao Lương Thế Vinh - Tố Hữu;
-
Khu vực ngã ba số 246 đường Mỹ Đình;
-
Dương Đình Nghệ - Phạm Hùng, phía sau tòa nhà Keangnam;
-
Phố Trần Thái Tông;
-
Phố Phan Văn Trường, đoạn từ số nhà 25 đến 131, trước cổng Bộ Tư lệnh Hóa học;
-
Đường Phùng Hưng;
-
Hầm chui hữu sông Nhuệ;
-
Phố Doãn Kế Thiện;
-
Đường Lê Đức Thọ, khu vực quanh quảng trường Sân vận động Mỹ Đình.
Tại lưu vực sông Tô Lịch, các điểm còn úng ngập gồm:
-
Triều Khúc, đoạn từ ngõ 97 đến Ao Đình;
-
Đường Chiến Thắng;
-
Phố Đặng Trần Đức;
-
Phố Hoa Bằng;
-
Khu Tổng cục V, Bộ Công an;
-
Phố Đội Cấn và ngõ 100 Đội Cấn;
-
Phố Giang Văn Minh cùng các ngõ 36, 42;
-
Ngõ 165 Thái Hà;
-
Nguyễn Văn Trỗi.
Nhiều tuyến đường đã rút nước
Theo Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội, đến 9h ngày 17/9, một số vị trí đã rút nước hoặc chỉ còn ngập nhẹ khoảng 0,1m, phương tiện có thể lưu thông bình thường.
Các khu vực này gồm Dương Đình Nghệ, Phan Văn Trường, Phạm Hùng, Hoa Bằng, Trần Bình, đường Mỹ Đình, Nguyễn Trác tại chân cầu HH2, Nguyễn Văn Trỗi, Ngọc Hồi, Chiến Thắng, Tổng cục V Tân Triều, Đặng Trần Đức, tổ dân phố số 1 và 4 phường Yên Nghĩa, tổ dân phố 10P thuộc phường Phú La cũ, khu đô thị Văn Phú TT1-TT2, Yên Xá và Bến xe Yên Nghĩa.
Một số nơi vẫn ngập, nước đang rút nhưng giao thông còn khó khăn:
-
Các hầm 2, 5, 6 và hầm Km9+656 trên Đại lộ Thăng Long: ngập khoảng 0,3m;
-
Đường gom Đại lộ Thăng Long, đoạn từ cầu vượt An Khánh đến hầm 6: ngập 0,25m;
-
Khu vực cổng chào An Khánh: ngập trung bình 0,3m;
-
Tố Hữu, tại ngã ba Lương Thế Vinh: ngập 0,2m;
-
Triều Khúc: ngập 0,2m;
-
Quyết Thắng: ngập 0,2m;
-
Tây Mỗ: ngập 0,35m;
-
Phú Viên: ngập 0,25m;
-
Xuân Phương: ngập 0,35m;
-
Đường 32, đoạn cổng chào An Khánh: ngập 0,25m;
-
Đường Văn Tiến Dũng - Quốc lộ 32: ngập 0,25m;
-
Ngọa Long: ngập 0,25m;
-
Do Nha, đoạn từ số nhà 1 đến 122: ngập 0,2m.
Mực nước sông Nhuệ khiến nhiều khu vực rút nước chậm
Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội xác định nguyên nhân chính gây ngập là lượng mưa tích lũy quá lớn trong nhiều ngày. Cùng với đó, mực nước sông Nhuệ và một số sông đã vượt báo động 2, báo động 3.
Tại khu vực phía Tây và Tây Nam Hà Nội thuộc lưu vực tiêu sông Nhuệ, mực nước sông duy trì ở mức cao, làm hạn chế khả năng tiêu nước tự chảy và kéo chậm quá trình hạ mực nước trong hệ thống.
Trong khi mưa chưa dứt, lượng nước liên tục chảy vào hệ thống. Tuy nhiên, khả năng tiêu thoát lại phụ thuộc vào mực nước tại các sông tiếp nhận. Vì vậy, nhiều điểm trũng thấp trong lưu vực vẫn ngập và rút nước chậm.
Để ứng phó, thành phố đã huy động hơn 2.500 lao động cùng trên 200 thiết bị. Các lực lượng tập trung bơm hút nước, khơi thông dòng chảy, thu gom rác tại các ga thoát nước, cảnh báo và phân luồng giao thông.
Các trạm bơm, cửa phai và hồ điều hòa cũng được vận hành phù hợp với diễn biến mưa và mực nước thực tế.
Theo Trung tâm, dù lượng mưa tích lũy lớn và các nguồn tiêu đều có mực nước cao, hệ thống thoát nước đô thị vẫn cơ bản vận hành ổn định. Khu vực trung tâm thành phố cùng những nơi đã được đầu tư công trình chống ngập khẩn cấp không xuất hiện úng ngập đáng kể.
Một số điểm tại phía Tây Hà Nội đã rút nước hoặc chỉ còn ngập nhẹ. Các công trình chống ngập mới đưa vào sử dụng đã hỗ trợ tăng khả năng thu gom, dẫn dòng, điều tiết và bơm tiêu, qua đó giảm phạm vi, độ sâu và thời gian ngập.
Hà Nội tiếp tục vận hành các trạm bơm chống ngập
Trong thời gian Hà Nội còn mưa, các đơn vị chức năng tiếp tục theo dõi sát diễn biến thời tiết và mực nước trên hệ thống.
Lực lượng thoát nước được yêu cầu duy trì ứng trực tại hiện trường, chủ động vận hành trạm bơm đầu mối, cửa phai và hồ điều hòa. Thành phố cũng phối hợp với các đơn vị quản lý công trình thủy lợi tại nguồn tiêu để hạ mực nước, tạo thêm dung tích dự phòng.
Trước đó, trong đêm 16/9 và rạng sáng 17/9, Hà Nội ghi nhận lượng mưa phổ biến từ 80-160mm. Một số điểm có lượng mưa cao hơn như trạm bơm Đồng Bông I tại Từ Liêm 199mm, Hai Bà Trưng 188mm, Tây Mỗ 177,3mm; hai điểm đo tại Cầu Giấy lần lượt đạt 175,4mm và 166mm.
Đến 6h ngày 17/9, nhiều vị trí được ghi nhận úng ngập, đọng nước, trong đó có Dương Đình Nghệ - Phạm Hùng, Hoa Bằng, đường Mỹ Đình, Lê Đức Thọ, Tân Mỹ, Phan Văn Trường, Trần Bình, Triều Khúc, Võ Chí Công và Nguyễn Hoàng - Phạm Hùng.
Tình trạng tương tự cũng xuất hiện tại các hầm chui dân sinh 4, 5, 6 ở Km9+656 cùng một số tuyến như Tố Hữu, Lương Thế Vinh, Châu Văn Liêm, Thành Công, ngõ 165 Thái Hà, Nguyễn Văn Trỗi, Huỳnh Thúc Kháng, Giang Văn Minh và ngõ 100 Đội Cấn.
Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội đã bố trí lực lượng tại các vị trí trọng yếu, vận hành trạm bơm và cửa phai theo quy trình, đồng thời triển khai các biện pháp cảnh báo nhằm bảo đảm an toàn giao thông tại những khu vực thấp trũng.
