Nữ giáo viên Trường THPT chuyên Tuyên Quang đến cơ quan điều tra đầu thú có được xóa bỏ trách nhiệm hình sự?
Việc một giáo viên Trường THPT chuyên Tuyên Quang chủ động đến Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh trình diện trong quá trình điều tra vụ án xảy ra tại điểm thi của trường đang thu hút sự quan tâm của dư luận.
Giáo viên Trường THPT chuyên Tuyên Quang đến cơ quan điều tra đầu thú
Theo thông tin từ Công an tỉnh Tuyên Quang, sáng 17/7/2026, bà Nguyễn Thị Diệu Thúy, giáo viên Ngữ văn, đồng thời là thư ký điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang, đã đến Cơ quan An ninh điều tra đầu thú.
Trong cùng ngày, cơ quan điều tra đã ra quyết định khởi tố bị can đối với bà Thúy về tội "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" theo Điều 356 Bộ luật Hình sự.
Đầu thú có ý nghĩa pháp lý nhưng không làm mất trách nhiệm hình sự
Trong các vụ án hình sự, việc một người liên quan chủ động trình diện thường tạo ra nhiều quan điểm khác nhau. Có ý kiến cho rằng đây là biểu hiện của sự ăn năn và cần được xem xét giảm nhẹ, trong khi cũng có quan điểm cho rằng việc đầu thú không làm thay đổi bản chất của hành vi vi phạm.
Xét dưới góc độ pháp luật, cả hai cách nhìn trên đều chưa phản ánh đầy đủ bản chất của quy định hiện hành.
Đầu thú không đồng nghĩa với việc được miễn hoặc loại trừ trách nhiệm hình sự. Nếu có đủ căn cứ, người đầu thú vẫn có thể bị khởi tố, áp dụng các biện pháp tố tụng, truy tố và xét xử theo quy định.
Tuy nhiên, việc tự nguyện đến cơ quan chức năng trình diện, nếu diễn ra kịp thời và góp phần làm sáng tỏ vụ án, có thể được xem xét khi quyết định hình phạt.
Phân biệt đầu thú và tự thú
Theo quy định của Bộ luật Hình sự, tự thú là trường hợp người phạm tội chủ động khai nhận hành vi của mình trước khi cơ quan có thẩm quyền phát hiện hoặc xác định họ là người thực hiện hành vi phạm tội. Đây là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự được quy định tại điểm r khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự.
Trong khi đó, đầu thú thường được hiểu là trường hợp người thực hiện hành vi vi phạm đã bị phát hiện, bị truy tìm hoặc nhận thấy không còn khả năng che giấu nên chủ động đến trình diện.
Bộ luật Hình sự không quy định đầu thú là tình tiết giảm nhẹ bắt buộc. Tuy nhiên, khoản 2 Điều 51 cho phép tòa án xem xét đây là một tình tiết giảm nhẹ nếu thấy phù hợp và phải nêu rõ căn cứ trong bản án.
Giá trị của đầu thú nằm ở sự hợp tác thực chất
Ý nghĩa của việc đầu thú không chỉ dừng lại ở hành động trình diện trước cơ quan điều tra mà còn thể hiện ở mức độ hợp tác trong quá trình giải quyết vụ án.
Khi người liên quan chủ động khai báo, cung cấp thông tin, tài liệu và diễn biến sự việc, cơ quan điều tra có thêm cơ sở để xác định vai trò của từng cá nhân, làm rõ người tổ chức, người chỉ đạo, người thực hiện, người biết nhưng vẫn làm theo hoặc người chỉ tham gia với vai trò hạn chế.
Trong các vụ án có nhiều người liên quan, những lời khai phù hợp với các chứng cứ khác có thể giúp quá trình điều tra diễn ra nhanh hơn và tái hiện đầy đủ diễn biến khách quan của vụ án.
Tuy nhiên, việc đầu thú không phải lúc nào cũng được xem là tình tiết có lợi. Nếu người trình diện khai báo không trung thực, che giấu đồng phạm, nhận thay trách nhiệm cho người khác hoặc chỉ xuất hiện khi không còn khả năng lẩn tránh thì giá trị pháp lý của hành vi này sẽ được đánh giá khác.
Pháp luật chỉ ghi nhận sự tự nguyện mang tính thực chất, tức là tự nguyện đối diện với cơ quan chức năng, khai báo trung thực và góp phần làm rõ sự thật.
Vụ án đặt ra yêu cầu cá thể hóa trách nhiệm
Đến nay, vụ án tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang đã có 27 bị can bị khởi tố. Điều này cho thấy đây không còn là hành vi riêng lẻ của một vài cá nhân mà là vụ án có nhiều người tham gia.
Trong bối cảnh đó, việc cá thể hóa trách nhiệm trở thành yêu cầu quan trọng của quá trình tố tụng.
Việc nhiều người cùng bị khởi tố về một tội danh không đồng nghĩa họ có vai trò, mức độ lỗi và trách nhiệm pháp lý giống nhau. Cơ quan tiến hành tố tụng cần xác định cụ thể hành vi của từng người trong toàn bộ quy trình.
Theo đó, cần làm rõ mỗi cá nhân đã vi phạm ở công đoạn nào, quyền hạn đến đâu và mức độ tác động đối với toàn bộ quá trình tổ chức kỳ thi.
Một thư ký điểm thi, giám thị, cán bộ kỹ thuật, lãnh đạo nhà trường hay người chịu trách nhiệm tổ chức kỳ thi đều có vị trí khác nhau trong quy trình và phạm vi quyền hạn cũng không giống nhau.
Nếu không phân định rõ vai trò của từng người, rất dễ dẫn đến việc bỏ sót cá nhân giữ vai trò chủ chốt hoặc xử lý không tương xứng đối với những người chỉ tham gia ở mức độ thứ yếu.
Làm rõ sự thật để khôi phục niềm tin xã hội
Trong vụ án liên quan đến lĩnh vực giáo dục, việc xác minh đầy đủ bản chất vụ việc không chỉ phục vụ hoạt động tố tụng mà còn có ý nghĩa đối với việc củng cố niềm tin của xã hội.
Nếu hành vi gian lận thi cử được chứng minh, hậu quả không chỉ dừng ở việc vi phạm quy chế thi mà còn ảnh hưởng đến nguyên tắc công bằng giữa các thí sinh, tác động đến niềm tin của phụ huynh đối với nhà trường và làm giảm giá trị của quá trình học tập.
Để khôi phục niềm tin, không chỉ cần xử lý nghiêm các hành vi vi phạm mà còn phải làm rõ toàn bộ cơ chế dẫn đến sai phạm, xác định ai tham gia, ai chỉ đạo, ai biết nhưng không ngăn chặn, cơ chế giám sát đã bị vô hiệu hóa ra sao và những thí sinh nào có liên quan.
Nếu vụ án chỉ dừng lại ở việc tuyên án mà chưa làm sáng tỏ toàn bộ bản chất sự việc thì quá trình tố tụng có thể kết thúc, nhưng những nghi vấn trong dư luận vẫn còn tồn tại.
Cần xử lý nghiêm minh nhưng bảo đảm công bằng
Từ góc độ pháp lý, vụ án tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang cần được giải quyết đồng thời theo hai yêu cầu.
Một mặt, các hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để làm sai lệch quy trình thi cử phải được xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
Mặt khác, trách nhiệm của từng cá nhân phải được xác định cụ thể trên cơ sở hành vi, vai trò, mức độ lỗi và hậu quả thực tế.
Đây cũng là điều mà dư luận quan tâm, không chỉ là số lượng người bị khởi tố mà còn là việc mỗi cá nhân phải chịu trách nhiệm về hành vi nào, dựa trên chứng cứ gì và ở mức độ ra sao. Khi những vấn đề đó được làm rõ, sự nghiêm minh của pháp luật không chỉ thể hiện ở bản án cuối cùng mà còn ở cách phân định đúng trách nhiệm giữa người chủ động thực hiện sai phạm, người có vai trò thứ yếu và người tự nguyện hợp tác để làm sáng tỏ sự thật của vụ án.
