Xăng E10 có cần đổ thêm dung dịch chống tách nước, bảo vệ bình xăng? Hiểu sai điều này dễ tốn tiền vô ích
Khi xăng E10 được sử dụng rộng rãi, nhiều người bắt đầu quan tâm đến các loại dung dịch được quảng cáo có khả năng chống tách nước, bảo vệ bình xăng và hệ thống nhiên liệu. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu đúng công dụng thật sự của những sản phẩm này, đặc biệt trong trường hợp nhiên liệu đã nhiễm nước hoặc có dấu hiệu xuống cấp.
Phụ gia chống tách nước không có khả năng làm nước biến mất khỏi nhiên liệu, cũng không thể bảo đảm xăng E10 không bao giờ bị tách lớp hay phục hồi hoàn toàn nhiên liệu đã xuống cấp như nhiều người vẫn nghĩ.
Khi xăng sinh học E10 được sử dụng rộng rãi để thay thế một phần xăng khoáng, các sản phẩm phụ gia chống tách nước bắt đầu được quảng bá nhiều hơn. Không ít thông điệp khiến người dùng tin rằng chỉ cần đổ thêm phụ gia là có thể xử lý triệt để hiện tượng ethanol hút ẩm, ngăn xăng bị phân lớp hoặc “cứu” nhiên liệu đã nhiễm nước.
Tuy nhiên, về bản chất, công dụng của các loại phụ gia này có giới hạn rõ ràng. Chúng chỉ hỗ trợ duy trì độ ổn định của nhiên liệu trong một số điều kiện nhất định, chứ không phải giải pháp xử lý mọi vấn đề liên quan đến nước trong xăng E10.
Phụ gia không làm nước biến mất khỏi xăng
Xăng E10 gồm khoảng 90% xăng khoáng và 10% ethanol. Điểm khác biệt quan trọng so với xăng khoáng truyền thống là ethanol có tính hút ẩm, tức có thể hấp thụ hơi nước từ không khí.
Khi lượng nước lọt vào nhiên liệu vượt quá ngưỡng cho phép, thường trên khoảng 0,5% thể tích đối với xăng E10, hỗn hợp có nguy cơ xảy ra hiện tượng tách pha. Khi đó, ethanol sẽ kéo theo nước và lắng xuống đáy bình, còn lớp nhiên liệu phía trên chủ yếu là xăng khoáng với hàm lượng ethanol thấp hơn ban đầu.
Một hiểu nhầm khá phổ biến là phụ gia chống tách nước có thể loại bỏ hoàn toàn nước trong bình xăng. Thực tế, phụ gia không khiến nước biến mất, cũng không biến nước thành một dạng nhiên liệu có thể cháy như xăng.
Cơ chế chính của nhiều sản phẩm là dùng chất hoạt động bề mặt hoặc chất đồng dung môi để giúp một lượng nước rất nhỏ phân tán đều hơn trong hỗn hợp nhiên liệu. Nhờ vậy, nước khó gom lại thành giọt lớn và lắng xuống đáy bình. Một số nghiên cứu của University of Nebraska-Lincoln cho thấy một số loại phụ gia có thể hỗ trợ tăng khả năng giữ nước ở trạng thái hòa tan hoặc phân tán trước khi nhiên liệu bị tách pha.
Nói đơn giản, phụ gia chỉ có tác dụng hỗ trợ khi lượng nước trong nhiên liệu còn thấp. Nếu nước đã xâm nhập quá nhiều, phụ gia không thể xử lý triệt để vấn đề.
Phụ gia không thể bảo đảm xăng E10 không bao giờ tách lớp
Một số quảng cáo dễ khiến người dùng hiểu rằng phụ gia có thể “khóa” ethanol trong xăng, từ đó loại bỏ hoàn toàn nguy cơ tách pha. Cách hiểu này không chính xác.
Về mặt hóa học, phụ gia không tạo ra liên kết bền vững vĩnh viễn giữa ethanol và xăng khoáng. Vai trò của chúng chủ yếu là cải thiện khả năng hòa trộn giữa xăng, ethanol và một lượng nước nhỏ có trong nhiên liệu. Nhờ đó, hỗn hợp có thể ổn định hơn và quá trình tách lớp có thể diễn ra chậm hơn.
Dù vậy, khả năng này vẫn có giới hạn. Khi lượng nước vượt quá khả năng dung nạp của hệ nhiên liệu, hiện tượng tách pha vẫn có thể xảy ra dù người dùng đã bổ sung phụ gia.
Theo các tài liệu kỹ thuật về nhiên liệu ethanol của Cơ quan Năng lượng Quốc tế, nguy cơ tách pha phụ thuộc vào nhiều yếu tố như hàm lượng ethanol, nhiệt độ môi trường và lượng nước mà nhiên liệu hấp thụ. Phụ gia chỉ có thể hỗ trợ giảm rủi ro trong phạm vi nhất định, chứ không thể xóa bỏ hoàn toàn nguy cơ này.
Đó cũng là lý do nhiều nhà sản xuất thường dùng các cụm từ như “hỗ trợ ngăn ngừa” hoặc “giúp hạn chế” tách pha, thay vì khẳng định sản phẩm có thể ngăn chặn tuyệt đối hiện tượng này.
Phụ gia không thể cứu xăng E10 đã bị tách pha nặng
Một quan niệm sai khác là chỉ cần đổ phụ gia vào bình là có thể khôi phục xăng E10 đã bị tách lớp hoặc nhiễm nước nghiêm trọng. Trên thực tế, phần lớn phụ gia chống tách nước chỉ có ý nghĩa phòng ngừa.
Khi trong bình đã hình thành lớp ethanol pha nước lắng xuống đáy, nhiên liệu gần như đã mất trạng thái ổn định ban đầu. Lúc này, phụ gia không thể đưa hỗn hợp trở lại đúng chất lượng như trước.
Theo hướng dẫn kỹ thuật của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ, nhiên liệu đã bị tách pha thường cần được loại bỏ hoặc xử lý riêng, thay vì chỉ bổ sung phụ gia. Trong đa số trường hợp, cách xử lý phù hợp là hút bỏ phần nhiên liệu nhiễm nước, vệ sinh hệ thống nếu cần và thay bằng nhiên liệu mới.
Ngoài tác dụng hỗ trợ kiểm soát độ ẩm, một số loại phụ gia còn được bổ sung thành phần chống oxy hóa, hạn chế ăn mòn và giúp nhiên liệu ổn định hơn trong quá trình lưu trữ. Đây mới là nhóm lợi ích đáng chú ý với các phương tiện ít sử dụng như xe sưu tầm, xe để lâu ngày, máy phát điện dự phòng hoặc tàu thuyền.
Với ô tô, xe máy được sử dụng thường xuyên, nguy cơ xăng E10 bị tách lớp thường không cao như nhiều người lo ngại, miễn là nhiên liệu được mua từ nguồn bảo đảm và không để tồn trữ quá lâu trong điều kiện ẩm.
Vì vậy, phụ gia chống tách nước nên được nhìn nhận đúng vai trò: đây là biện pháp hỗ trợ bảo quản nhiên liệu trong một số trường hợp nhất định, không phải “thuốc chữa” có thể loại bỏ nước, ngăn tách lớp tuyệt đối hay phục hồi xăng E10 đã hỏng.
