Bán xăng thu tiền tỷ mỗi ngày, doanh thu thuần gần trăm tỷ đồng, vì sao Petrolimex vẫn báo lỗ kỷ lục
Trong quý I năm nay, Petrolimex ghi nhận doanh thu thuần khoảng 98.700 tỷ đồng – tăng mạnh so với cùng kỳ và là mức cao nhất theo quý trong suốt 13 năm. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng lại đi theo chiều ngược lại khi doanh nghiệp báo lỗ hợp nhất 662 tỷ đồng.
Đây là mức lỗ sâu nhất kể từ quý I/2020, thời điểm doanh nghiệp từng âm hơn 1.800 tỷ đồng. Theo giải trình gửi HoSE, nguyên nhân chính đến từ mảng kinh doanh xăng dầu – lĩnh vực cốt lõi – khi riêng mảng này đã ghi nhận khoản lỗ lên tới 930 tỷ đồng. Ngược lại, các hoạt động ngoài xăng dầu vẫn duy trì tăng trưởng ổn định, tăng khoảng 15% so với cùng kỳ.
Ban lãnh đạo trước đó đã dự báo tình huống này. Tại đại hội cổ đông cuối tháng 4, Tổng giám đốc Lưu Văn Tuyển cho biết doanh nghiệp có thể lỗ khoảng 1.000 tỷ đồng từ xăng dầu do biến động cực đoan của thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt sau khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang từ cuối tháng 2.
Thực tế, giá nhiên liệu trong tháng 3 tăng đột biến. Xăng RON 95 bình quân đạt 137 USD/thùng, tăng mạnh so với cả cùng kỳ lẫn tháng trước, có lúc chạm 170 USD/thùng. Giá dầu thành phẩm cũng leo thang lên mức trung bình 192 USD/thùng, thậm chí có thời điểm vọt lên 292 USD – gấp nhiều lần so với tháng trước đó.
Trong bối cảnh giá tăng cao và nguồn cung khan hiếm, nhiều doanh nghiệp đầu mối nhỏ không đủ khả năng nhập hàng, khiến nhu cầu thị trường dồn về các đơn vị lớn như Petrolimex. Sản lượng bán ra của tập đoàn trong tháng 3 vì thế tăng mạnh, cao hơn 20% so với cùng kỳ.
Để đảm bảo nguồn cung trong nước không bị gián đoạn, Petrolimex buộc phải tăng cường nhập khẩu với giá giao ngay ở mức rất cao, kèm theo phụ phí đắt đỏ. Phụ phí dầu diesel lên tới 35–40 USD/thùng, còn xăng khoảng 12–15 USD/thùng, cao gấp nhiều lần so với mức thông thường chỉ 2,5–3 USD.
Không chỉ vậy, doanh nghiệp còn chủ động nâng mức dự trữ hàng hóa vượt quy định, lên gần 1 triệu m³/tấn – cao hơn khoảng 30% so với mức bắt buộc – nhằm đảm bảo an ninh năng lượng.
Tuy nhiên, diễn biến thị trường lại đảo chiều nhanh chóng. Bước sang tháng 4, giá xăng dầu giảm sâu. Giá RON 95 giảm tới 46 USD/thùng so với đỉnh trước đó, trong khi dầu diesel giảm tới 140 USD/thùng.
Sự lao dốc này khiến lượng hàng tồn kho nhập ở mức giá cao trước đó bị mất giá mạnh. Đến cuối quý I, giá trị hàng tồn kho của Petrolimex tăng vọt lên hơn 36.266 tỷ đồng, so với khoảng 14.000 tỷ đồng đầu năm. Do đó, doanh nghiệp phải trích lập dự phòng giảm giá tồn kho hơn 6.500 tỷ đồng – yếu tố trực tiếp kéo lợi nhuận xuống mức âm.
Theo phân tích từ Vietcap, mức trích lập lần này cao gấp nhiều lần so với các giai đoạn biến động trước đây, như thời kỳ Covid-19 hay khi xung đột Nga–Ukraine căng thẳng. Giá dầu diesel tham chiếu tại Singapore đã giảm khoảng 40% từ cuối tháng 3, khiến rủi ro tồn kho trở nên rõ rệt.
Dù vậy, nếu loại trừ khoản dự phòng này, lợi nhuận sau thuế của Petrolimex vẫn có thể đạt khoảng 4.300 tỷ đồng – cho thấy hoạt động kinh doanh cốt lõi không hẳn yếu, mà bị “bóp méo” bởi biến động giá ngắn hạn.
Hiện, Petrolimex vẫn giữ vị trí dẫn đầu thị trường với khoảng 50% thị phần bán lẻ xăng dầu. Năm 2026, doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu hơn 330.000 tỷ đồng, tăng nhẹ so với năm trước, nhưng dự kiến lợi nhuận sẽ giảm do thị trường còn nhiều bất ổn.
Tóm lại, nghịch lý “doanh thu kỷ lục nhưng lỗ nặng” của Petrolimex không đến từ hoạt động bán hàng kém hiệu quả, mà chủ yếu do cú sốc giá: mua vào lúc đỉnh, giá quay đầu giảm mạnh, buộc phải trích lập dự phòng lớn cho hàng tồn kho. Đây là rủi ro mang tính chu kỳ và gần như không thể tránh khỏi trong ngành kinh doanh xăng dầu.
