Khủng hoảng Heli 2026: Iran "khóa van" nguồn sống công nghệ của Hoa Kỳ và các gã khổng lồ Chip
Thiếu hụt của khí Heli do ảnh hưởng bởi xung đột Iran - Hoa Kỳ có thể khiến việc sản xuất DRAM, chip bị ảnh hưởng và lan rộng ra toàn bộ ngành công nghệ dẫn đến tăng giá các thiết bị smartphone, máy tính bẳng..v..v.
Thế giới đang đối mặt với một cú sốc cung ứng nghiêm trọng khi nguồn cung heli – "mạch máu" của các ngành công nghệ cao – bị đứt gãy do xung đột địa chính trị tại Trung Đông.
Sự tê liệt của "Gã khổng lồ" Qatar
Vào năm 2025, Qatar đóng góp khoảng 63 triệu mét khối heli (chiếm hơn 1/3 tổng cung toàn cầu). Tuy nhiên, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa vào đầu tháng 3 năm 2026 đã khiến các nhà máy tại Ras Laffan ngừng hoạt động.
Heli là phụ phẩm thu hồi trong quá trình hóa lỏng khí tự nhiên (LNG). Khi sản xuất LNG đình trệ, việc khai thác heli cũng tự động chấm dứt.
Hệ quả là giá heli giao ngay đã tăng gấp đôi. Chuyên gia Phil Kornbluth cảnh báo giá hợp đồng có thể chạm ngưỡng 2.000 USD/nghìn feet khối – một con số kỷ lục mà thế giới không thể bù đắp được.
Nguy cơ đóng băng chuỗi cung ứng Chip và AI
Hàn Quốc là quốc gia chịu tổn thương lớn nhất khi nhập khẩu tới 64,7% lượng heli từ Qatar. Đây là yếu tố sống còn đối với các dây chuyền sản xuất của Samsung và SK Hynix:
Vai trò thiết yếu của Heli với giới công nghệ giống như mạch máu trên cơ thể người. Heli được dùng để làm mát tấm silicon, làm khí mang trong khắc mạ và kiểm soát nhiệt độ trong công nghệ in thạch bản cực tím (EUV) trực tiếp tạo ra những con chip sử dụng trong điện thoại, máy tính.
Thời gian "đếm ngược": Các kho dự trữ của Hàn Quốc và nhiều ông lớn trong ngành sản xuất chip sẽ gặp vấn đề lớn. Nhiều nguồn tin cho biết tại Hàn Quốc hiện chỉ còn đủ dùng trong 2-3 tháng. Nếu Ras Laffan không sớm hoạt động trở lại, việc sản xuất DRAM, bộ nhớ băng thông cao (HBM) cho các hệ thống AI và GPU trên toàn cầu sẽ phải đối mặt với tình trạng phân bổ hạn mức hoặc tạm dừng.
Tác động đến nhiều lĩnh vực khác
Không chỉ có chất bán dẫn, sự khan hiếm heli còn đe dọa trực tiếp đến nhiều lĩnh vực trọng yếu khác:
-
Y tế: Làm mát nam châm siêu dẫn cho hơn 14.000 máy MRI trên thế giới.
-
Hàng không vũ trụ: Tạo áp suất thùng nhiên liệu và làm sạch hệ thống đẩy của tên lửa.
-
Khoa học cơ bản: Duy trì hệ thống làm lạnh tại các máy gia tốc hạt lớn như LHC của CERN.
Nỗ lực tìm kiếm sự thay thế
Dù Mỹ và Qatar nắm giữ 70% sản lượng toàn cầu, nhưng sự thiếu hụt từ Qatar là quá lớn để lấp đầy trong ngắn hạn. Các nhà đầu tư đang đổ xô vào Canada và vùng Rockies (Mỹ), nhưng việc xây dựng hạ tầng khai thác mới cần nhiều thời gian, không thể giải quyết trong vài tuần.
Tạm kết
Kết luận: Sau những đứt gãy về năng lượng, lương thực và nguyên liệu thô, cuộc khủng hoảng heli là đòn giáng mới nhất vào giới công nghệ nơi tưởng chừng miễn nhiễm với các biến động.
Khi các sản phẩm thiết yếu trở nên khan hiếm và đắt đỏ, tầng lớp trung lưu và người dân bình thường sẽ là những đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi giá các thiết bị phần cứng có thể tăng cao, các dịch vụ sử dụng AI, stream..v..v cũng có thể tăng phí sử dụng hàng tháng,
