Ô tô chặn đường xe cấp cứu không chỉ bị phạt tiền, còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự
Hành vi không nhường đường cho xe ưu tiên trước hết có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Trường hợp việc cản trở dẫn đến hậu quả nghiêm trọng và đáp ứng đủ căn cứ theo quy định, người vi phạm còn có thể bị xem xét xử lý hình sự.
Liên quan đến vụ việc ô tô bị phản ánh cản trở xe cứu thương đang làm nhiệm vụ tại tỉnh Tuyên Quang, dù cơ quan chức năng vẫn đang xác minh diễn biến và trách nhiệm của các bên, sự việc đã làm dấy lên nhiều thắc mắc về nghĩa vụ nhường đường cho xe ưu tiên cũng như chế tài pháp lý đối với hành vi này.
Người tham gia giao thông phải nhường đường cho xe ưu tiên
Trao đổi dưới góc độ pháp lý, luật sư Trần Tiến Quân (Đoàn Luật sư tỉnh Thanh Hóa) cho biết pháp luật hiện hành quy định cụ thể những phương tiện được hưởng quyền ưu tiên và trách nhiệm của người tham gia giao thông khi gặp các phương tiện này.
Theo Điều 27 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, các phương tiện được quyền ưu tiên gồm xe chữa cháy của lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cùng các xe chữa cháy được huy động làm nhiệm vụ; xe của lực lượng quân sự, công an và kiểm sát khi thực hiện nhiệm vụ khẩn cấp; đoàn xe có Cảnh sát giao thông dẫn đường; xe cứu thương đang làm nhiệm vụ cấp cứu; xe hộ đê; xe thực hiện nhiệm vụ cứu nạn, cứu hộ, khắc phục thiên tai, dịch bệnh hoặc tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật; cùng đoàn xe tang.
Đối với nhóm phương tiện quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 27, pháp luật cho phép được lưu thông không bị giới hạn tốc độ, được đi không phụ thuộc tín hiệu đèn giao thông, đi ngược chiều hoặc đi vào các tuyến đường khác nếu cần thiết để thực hiện nhiệm vụ. Riêng trên đường cao tốc, xe ưu tiên chỉ được đi ngược chiều trên làn dừng khẩn cấp. Dù vậy, các phương tiện này vẫn phải chấp hành hiệu lệnh của người điều khiển giao thông và hệ thống báo hiệu tạm thời.
Luật cũng quy định, ngay khi phát hiện tín hiệu của xe ưu tiên, người điều khiển phương tiện phải giảm tốc độ, đi sát lề phải hoặc dừng xe để nhường đường. Các trạm thu phí có trách nhiệm tạo điều kiện cho xe ưu tiên đi qua và không được phép gây cản trở dưới bất kỳ hình thức nào.
Bên cạnh đó, người tham gia giao thông không được bám theo xe ưu tiên, lấn vào làn đường của xe ưu tiên hoặc có hành vi cản trở quá trình thực hiện nhiệm vụ. Việc nhường đường phải được thực hiện kịp thời, an toàn và dứt khoát nhằm tạo điều kiện để xe ưu tiên di chuyển nhanh nhất có thể.
Khi nào có thể bị xử lý hình sự?
Theo luật sư Trần Tiến Quân, Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định người điều khiển ô tô không nhường đường hoặc cản trở xe ưu tiên sẽ bị phạt từ 6 đến 8 triệu đồng và bị trừ 4 điểm trên giấy phép lái xe. Đối với người điều khiển mô tô, xe gắn máy, mức xử phạt là từ 4 đến 6 triệu đồng, đồng thời cũng bị trừ 4 điểm giấy phép lái xe.
Luật sư cho biết nhiều người cho rằng đây chỉ là hành vi vi phạm hành chính. Tuy nhiên, trong trường hợp việc cản trở xe ưu tiên gây ra hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Ông phân tích, nếu quá trình điều tra xác định việc cản trở xe cứu thương, xe chữa cháy hoặc phương tiện ưu tiên khác là nguyên nhân trực tiếp khiến người được cấp cứu tử vong hoặc gây ra hậu quả nghiêm trọng khác, đồng thời xác định người điều khiển phương tiện có lỗi, cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét xử lý theo Điều 260 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.
Theo quy định này, người phạm tội làm chết một người có thể bị phạt tiền từ 30 triệu đến 100 triệu đồng, hoặc bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm, hoặc phạt tù từ 1 đến 5 năm. Nếu làm chết hai người, mức phạt tù từ 3 đến 10 năm; trường hợp làm chết từ ba người trở lên có thể bị phạt tù từ 7 đến 15 năm.
Tuy nhiên, luật sư Trần Tiến Quân cũng lưu ý rằng việc có người tử vong sau khi xe cứu thương bị cản đường không đồng nghĩa người vi phạm đương nhiên bị xử lý hình sự. Cơ quan điều tra phải chứng minh được mối quan hệ nhân quả giữa hành vi cản trở với hậu quả xảy ra, đồng thời xác định rõ yếu tố lỗi của người điều khiển phương tiện. Chỉ khi hội đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự mới có căn cứ để khởi tố và xử lý.
Trong quá trình điều tra, lực lượng chức năng có thể khai thác dữ liệu từ hệ thống camera giám sát giao thông, camera hành trình, hình ảnh do người dân cung cấp hoặc các dữ liệu điện tử khác để xác định phương tiện và người điều khiển. Sau khi làm rõ, cơ quan chức năng sẽ gửi thông báo vi phạm hoặc giấy mời, giấy triệu tập để làm việc. Nếu phát hiện dấu hiệu tội phạm, vụ án sẽ được khởi tố theo đúng quy định của pháp luật.
"Mỗi lần xe cứu thương hú còi là một cuộc chạy đua với thời gian để giành lại sự sống cho người bệnh; mỗi lần xe chữa cháy xuất phát là cuộc chạy đua nhằm hạn chế thiệt hại về người và tài sản. Vì vậy, việc nhường đường cho xe ưu tiên không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là trách nhiệm, ý thức và sự nhân văn của mỗi người khi tham gia giao thông. Chỉ một vài giây chậm trễ vì hành vi cố tình cản trở cũng có thể làm mất đi cơ hội cứu sống một con người và kéo theo những hậu quả pháp lý rất nghiêm trọng đối với chính người vi phạm", luật sư Trần Tiến Quân nói.
Theo Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Tuyên Quang, tối 15/7, trên Quốc lộ 4C, đoạn qua tuyến đường từ xã Yên Minh đến xã Quản Bạ, xảy ra vụ việc một ô tô 7 chỗ mang biển kiểm soát 23A-093.xx bị phản ánh không nhường đường cho xe cứu thương đang chở bệnh nhân nguy kịch. Đại diện đơn vị cho biết đang tiến hành xác minh để làm rõ toàn bộ diễn biến vụ việc.
Theo nội dung lan truyền trên mạng xã hội, do chiếc ô tô phía trước không tạo điều kiện cho xe cứu thương vượt lên, nhân viên y tế trên xe phải liên tục bóp bóng Ambu để hỗ trợ hô hấp cho bệnh nhân. Người đăng tải thông tin cho biết bệnh nhân đã tử vong trên đường đến cơ sở y tế. Hiện nguyên nhân vụ việc và trách nhiệm của các bên vẫn đang được cơ quan chức năng tiếp tục xác minh.
