NSND từng giữ chức Thứ trưởng, gia thế cực khủng: Vợ là Anh hùng lao động, em vợ là danh cầm thế giới
Không chỉ được xem là một trong những giọng nam cao xuất sắc của nền thanh nhạc Việt Nam, cố NSND này còn là nghệ sĩ hiếm hoi đảm nhiệm cương vị Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch). Cuộc đời và sự nghiệp của ông gắn liền với những dấu ấn lớn cả trên sân khấu, trong công tác quản lý lẫn đào tạo nhiều thế hệ nghệ sĩ.
Từ giọng tenor hàng đầu đến Thứ trưởng Bộ Văn hóa
NSND Trung Kiên, tên đầy đủ Nguyễn Trung Kiên, sinh năm 1939 tại huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình. Ông là con trai của nhà cách mạng Nguyễn Danh Đới.
Sau khi tốt nghiệp Trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam), ông được cử sang Liên Xô theo học tại Nhạc viện Tchaikovsky, một trong những cơ sở đào tạo âm nhạc danh tiếng nhất thế giới.
Trở về nước, với chất giọng tenor đầy nội lực, ông nhanh chóng trở thành một trong những giọng ca tiêu biểu của dòng nhạc cách mạng. Những ca khúc gắn liền với tên tuổi ông gồm Đất nước trọn niềm vui, Tình ca, Bài ca Trường Sơn, Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người, Việt Nam trên đường chúng ta đi...
Trong sự nghiệp biểu diễn, ông từng lưu diễn tại nhiều quốc gia và giành Huy chương Vàng ở các cuộc thi thanh nhạc quốc tế tại Đức và Bulgaria.
Không chỉ nổi bật với vai trò nghệ sĩ biểu diễn, NSND Trung Kiên còn có sự nghiệp quản lý đáng chú ý. Theo NSND Quang Thọ, năm 1988, ông giữ chức Phó Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn.
Đến năm 1992, ông được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin, phụ trách lĩnh vực văn hóa nghệ thuật và đảm nhiệm cương vị này liên tục trong khoảng 10 năm, cho đến khi nghỉ hưu vào năm 2001.
Sau khi nghỉ hưu, ông vẫn tiếp tục giảng dạy tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, góp phần đào tạo nhiều nghệ sĩ nổi tiếng như NSND Quốc Hưng, NSƯT Đăng Dương, Trọng Tấn, Lan Anh, Tân Nhàn, Phương Nga...
Với những cống hiến to lớn, ông được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân năm 2001, cùng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Lao động hạng Nhì, Huân chương Lao động hạng Ba, Huân chương Độc lập hạng Ba, Huy chương Vì sự nghiệp Giáo dục, Văn hóa - Thông tin và danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc.
Gia đình quy tụ nhiều tên tuổi lớn của âm nhạc Việt
Không chỉ có sự nghiệp đồ sộ, NSND Trung Kiên còn có một gia đình nổi tiếng trong giới nghệ thuật.
Người vợ thứ hai của ông là NSND, Nhà giáo Trần Bạch Thu Hà, nghệ sĩ piano và nhà giáo có nhiều đóng góp cho nền âm nhạc hàn lâm Việt Nam. Bà từng giữ cương vị Giám đốc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam và được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.
Gia đình bên vợ của ông cũng là một "cái nôi" nghệ thuật. Bà Trần Bạch Thu Hà là con gái của nghệ sĩ piano Thái Thị Liên, một trong những nữ nghệ sĩ piano đầu tiên của Việt Nam. Em trai bà là NSND Đặng Thái Sơn, nghệ sĩ piano đầu tiên của châu Á giành giải Nhất cuộc thi piano quốc tế Frédéric Chopin năm 1980.
Ở cuộc hôn nhân đầu với nghệ sĩ Thanh Nga - giảng viên Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, NSND Trung Kiên có một người con trai là nhạc sĩ Quốc Trung, nhà sản xuất âm nhạc và giám đốc âm nhạc nổi tiếng, có nhiều đóng góp cho thị trường âm nhạc Việt Nam đương đại.
Theo NSND Quang Thọ, NSND Trung Kiên không chỉ là một giọng ca lớn mà còn là một người thầy mẫu mực và nhà quản lý tận tâm, dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp âm nhạc và đào tạo các thế hệ nghệ sĩ.
Tháng 1/2021, NSND Trung Kiên qua đời ở tuổi 81, để lại nhiều tiếc nuối trong lòng đồng nghiệp và công chúng yêu nhạc Việt.
