Tên gọi của nước ta thời Thủy Hử, vị tướng đại tài nào của ta từng khiến nhà Tống ôm hận cả thế kỷ?
Thủy Hử là một trong Tứ đại danh tác của văn học Trung Quốc, kể về 108 anh hùng Lương Sơn Bạc dưới thời Bắc Tống. Nhân vật trung tâm Tống Giang được cho là có nguyên mẫu ngoài đời, sống vào cuối thế kỷ 11, đầu thế kỷ 12 và mất năm 1122.
Đây cũng là giai đoạn lịch sử trùng với thời kỳ nhà Lý ở Đại Việt. Trong khi triều Tống cai trị Trung Hoa, nước ta đang bước vào một trong những giai đoạn hưng thịnh nhất dưới sự trị vì của các vua nhà Lý.
Nhà Lý – triều đại mở ra thời kỳ hưng thịnh của Đại Việt
Nhà Lý được thành lập năm 1009 khi Lý Công Uẩn lên ngôi, kéo dài đến năm 1225 với tổng cộng 9 đời vua, tồn tại hơn 200 năm. Đây là triều đại đầu tiên của nước ta duy trì được nền chính trị ổn định trong thời gian dài sau nhiều thế kỷ biến động.
Một trong những dấu mốc quan trọng nhất của vương triều là việc vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) về thành Đại La và đổi tên thành Thăng Long vào năm 1010. Quyết định này đặt nền móng cho sự phát triển lâu dài của quốc gia, đồng thời biến Thăng Long trở thành kinh đô của Việt Nam trong suốt nhiều thế kỷ sau đó.
Quan hệ với nhà Tống: Ngoại giao song hành cùng xung đột
Ngay sau khi lên ngôi, vua Lý Thái Tổ chủ động cử sứ sang giao hảo với triều Tống. Tuy nhiên, quan hệ giữa hai nước không hoàn toàn êm đẹp.
Bề ngoài, triều Tống vẫn tiếp nhận sứ thần Đại Việt, nhưng nhiều lần cho quân quấy phá khu vực biên giới, lấn chiếm đất đai và cướp bóc tài sản của người dân.
Năm 1014, một cuộc giao tranh lớn nổ ra tại vùng biên giới. Quân Đại Việt đánh bại quân Tống, khiến hơn một vạn quân đối phương tử trận và thu được nhiều chiến mã.
Điều đặc biệt là sau chiến thắng, vua Lý đã chọn 100 con ngựa chiến thu được gửi trả cho vua Tống. Hành động này vừa thể hiện thiện chí ngoại giao, vừa được xem như lời cảnh báo cứng rắn đối với những hành động xâm lấn từ phương Bắc.
Đến năm 1028, quân Tống tiếp tục quấy phá khu vực châu Lạng. Khi đó, thủ lĩnh người Tày Thân Thừa Quý đã chỉ huy lực lượng truy kích sang tận đất Tống, tiêu diệt tướng chỉ huy và bắt nhiều binh sĩ đối phương.
Lý Thường Kiệt đánh phủ đầu, mở ra chiến thắng lịch sử
Quan hệ Việt – Tống căng thẳng kéo dài trong nhiều thập niên và lên đến đỉnh điểm vào năm 1075.
Nhận thấy triều Tống đang chuẩn bị lực lượng quy mô lớn để xâm lược Đại Việt, danh tướng Lý Thường Kiệt đã lựa chọn chiến lược "tiên phát chế nhân", chủ động đưa quân vượt biên giới tấn công các căn cứ quân sự của đối phương tại Quảng Tây và Quảng Đông.
Chiến dịch này đã phá hủy nhiều kho lương, căn cứ quân sự và làm thất bại kế hoạch tiến công của nhà Tống ngay từ khi chưa bắt đầu.
Sau khi rút quân về nước, Lý Thường Kiệt cho xây dựng hệ thống phòng tuyến kiên cố dọc sông Như Nguyệt.
Đầu năm 1077, quân Tống mở cuộc xâm lược quy mô lớn nhưng bị chặn đứng tại đây. Chính trong trận chiến nổi tiếng này, bài thơ "Nam quốc sơn hà" được cất lên, trở thành bản tuyên ngôn khẳng định chủ quyền và độc lập của dân tộc.
Sau thất bại, nhà Tống không còn dám xâm lược Đại Việt
Chiến thắng Như Nguyệt năm 1077 được xem là bước ngoặt lớn trong quan hệ giữa hai nước.
Sau thất bại này, triều Tống buộc phải thừa nhận Đại Việt là một quốc gia độc lập. Từ đó, âm mưu dùng vũ lực để thôn tính Đại Việt chấm dứt, quan hệ giữa hai bên dần trở lại bình thường với việc thường xuyên cử sứ thần qua lại.
Trong khi nhà Tống tiếp tục tồn tại thêm gần hai thế kỷ trước khi bị thay thế, kinh thành Thăng Long của Đại Việt vẫn được bảo vệ vững chắc, mở ra thời kỳ phát triển ổn định kéo dài dưới các triều đại kế tiếp.
