Một số mẫu xe đời cũ sử dụng bộ chế hòa khí đang được khuyến nghị ưu tiên dùng xăng E5 RON92 thay vì E10 để đảm bảo khả năng vận hành ổn định khi thị trường xăng sinh học bước vào giai đoạn triển khai đại trà.
Từ tháng 6, thị trường xăng dầu Việt Nam chính thức chuyển sang giai đoạn mới khi xăng sinh học E10 được phân phối rộng rãi trên toàn quốc để thay thế các dòng xăng khoáng RON95 truyền thống. Trong khi đó, xăng E5 RON92 vẫn tiếp tục được duy trì song song đến hết năm 2030 theo lộ trình của Bộ Công Thương.
Cùng với việc E10 bắt đầu phổ biến, không ít người sử dụng ôtô và xe máy đời cũ cũng bày tỏ lo ngại về khả năng tương thích của phương tiện với loại nhiên liệu mới này. Theo công bố từ nhiều hãng xe cùng các hiệp hội sản xuất ôtô, xe máy tại Việt Nam, đa số phương tiện đang lưu hành hiện nay có thể sử dụng E10 mà không cần thay đổi kết cấu kỹ thuật. Tuy nhiên, với một số mẫu xe đời cũ, đặc biệt là các dòng sản xuất từ đầu những năm 2000 trở về trước sử dụng bộ chế hòa khí, Bộ Công Thương khuyến cáo người dùng cần thận trọng hơn khi chuyển sang nhiên liệu chứa 10% ethanol.
.jpg)
Vì sao xe dùng chế hòa khí cần lưu ý khi sử dụng E10?
Các mẫu xe sử dụng bộ chế hòa khí, thường được gọi là xe dùng “bình xăng con”, chủ yếu xuất hiện trên các dòng xe máy đời cũ trước khi công nghệ phun xăng điện tử (FI) trở nên phổ biến. Từ khoảng năm 2007 trở lại đây, phần lớn xe máy mới tại Việt Nam đã chuyển dần sang hệ thống FI nhằm đáp ứng tiêu chuẩn khí thải cũng như tối ưu mức tiêu hao nhiên liệu.
Trên các xe dùng chế hòa khí, nhiên liệu được đưa vào động cơ thông qua chênh lệch áp suất không khí và đi qua nhiều đường dẫn cơ khí có kích thước nhỏ. Hệ thống này không được trang bị cảm biến hay bộ điều khiển điện tử để tự động điều chỉnh lượng nhiên liệu theo điều kiện vận hành thực tế.
Theo nghiên cứu của Phòng thí nghiệm năng lượng tái tạo quốc gia Mỹ (NREL), ethanol có đặc tính tẩy rửa mạnh hơn xăng khoáng thông thường. Khi sử dụng E10, ethanol có thể làm bong các lớp cặn tồn tại lâu năm trong bình xăng, đường ống dẫn nhiên liệu hoặc các chi tiết bên trong hệ thống nhiên liệu.
Đối với các phương tiện đời cũ đã sử dụng nhiều năm, đặc biệt là xe dùng chế hòa khí, lượng cặn nhiên liệu, gỉ sét hoặc tạp chất tích tụ thường khá lớn. Khi bị bong ra, các cặn này có thể theo dòng nhiên liệu đi vào lọc xăng, vòi phun hoặc các lỗ dẫn nhỏ trong chế hòa khí, gây ra hiện tượng nghẹt nhiên liệu, khó khởi động hoặc vận hành thiếu ổn định.
Ngoài ra, nhiều dòng xe sử dụng chế hòa khí được sản xuất trong giai đoạn nhiên liệu sinh học chưa phổ biến. Theo nghiên cứu của Bộ Năng lượng Mỹ (DOE), một số vật liệu cao su và polymer đời cũ có thể bị trương nở, chai cứng hoặc xuống cấp nhanh hơn khi tiếp xúc lâu dài với nhiên liệu chứa ethanol. Điều này có thể dẫn tới hiện tượng rò rỉ nhiên liệu, giảm độ kín của hệ thống hoặc ảnh hưởng đến hoạt động của bộ chế hòa khí. Rủi ro này chủ yếu xuất hiện trên những phương tiện đã có tuổi đời cao hoặc chưa từng được thay mới các chi tiết trong hệ thống nhiên liệu.
Xe đời cũ nên lưu ý gì khi chuyển sang xăng ethanol?
Trong trường hợp xe sử dụng bộ chế hòa khí và chưa có xác nhận chính thức từ nhà sản xuất về khả năng tương thích với E10, người dùng được khuyến nghị tiếp tục sử dụng xăng E5 RON92 thay vì chuyển sang E10.
Hiện nay, Yamaha Motor Việt Nam cho biết các mẫu xe sử dụng chế hòa khí sản xuất trước năm 2017 nên tiếp tục dùng E5 thay vì E10. Bộ Công Thương cũng khuyến nghị chủ xe đời cũ cần kiểm tra và bảo dưỡng phương tiện trước khi sử dụng nhiên liệu ethanol để đảm bảo xe vận hành ổn định.
Trong đó, bình xăng là bộ phận cần được kiểm tra đầu tiên. Nếu xuất hiện tình trạng gỉ sét hoặc tích tụ cặn lâu ngày, người dùng nên vệ sinh trước khi chuyển sang E10. Bộ chế hòa khí cũng cần được làm sạch nếu xe đã lâu chưa bảo dưỡng.
Bên cạnh đó, lọc xăng nên được kiểm tra và thay mới nếu đã cũ, bởi trong giai đoạn đầu sử dụng nhiên liệu chứa ethanol, bộ phận này có thể giữ lại lượng cặn bong ra từ bình xăng và đường ống dẫn nhiên liệu.
Ngoài ra, các đường ống dẫn nhiên liệu, gioăng cao su, phớt làm kín và những chi tiết bằng cao su trong hệ thống nhiên liệu cũng cần được kiểm tra kỹ nhằm hạn chế nguy cơ rò rỉ hoặc xuống cấp khi tiếp xúc với ethanol trong thời gian dài.
Sau khi chuyển sang sử dụng xăng ethanol, người dùng nên theo dõi tình trạng vận hành của xe trong những lần đổ nhiên liệu đầu tiên. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như khó nổ máy, hụt ga, chết máy, máy hoạt động không ổn định hoặc có mùi xăng bất thường, phương tiện nên được đưa đi kiểm tra để xử lý kịp thời.
