EVN lãi khủng vẫn còn lỗ hơn 5.600 tỷ đồng, chuyên gia nói gì về khả năng giảm giá điện?
Mặc dù Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) báo lãi hợp nhất hơn 51.800 tỷ đồng trong năm 2025 và đã xóa hết khoản lỗ lũy kế trên báo cáo tài chính hợp nhất, song theo chuyên gia Nguyễn Tiến Thỏa, đây chưa phải thời điểm thích hợp để đặt vấn đề giảm giá điện.
Theo báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025, EVN ghi nhận lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt 51.881 tỷ đồng. Nhờ đó, tập đoàn không còn lỗ lũy kế trên báo cáo tài chính hợp nhất. Tuy nhiên, ở cấp công ty mẹ, EVN vẫn còn khoản lỗ lũy kế khoảng 5.611 tỷ đồng dù lợi nhuận sau thuế năm 2025 đạt 39.762 tỷ đồng.
Ngay sau khi các số liệu được công bố, nhiều ý kiến cho rằng ngành điện đã có lãi lớn và cần xem xét giảm giá điện trong thời gian tới. Trao đổi với PV VietNamNet, ông Nguyễn Tiến Thỏa - Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) - đã chia sẻ quan điểm về vấn đề này.
- Khoản lỗ của Tập đoàn Điện lực Việt Nam trong giai đoạn 2022-2023 từng thu hút nhiều sự quan tâm của dư luận. Theo ông, cần nhìn nhận bản chất của những khoản lỗ này như thế nào?
Chuyên gia Nguyễn Tiến Thỏa: Kết quả kiểm toán hoạt động sản xuất kinh doanh của EVN cho thấy tập đoàn đã ghi nhận khoản lỗ rất đáng kể trong hai năm liên tiếp. Cụ thể, năm 2022 lỗ gần 20.747 tỷ đồng, còn năm 2023 lỗ khoảng 26.772 tỷ đồng.
Nếu chỉ nhìn trên báo cáo tài chính, đây rõ ràng là những khoản lỗ. Tuy nhiên, quy kết rằng đó là hệ quả của việc kinh doanh kém hiệu quả thì chưa phản ánh đúng bản chất.
Theo tôi, cần hiểu đây là hệ quả của việc thiếu hụt dòng tiền khi nhiều chi phí thực tế phát sinh chưa được đưa đầy đủ vào giá điện. Nói cách khác, có những khoản chi phí hợp lý đã phát sinh nhưng phải tạm thời "gác lại", chưa được tính vào giá bán điện.
Trong giai đoạn 2022-2023, Nhà nước thực hiện chủ trương giữ giá điện ở mức thấp hơn chi phí thực tế nhằm hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an sinh xã hội.
Năm 2022, giá thành sản xuất kinh doanh điện tăng 9,2% nhưng giá bán lẻ điện bình quân không điều chỉnh. Sang năm 2023, giá thành điện cao hơn giá bán bình quân khoảng 178 đồng/kWh. Trong khi đó, hai lần điều chỉnh giá điện vào tháng 5 và tháng 11 chỉ giúp tăng tổng cộng 142,35 đồng/kWh.
Khoảng chênh lệch giữa chi phí thực tế và giá bán điện xuất phát từ việc chưa đưa đầy đủ các chi phí hợp lý vào giá điện. Đây là yêu cầu của công tác điều hành trong bối cảnh đặc biệt nhằm kiểm soát mặt bằng giá cả. Chính điều đó tạo ra tình trạng thiếu hụt dòng tiền của ngành điện nhưng đồng thời cũng góp phần ổn định nền kinh tế.
- Sau nhiều năm gặp khó khăn về tài chính, EVN bất ngờ báo lãi hợp nhất gần 52.000 tỷ đồng trong năm 2025. Ông đánh giá như thế nào về kết quả kinh doanh này và nó phản ánh điều gì về tình hình tài chính của tập đoàn?
Năm 2025, hoạt động sản xuất kinh doanh điện thuận lợi hơn đáng kể so với các năm trước. Một trong những nguyên nhân quan trọng là cơ cấu nguồn điện thay đổi theo hướng tích cực, tăng tỷ trọng các nguồn điện giá rẻ và giảm sử dụng các nguồn điện có chi phí cao.
Tỷ trọng thủy điện tăng từ 29,79% năm 2024 lên 34,31% năm 2025. Trong khi đó, tỷ trọng nhiệt điện than giảm 4,22% và nhiệt điện khí giảm 1,12%.
Bên cạnh đó, giá nhiều loại nhiên liệu đầu vào giảm mạnh. Than nhập khẩu giảm từ 15,6% đến 21,9% tùy chủng loại; dầu Brent giảm 14,4%; dầu HFSO giảm 10,7%; dầu DO giảm 5,8%; giá than trong nước cũng giảm đáng kể.
Ngoài ra, giá điện được điều chỉnh tăng 4,8% từ ngày 10/5/2025, cùng với việc cắt giảm khoảng 10% chi phí thường xuyên và gia tăng doanh thu từ các hoạt động liên quan đến điện năng đã giúp kết quả kinh doanh cải thiện rõ rệt.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa lợi nhuận hợp nhất của toàn tập đoàn và kết quả tài chính của riêng công ty mẹ EVN.
Theo quy định kế toán, báo cáo tài chính hợp nhất phản ánh tình hình tài chính của toàn bộ tập đoàn, bao gồm công ty mẹ và các đơn vị thành viên do EVN kiểm soát. Trong khi đó, công ty mẹ và từng công ty con vẫn có báo cáo tài chính riêng.
Theo số liệu kiểm toán, lợi nhuận sau thuế hợp nhất năm 2025 đạt 51.881 tỷ đồng và đã xóa hết lỗ lũy kế hợp nhất. Tuy nhiên, riêng công ty mẹ EVN dù đạt lợi nhuận sau thuế 39.762 tỷ đồng nhưng vẫn còn khoản lỗ lũy kế khoảng 5.611 tỷ đồng.
- Sau khi EVN công bố kết quả kinh doanh khả quan và xóa hết lỗ lũy kế hợp nhất, có ý kiến cho rằng giá điện cần được xem xét giảm tương ứng. Ông nhìn nhận thế nào về quan điểm này?
Như tôi đã đề cập, xét trên phạm vi toàn tập đoàn thì EVN đã có lãi và không còn lỗ lũy kế hợp nhất. Tuy nhiên, công ty mẹ EVN hiện vẫn đang mang khoản lỗ lũy kế khoảng 5.611 tỷ đồng.
Cần nhấn mạnh rằng đây chính là phần chi phí từng phải "gác lại" trong những năm trước và chưa được phân bổ đầy đủ vào giá điện.
Nếu toàn bộ các khoản chi phí này được phản ánh đầy đủ thì giá điện hiện hành vẫn chưa đạt mức bảo đảm nguyên tắc tính đúng, tính đủ chi phí sản xuất điện.
Điều đó đồng nghĩa giá bán điện hiện nay chưa hoàn toàn đáp ứng yêu cầu bù đắp chi phí hợp lý cũng như tạo ra mức lợi nhuận phù hợp theo cơ chế thị trường. Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tích lũy nguồn lực cho đầu tư phát triển hệ thống nguồn và lưới điện trong tương lai.
Vì vậy, theo quan điểm của tôi, ở thời điểm hiện nay vẫn chưa hội đủ các điều kiện cần thiết để xem xét giảm giá điện như một số ý kiến đang đề xuất.
