Diễn biến mới vụ nghi có mộ tập thể liệt sỹ ở công viên Lê Thị Riêng, các nhân chứng hé lộ gì?
Những ngày qua, thông tin liên quan đến khu vực nghi có mộ tập thể liệt sĩ là cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 tại khuôn viên Công viên Lê Thị Riêng (TP Hồ Chí Minh) đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận.
Theo báo Quân Đội Nhân Dân, trước những tư liệu, hình ảnh cùng lời kể từ các nhân chứng lịch sử, Ban chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban chỉ đạo 515) TP Hồ Chí Minh, Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh cùng nhiều cơ quan chức năng Trung ương, địa phương đã khẩn trương triển khai công tác xác minh với tinh thần thận trọng và trách nhiệm cao nhất.
Từ những nguồn tư liệu giá trị
Trao đổi với Báo Quân đội nhân dân sáng 4-6, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh cho biết, thông tin nghi vấn về khu vực có mộ tập thể liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng được Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh tiếp nhận từ hồ sơ do ông Nguyễn Xuân Thắng - một kiến trúc sư sinh sống tại TP Hồ Chí Minh - cung cấp.
Trong số các tư liệu có một bức ảnh chụp cảnh nhiều người, gồm cả người lớn và trẻ em, đứng chứng kiến hoạt động mai táng tại một hố chôn tập thể. Địa điểm trong ảnh được cho là thuộc khu nghĩa địa Đô Thành, hay còn gọi nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán trước đây, nay là khu vực Công viên Lê Thị Riêng.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, lãnh đạo Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh đã chỉ đạo phục dựng hình ảnh bằng công nghệ và đăng tải lên các nền tảng số nhằm tìm kiếm thêm nhân chứng, thông tin liên quan. Từ đây, nhiều nguồn tư liệu quý cùng sự hỗ trợ từ các nhân chứng lịch sử đã tiếp tục được cung cấp cho cơ quan chức năng.
Ngày 31-5, đoàn công tác của Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh do Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung dẫn đầu đã trực tiếp khảo sát thực địa tại Công viên Lê Thị Riêng. Tham gia đoàn còn có đại diện các cơ quan chuyên môn, lãnh đạo địa phương cùng nhiều nhân chứng từng sinh sống gần khu vực nghĩa địa Đô Thành trước đây.
Tại buổi khảo sát, các nhân chứng như ông Nguyễn Thành Phước, ông Phan Văn Mưa, ông Nguyễn Văn Nhiều và ông Nguyễn Văn Định đã đối chiếu địa hình hiện nay với ký ức, tư liệu lịch sử và các bức ảnh còn lưu giữ.
Theo lời kể của các nhân chứng, khu vực được khảo sát trước đây thuộc nghĩa địa Đô Thành - nơi được cho là từng diễn ra hoạt động chôn cất tập thể trong thời kỳ chiến tranh, đặc biệt sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.
Từ các thông tin bước đầu, đoàn khảo sát đã xác nhận được một số đặc điểm địa hình quan trọng và từng bước khoanh vùng các vị trí nghi vấn để tiếp tục nghiên cứu. Song song đó, từng chi tiết trong ảnh tư liệu cũng được giải mã, đối chiếu với hiện trạng thực tế nhằm bổ sung thêm căn cứ phục vụ quá trình xác minh.
Đến ngày 1-6, Ban chỉ đạo 515 TP Hồ Chí Minh tiếp tục tổ chức khảo sát thực địa với sự tham gia của lãnh đạo Thành ủy, UBND TP Hồ Chí Minh và nhiều cơ quan chức năng. Qua nghiên cứu bản đồ, tư liệu lưu trữ kết hợp lời kể nhân chứng và khảo sát hiện trường, Ban chỉ đạo bước đầu xác định một số khu vực có dấu hiệu liên quan đến nghi vấn chôn cất tập thể cán bộ, chiến sĩ hy sinh.
Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung nhấn mạnh toàn bộ quá trình xác minh đều được triển khai khách quan, khoa học và hết sức thận trọng.
“Việc khảo sát, xác minh các địa điểm nghi có hài cốt liệt sĩ không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn thể hiện trách nhiệm, đạo lý đối với thế hệ cha anh. Mỗi nguồn tư liệu, mỗi lời kể của nhân chứng đều rất quan trọng, góp phần làm sáng tỏ những nhận định khoa học”, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung khẳng định.
Sẽ tổ chức hội thảo chuyên đề
Hiện Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh đang phối hợp với các chuyên gia vật lý địa cầu thuộc Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh triển khai nhiều phương pháp thăm dò địa vật lý bằng công nghệ hiện đại nhằm tìm kiếm dấu hiệu bất thường dưới lòng đất.
Trong ngày 4-6, lực lượng chức năng của Ban chỉ đạo 515 TP Hồ Chí Minh cùng Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh cũng làm việc với Ban Quản lý nghĩa trang Bình Hưng Hòa để tìm thêm dữ liệu liên quan đến quá trình di dời mộ tại nghĩa địa Đô Thành vào năm 1983.
Theo đó, phần lớn các phần mộ có nấm mộ tại khu vực này trước đây đã được quy tập về nghĩa trang Bình Hưng Hòa. Đây được xem là nguồn dữ liệu quan trọng giúp xác định những biến động địa hình, vị trí chôn cất trong quá khứ cũng như tìm kiếm các tài liệu liên quan đến mộ tập thể liệt sĩ nếu có.
Trao đổi qua điện thoại trưa 4-6, ông Nguyễn Xuân Thắng cho biết ông đã có nhiều năm đồng hành cùng Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam trong công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.
“Hồ sơ tôi cung cấp cho Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh là những tư liệu, hình ảnh được sưu tầm, nghiên cứu từ nhiều nguồn khác nhau và có độ xác tín rất cao. Theo đánh giá của tôi từ những gì nghiên cứu được thì khả năng đến 95% trong khuôn viên Công viên Lê Thị Riêng hiện nay có hố chôn tập thể liệt sĩ. Vấn đề là chúng ta cần thực hiện tổng thể các giải pháp để xác định chính xác vị trí có hài cốt liệt sĩ”, ông Nguyễn Xuân Thắng nhận định.
Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho biết thêm, thực hiện công văn của Văn phòng Chính phủ ban hành ngày 1-6 về việc tổ chức hội thảo liên quan đến mộ liệt sĩ tập thể tại nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán, Ban chỉ đạo 515 TP Hồ Chí Minh cùng Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức hội thảo chuyên đề với sự tham gia của nhiều nhà khoa học, chuyên gia và nhân chứng lịch sử.
Hội thảo sẽ tập trung đánh giá toàn diện các nguồn tư liệu, thẩm định mức độ xác thực của các chứng cứ để xây dựng cơ sở khoa học cho các bước tiếp theo. Trong trường hợp xác định có hài cốt liệt sĩ dưới lòng đất, công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính và an táng sẽ được tiến hành cẩn trọng, khoa học và đầy trách nhiệm.
Đừng “câu view” trên xương máu cha anh
Trong khi các cơ quan chức năng đang nỗ lực xác minh với tinh thần tôn trọng sự thật lịch sử thì trên không gian mạng lại xuất hiện nhiều nội dung phản cảm.
Một số tài khoản đã sử dụng công nghệ AI để tạo dựng hình ảnh, video giả mạo hiện trường, cắt ghép thông tin về việc phát hiện hài cốt liệt sĩ nhằm thu hút lượt xem và tương tác. Thậm chí, có trường hợp cố tình thêm thắt các chi tiết giật gân để “câu view”.
Những hành vi này không chỉ gây nhiễu loạn thông tin mà còn ảnh hưởng đến quá trình xác minh của cơ quan chức năng, đồng thời tạo ra hiểu lầm và kỳ vọng không đúng đối với thân nhân liệt sĩ cũng như dư luận.
Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh khẳng định đến thời điểm hiện tại, các cơ quan chức năng vẫn đang trong quá trình khảo sát, điều tra và chưa đưa ra bất kỳ kết luận chính thức nào về vị trí, quy mô hay hiện trạng của khu mộ tập thể nghi vấn tại Công viên Lê Thị Riêng.
Do đó, mọi thông tin không xuất phát từ Ban chỉ đạo 515 TP Hồ Chí Minh, Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh hoặc cơ quan có thẩm quyền đều cần được kiểm chứng thận trọng.
“Việc một số đối tượng lấy xương máu của các thế hệ cha anh đã hy sinh vì Tổ quốc để ‘câu view’ là hành động vô luân, cần phải lên án, chấm dứt ngay”, đại diện Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh.
Ngày 3-6, UBND TP Hồ Chí Minh đã ban hành Kế hoạch số 261/KH-UBND về việc tổ chức Hội thảo xác minh kết luận thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán, nay là Công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh.
Theo kế hoạch, hội thảo sẽ diễn ra vào sáng 8-6 dưới sự chủ trì của đồng chí Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Trung ương Đảng, Phó thủ tướng Chính phủ, Trưởng ban chỉ đạo 515 quốc gia.
Hội thảo dự kiến tập trung làm rõ nhiều nội dung quan trọng như vị trí, tọa độ, đặc điểm hiện trạng khu vực nghi chôn cất; dự báo số lượng hài cốt liệt sĩ; phiên hiệu đơn vị chiến đấu; thời gian hy sinh và danh tính các liệt sĩ nếu đủ căn cứ xác định.
